tag:blogger.com,1999:blog-61410519836067078722012-02-02T06:01:44.350-08:00Эрэлхийлэл бус ИлэрхийлэлЯ.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.comBlogger2571100tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-69101574977746759242012-02-02T05:32:00.000-08:002012-02-02T05:35:33.554-08:00<div style="text-align: center;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-z6NXfB--u5g/TyqQvJWjKwI/AAAAAAAAA34/YRgY8Mbk9ho/s1600/suh_janjin_5d885ed0.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 309px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-z6NXfB--u5g/TyqQvJWjKwI/AAAAAAAAA34/YRgY8Mbk9ho/s400/suh_janjin_5d885ed0.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5704531017656904450" border="0" /></a><span style="font-style: italic; font-weight: bold;font-size:78%;" >СҮХ жанжины зураг<br /></span></div><br /><br /><div style="text-align: center;">* * *<br />Цаг цагийн аяс дагасан нүүдэлчний жаргалыг<br />Цаас үзэг нийлүүлсэн хүн бүхэн ч төсөөлөхгүй<br />Хөдөө цайдам мөөгний намуун бороонд<br />Хөл нүцгэн өссөн хүү нь бол андахгүй<br /><br />Уул уулаа нөмөрдсөн удмын минь жаргалыг<br />Ухаан цоорхой эрдэмтэн ч амар төсөөлөхгүй<br />Тэнгэр газрын савслагыг амьсгалаараа бүлээцүүлж<br />Тэмээн тэн дээр өссөн хүү нь бол андахгүй<br /><br />Морины нуруунд өнгөрдөг эр хүний жаргалыг<br />Моторт ухааны бүхээгээс даан ч төсөөлөхгүй<br />Хүлгийн хур дэлнээ нүүрээ наан хурдалж<br />Хүйтэн жавар сөрсөн хүү нь бол андахгүй<br /><br />Буянт малаа дагасан удмын минь жаргалыг<br />Буугаад мордохын зуур яав чиг төсөөлөхгүй<br />Будаг нь холцорсон хуучин бор авдрынхаа<br />Буланг элээж өссөн хүү нь бол андахгүй.<br /><br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Яруу найрагч Чимэдравдангийн МЯГМАРСҮРЭН</span><br /><span style="font-weight: bold;">"Аргалын гал" /1991/ ном</span><br /><span style="font-weight: bold;">3-р талд буй.</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-6910157497774675924?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-45352076760101158132012-01-25T04:38:00.000-08:002012-01-25T21:24:46.991-08:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/-zBtSXlC0LCM/Tx_4MTJC9LI/AAAAAAAAA3s/vZQiG9AGbS4/s1600/Auguste_Rodin_-_Grubleren_2005-02.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 310px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-zBtSXlC0LCM/Tx_4MTJC9LI/AAAAAAAAA3s/vZQiG9AGbS4/s400/Auguste_Rodin_-_Grubleren_2005-02.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5701548543454672050" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Хэлсэн үгнээс минь хээр талын эрх чөлөө үнэртэхгүй бол,<br />Хэрээс тэмдэгт өрнийн сэдэл шүлгэнд минь хийсч байвал,<br />Гэнэн ламсын дотогшоогоо нуусан сүүдэр харцанд минь шингэвэл,<br />Гэсгээлт энэ нийгмийн араншинд алхаа минь нэгдвэл,<br />Сүм, дуганы алтандсан ганжирт итгэл минь тогтвол,<br />Сүрэг ятуу тарлан цасны хормойд тонголзохыг харж саатахаа боливол,<br />Оготор даашинзтай охид зун цагийн цэцэг, шинэ дууны аялгуунаас яруу бус санагдвал,<br />Оорцог толгод, аглаг замуудын тухай сэрхүй минь сарнивал,<br />Хамгийн дотно андынхаа нуусан үгсийг намрын мод шиг үүрч чадахгүй бол,<br />Хайрын шүлгэндээ омогших идэр залуусын инээдийг зүрхэндээ хальтируулбал,<br />Хагацлын тухай яриаг таатайгаар сонсон суухыг илүүд үздэг болж эхэлбэл,<br />Хар, хорын салхи хажуугаас өндөлзөн босдогийг дандаа санан алдаагаа мартвал,<br />Эрх тушаалтны сүрд тугдайн бөхөлзөхийг тэвчиж чаддаг болж дасвал,<br />Ээжийнхээ ярьсан үлгэрийн төгсгөл бүхнийг адилхан гэж эндүүрч төөрвөл БИ<br />Төгсөнө.<br />Миний төгсгөл сүүдрээс минь ч ойр байдгийг анзаарч чадахаа боливол,<br />Миний итгэл хүний нөмөрт оршин байгаад найдаж эхэлбэл БИ<br />Төгсөнө.<br />Гүйгүүл морь шиг нулимс цээжинд минь амтагдахаа боливол,<br />Гүйцэд ургаж чадалгүй цавчуулсан хилэнт мөчирний амьсгалыг сонсож чадахгүй бол,<br />Галд шатаж буй усны мөрөөдлийг, усанд живж буй галны тэмүүллийг мэдэрч чадахгүй болвол,<br />Ганцаардлын суу билэг, үгүйсгэлийн үнэнд эргэлзэж эхэлбэл БИ<br />Төгсөнө.<br />Миний төгсгөл судсанд гүйх цуснаас илүүтэйгээр тархинд нэвчсэн байдгийг ойлгож чадахгүй болвол,<br />Миний үхэл төгсгөл биш эхлэл гэдэгт итгэж амьдрахаа больж толгой гудайн сурвал БИ<br />Төгсөнө.<br />Энэ бүхнээс ангидаар төгсгөлийн тухай бодох чөлөө ч надад алга<br />Энэ бүхнээс өөрөөр төгсгөлийн тухай төсөөлөх төсөөлөл ч надад алга.<br /><br />2011.07.28.<br /></div><br /><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Яруу найрагч Ц.БУЯНЗАЯА</span><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">“Гүн санааны дүрс” /2012/ ном.</span><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">57-р тал</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-4535207676010115813?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-73035866207628146292012-01-15T03:52:00.000-08:002012-01-22T03:41:24.752-08:00<div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Тагтааны нисэх чимээнд</div><div style="text-align: center;">Тэнгэрийн орны эгэл сайхан бий<br />Сахил хүртсэн юм шиг энэ шувууны<br />Салхиных шиг амьдралд гэгээн төрх бий<br />Дугуйнд дайруулан газарт ирэх<br />Дуугүйхэн үхлийг нь гайхахаас илүү<br />Бишрэх, хайрлахын сэтгэл төрөх нь бий</div><div><div style="text-align: center;">Би шувууны цогцосноос сэжиглэхийг үзсэнгүй</div><div style="text-align: center;">Шувуу шиг амьдрах хүмүүний нүд тунгалаг байдаг</div><div style="text-align: center;">Сумны шарх мэт үгийн шарх цээжинд нь онги байдаг</div><div style="text-align: center;">Сумны шархыг хүсэх нь тэдэнд эр зориг биш байдаг</div><div style="text-align: center;">Шувуу мэт гэгээн, ангид, хөөрхий улс байдаг</div><div style="text-align: center;">Тийм хүмүүсийн үхэл нь нууцлаг, амтлаг байдаг</div><div style="text-align: center;">Тэнгэрийн оронд мордох шиг энгүүн болоод далд баяртай байдаг</div><div style="text-align: center;">Доромж бус, гашуудалтай бус, харамсалтай бус байдаг</div><div style="text-align: center;">Дэргэдэх нь хийгээд тэрслэгчид нь биширч үдэх нь байдаг</div><div style="text-align: center; "></div><div style="text-align: center;">Шувуу хийгээд хүмүүний явдал онд ондоо боловч</div><div style="text-align: center;">Чухам үзэл сэтгэл нь өөр өөр хэдий ч</div><div style="text-align: center;">Нэгэн мөрийг үзэхийн цагт ижил санагддаг</div><div style="text-align: center;">Нүгэлт газраас одох нь нэг л янз байдаг</div><div style="text-align: center; "></div><div style="text-align: center;"><br /></div><span style="font-weight: bold; font-style: italic;"><div style="text-align: center;">1990.04</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div></span><br /><div style="text-align: center; "><img src="http://1.bp.blogspot.com/-WTS-NyRxVSI/TxvjQqohLVI/AAAAAAAAA3g/FiNd74G6ukg/s400/406281_255321041204657_100001802889808_574421_878016344_n.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5700399628829142354" style="display: block; margin-top: 0px; margin-right: auto; margin-bottom: 10px; margin-left: auto; cursor: pointer; width: 400px; height: 268px; " /></div><span><div style="text-align: center; "><b><div>Цаг ирж нөхцөл бүрдвээс </div><div>Шавь Одгэрэл баруун зуугийн хамба болно</div><div>Цаг ирж нөхцөл бүрдвээс</div><div>Шамбалын орноо сууж шүлэг бичхээр би явна</div></b></div></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-7303586620762814629?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-87503883864919436482012-01-05T01:37:00.000-08:002012-01-05T01:45:36.583-08:00<div style="text-align: justify;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-sK_CwQP0T4I/TwVwbWghPAI/AAAAAAAAA28/yq_7MlsdOSg/s1600/delacroix_liberty.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 325px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-sK_CwQP0T4I/TwVwbWghPAI/AAAAAAAAA28/yq_7MlsdOSg/s400/delacroix_liberty.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5694080919080614914" border="0" /></a></div><div style="text-align: center;">/эсээ/<br /></div><div style="text-align: justify;"> Виктор Хара одоо ч Чиличүүдийн хайртай дуучин хэвээрээ гэнэлээ. Тэгэхээр одоо ч ардын баатар хэвээрээ гэсэн үг. Дээхэн үед түүнийг эрх чөлөөний дуу хоолой гэж өргөмжилдөг байв. Виктор Харатай үзэл санаа, үйл хэрэг нэгэнтэйгээ илэрхийлж сургуулийн ханын сонин дээр шүлэг бичиж явсан минь саяхан санагдана. Тэр үед эх орончид эсвэл хөдөлмөрийн хүмүүсийг л бишрэн шүтдэг байжээ. Зөвлөлтийн онгоц зохион бүтээгч Яковлев, Сталинтай уулзаад Кремлийн шатаар уруудаж явахад түүнийг Ленины одонгоор шагнах тухай зарлигийг радиогоор уншиж байлаа гэхээр хичнээн сайхан санагддаг байв. Гэтэл одоо хэнийг өргөмжилдөг вэ? Гэр бүлийн талаар ямар ч тогтвор сууршилгүй Холливудийн хэдэн жүжигчид ганц нэг кинонд тоглосноос өөр юу бүтээсэн гэх вэ? Үгүй бол бузар аргаар хөрөнгөжсөн саятангууд тэдний эрх танхи эхнэр хүүхдийн тухай л уншиж, үлгэрлэн дуурайж байна. Үнэнч шударга ажил хөдөлмөрөөрөө нэр цуут гарсан хүмүүсийг хэн ч дурсахаа больжээ. Харамсмаар юм даа? Эрх чөлөөний дуу хоолой бологчид нь хүртэл “нохой шарваач, ноён урваач”. Хоёр өрөө байр амлахад л “эрх чөлөөний дуу хоолой” тас үсэрнэ.<br /> Телевизийн цэнгээнт нэвтрүүлэгт “Түвдэнгийн Бор гэж хэн бэ?” гэсэн асуултанд нэг залуу “хурдан морь” гэж хариулах хүртлээ эх орончдоо мартаж байна. Баргын Дамдинсүрэн ванг танихгүй ирээдүйн хүмүүс Бавуугийн Лхагвасүрэнг ”Монголын нууц товчоо”-г зохиосон гэж хэлэх энүүхэнд. Энэ эмзэглэл биш гэж үү? Магадгүй монголын нэгэн саятанг хэдэн эхнэр сольсоныг хуруу даран тоолж чадах атлаа Шарав, Билигжаргал, Нацагдорж, Соронзонболдын нэрийг сонсоогүй байна. Магадгүй нэгэн зүс сайтай хүүхний амраг хайрын түүхийг бараг цээжилсэн атлаа Д. Норов, П. Баярсайхан, Ч. Галсан, Д.Намсрай нарын нэг ч зохиолыг уншаагүй л байна. Энэ эмгэнэл биш гэж үү? Баян-Өлгийд алим тарьсан хасаг өвгөний тухай биш банк дампуурч хэрэг тарьсан эрчүүдийн тухай л ярилцана. Энэ уруудах хийгээд буруудах замын эхэн биш гэж үү?<br /> Хэн нэр алдарыг нэгэн насны үйл хэргээ болгоно. Тэр хуурамч баг зүүж, инээсэн хүний дүртэй ч араа шүдээ хавирч шазуур зууж амьдарна. Ийм амьдрал юун сайхан байдаг юм, бүү мэд.<br /> Эргээд л эрх чөлөөний дуу хоолой Пабло Неруда одоо ч Чилийн ард түмний хайртай яруу найрагч хэвээрээ. Тэгэхээр эрх чөлөөний гэрэлт бамбар хэвээрээ гэсэн үг. 1973 онд хунтийн дэглэм тогтож, Пиночетийн эсрэг тулалдсан ерөнхийлөгч Сальвадор Альендегийн “калашников” бариад зогсож буй сүүлчийн зургийг одоо ч би санадаг юм. Гэтэл хунтийн дэглэмийг ч тэр, хунт нуурыг ч тэр ялгахгүй хүмүүс ардчилал эрх чөлөө ямар үнэтэйг ч мэдэхгүй, алдахад харамсах сэтгэл алга болж буйд айнам.<br /> Жил бүрийн 5-р сарын 9-нд би ажлаа тасалдаг. Орос сувгуудаар эх орны дайны тухай кино үзэхгүй бол амьдралаас минь ямар нэгэн амт алдагдах юм шиг санадаг хэвээрээ. Тэр өдөр ямархан их баяр хөөртэй байдгийг минь хэн ч анзаардаггүй. Ялалт. Гүжирмэг Орос цэргийн хал үзсэн царайг хараад эрх чөлөө ямар үнэтэйг мэдэрдэг. Сайхан шүү? Явган цэргийн сургуулийн сонсогчид дундаа нэг винтовтой тулалдаанд орж байсан 1941 оныг бодохоор сэтгэл эмтэрдэг ч 1945 оны тэр өдрийг бодохоор зүрх хөөрдөг. Улаанбаатарт Жуков гэдэг автбусны буудал байдгийг мэдэхээс ХХ зууны гайхамшигт цэргийн жанжин байсныг мэддэггүй үеийнхээ харчуултай юу ч ярих билээ дээ? Эр зориг гэдгийг гар зангидаад хашгичиж дайрахаар төсөөлдөг мунхагууд олон болох тусам сэтгэл зүрхэндээ эрх чөлөөний дуу хоолойг үгүйлсээр.<br /> Уур омог нь багтаж ядсан хүмүүс эрх чөлөөг зөвхөн хүчээр олдог гэж санах. Тэмцэл гэхээр зөвхөн зэвсэгт бослогоор л төсөөлөх болсонд хэн буруутайг би хэлж мэдэхгүй. Гэхдээ Кубын Че Гаварр, Фидель Кастро хоёр шиг эх орончид одоо бидний дунд байгаад эргэлзэж байна. Латин Америкт хувьсгалын үр цацах гэсэн хуучнаар Зөвлөлтийн бодлого хэдий биелээгүй ч тэр л үеийн үзэл суртлаас болоод зарим нэг Чили, Куба хүмүүсийг бид сайн таньдаг болсон юм. Тэднийг ард түмнийхээ “Эрх чөлөөний дуу хоолой” байсан гэж итгэдэг хэвээрээ. Яагаад М.Ганди эсэргүүцлийн тийм арга замыг сонгосныг Англичүүд их хожуу ойлгосон шиг яагаад хэн нэгэн хүн заавал эрх чөлөөний дуу хоолой болох ёстойг би сайн ойлгодоггүй байлаа. Харин одоо бол огт өөр бодолтой болжээ. Ямар ч цагт ард түмэнд үнэнийг хэлж сануулах “шударга үнэний дуу хоолой” үгүйлэгддэг ажээ. Улс үндэстэн тийм эрхээ ёстой нөгөө л “шалгарсан манлай” хүүдээ олгодог гэнэм. Нэг бодлын асар их аз завшаан, цог хийморь мөн.<br /> Хо-Ши-Мин одоо ч Вьетнамын ард түмний сод хүү хэвээрээ. Оросууд Ленинийхээ шарилыг бунханаас гаргал уу? яалаа, сайн санахгүй байна. Харин Вьетнамууд одоо ч Хо-Ши-Мин хүүгийнхээ бунханд очиж мөргөсөн хэвээр байна гэж саяхан Ханой хотоор аялаад ирсэн шавь надад ярьсан юм. Гэтэл Цагаан дээлт Дамдины хүү л лав Алтан-Өдгийд амгалан нойрсож буй. Оронд нь Их хаан эзэн хүн шиг заларсан. Муу нь юу байхав. Гэхдээ л Дамдины Сүхбаатар шиг эх оронч дахиад төрөхгүй ч юм билүү? Тийм эх орончийн тухай Монгол түүхийн алтан шаргал хуудас дахиад хүүрнэхгүй ч байх юм билүү? Хэн мэдлээ. Цаг үе маань мартахгүйг мартаад, мартахыг санаад байгаа мэт хачин бодлыг төрүүлнэ. Тэгээд ч эрх чөлөөний үнэ цэнийг өнөөгийн бид биш харин Манж-Хятадын дарлалд хэдэн үеэрээ зовсон ХХ зууны эхэн үеийн Монгол эрчүүд илүү мэддэг байжээ.<br /> Эргээд л эх орончийн эрэлхэг цогтой эрх чөлөөний дуу хоолой. Одоо л тийм цогтой шударга дуу хоолой сонсохыг энэ цагийн Монголчууд хүсээд байна. “Ард түмнийх нь зовлон жаргал яруу найрагчийн зүрхэн дундуур урсдаг” хэмээн хэн хэллээ дээ? Энэ үгэнд үнэний хувь буйд би итгэдэг. Яруу найргаасаа илүү эх орныхоо төлөө тэмцэн эцэслэсэн олон яруу найрагчдын үнэн түүх байдаг. Харин одоо улс төрийн индэр тавцан дээр энэ цагийн зарим шувуун тархитай эрчүүлтэй зогсохыг хүсээгүй учраас олон яруу найрагчид ил ханхалзах сонирхолгүй байгаа юм. Түүнээс бус эх орончийн гал халуун зүрх цээжинд нь цохилж, элгэн түмнээ гэсэн нэн халуун сэтгэл нь оволзож буй. Нэгэн цагт Б.Ренчин гуайн дуу алдсанаар:<br /> Мундахгүй эрдмийг сурахад нас даанч богино<br /> Мунхагуудын дунд суухад нас даанч урт гээч л болоод эх орончдын дуу хоолой энэ цагт дутагдаад байна. Үнэхээр “мунхагуудын дунд суух нас даанч урт”-ыг мэдэх ухаантай эрчүүдээр аль ч цагт Монгол минь дутаж байсангүй. Одоо ч гэсэн тийм эрчүүд бидний дунд бидэнтэй адил даарч хөрж, халууцаж, халамцаж яваа. Үүнд би огт эргэлздэггүй.<br /> Зарим нь улс төр уран зохиол хоёрыг холбож ойлгохыг хориглох янзтай. Би ч тийм бодолтой нэгэн. Гэвч аливаа бүхэнд хязгаар буй ажээ. Тэр хязгаарт одоо нэгэнт хүрчээ. Нэг үгээр тэвчээрийн хязгаарт тулжээ. Дандаа ийм хүлцэнгүй, даруухан томоотой байж хичнээн тэсэх билээ.<br /> Эргээд л эрх чөлөөний дуу хоолой. Хамгийн гол нь үнэн шударга дуу хоолой. Албан тушаал, алт мөнгөөр худалдаад авчихгүй эрэлхэг дуу хоолой. Төв талбайд жагсаал хийх гэж мөнгө тараадаггүй дуу хоолой.<br /> ХХ зууны сүүлчээр тасарсан эр хонгор дуу хоолой. Эргэн эргэн санах бүрий элэг зүрх энэлэх, эх орончийн дуу хоолой. Эрх чөлөөний дуу хоолой.<br /> Энэ бол Очирбатын Дашбалбарын...<br /><br /><div style="text-align: right;"> <span style="font-style: italic; font-weight: bold;">2011-10-18<br /><br /><br /></span><div style="text-align: left;"><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Зохиолч П.БАТХУЯГ</span><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;"></span><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">"Залбирлын эсээс" номоос</span><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;"></span></div><span style="font-style: italic; font-weight: bold;"><br /></span></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8750388386491943648?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-52298691788828773292011-12-28T20:59:00.000-08:002011-12-28T23:59:39.041-08:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://www.orloo.info/readfull/politics/8295--100-"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 154px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-XQvMbv4Te-A/TvwcGAgblwI/AAAAAAAAA2w/y8BoSqV96Eg/s320/img.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5691454918630283010" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Эрин галав түмэнтээ юүлхэд энхжин үлдсэн нь энэ газар шороо.<br />Эрт мянган хангирсан одход эрхлүүлэн жаргаасан нь энэ газар шороо.<br />Зуун жил зугатах мэт зулран одоход бидэнд үлдсэн нь энэ газар шороо.<br />Зураг төөргийн нэгэн амсхийлтэнд зулайг минь илбэх нь энэ л газар шороо.<br /><br />Газар шороогоо хайрлахтун!<br /><br />Хайр тань харь элэгтэнтэнд хал болон очиг!<br />Халуун цус нэгтэнд ээл болон хүрэг!<br /></div><br /><br /><br /><div style="text-align: center;"><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-c2abe94fd947a1d7" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v5.nonxt1.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dc2abe94fd947a1d7%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D349879BF7DD9C630A262DA58B5A126531D4299BE.42DE83EBEF32375B3FE6D48E70A1273B99D4A29F%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dc2abe94fd947a1d7%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D1FFWyDxJuelCKD1AHoO9mxgndQY&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v5.nonxt1.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dc2abe94fd947a1d7%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D349879BF7DD9C630A262DA58B5A126531D4299BE.42DE83EBEF32375B3FE6D48E70A1273B99D4A29F%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dc2abe94fd947a1d7%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D1FFWyDxJuelCKD1AHoO9mxgndQY&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object></div><div style="text-align: center;"><a href="http://mongolchuudaa.wordpress.com/2007/08/10/%D0%B3%D1%8D%D0%B2%D1%87-%D1%81%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D2%AF%D2%AF%D0%B4%D1%8D%D0%B4-%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%83%D1%83%D0%B4-%D1%85%D0%BE%D0%BE/"><span style="font-weight: bold;">"Газар бол улсын үндэс"</span></a><br /><span style="font-style: italic;">Хүннү улсын их хаан</span> <span style="font-style: italic;"><br />МОДУН ШАНЬЮ</span><br /><br /><br /><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-b3d8354e8cf96c4d" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v24.nonxt2.googlevideo.com/videoplayback?id%3Db3d8354e8cf96c4d%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D62E05417F737B52F18142F94CA54BB0ACDC8982E.8A79A3EB5772651FF18EC7075B4DFECAFACC78E%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Db3d8354e8cf96c4d%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DkD7DQrAQuQG1oHWZOu3TA94l98Q&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v24.nonxt2.googlevideo.com/videoplayback?id%3Db3d8354e8cf96c4d%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D62E05417F737B52F18142F94CA54BB0ACDC8982E.8A79A3EB5772651FF18EC7075B4DFECAFACC78E%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Db3d8354e8cf96c4d%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DkD7DQrAQuQG1oHWZOu3TA94l98Q&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object><br /><a href="http://mongolchuudaa.wordpress.com/2009/12/04/%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%83%D0%BC%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B0%D0%BB%D1%8C-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%87%D1%83%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%B3-%D0%B0%D1%83/"><span style="font-weight: bold;">"Алд бие мину амасу хэмээвээс</span> <span style="font-weight: bold;"><br />Аху төр минь алдруузай..."</span></a><br /><span style="font-style: italic;">Их Монгол улсын их хаан </span> <span style="font-style: italic;"><br />ЧИНГИС</span><br /><br /><br /><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-4658aa4d33245127" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v21.nonxt1.googlevideo.com/videoplayback?id%3D4658aa4d33245127%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D29162B23914BA5AB90DAB72574F253A8A9217DF6.75F8DF3BCAB0C1D41EEF3051BA36D1B3ABE31C19%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D4658aa4d33245127%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DmDyfRERhCCjpwU3F9dYy9a8mCeE&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v21.nonxt1.googlevideo.com/videoplayback?id%3D4658aa4d33245127%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D29162B23914BA5AB90DAB72574F253A8A9217DF6.75F8DF3BCAB0C1D41EEF3051BA36D1B3ABE31C19%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D4658aa4d33245127%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DmDyfRERhCCjpwU3F9dYy9a8mCeE&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object><br /><a href="http://mongolchuudaa.wordpress.com/2007/12/23/1911-%D0%BE%D0%BD%D1%8B-12-%D0%B4%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%B0%D1%80-%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-29-%D0%BD%D1%8B-%D1%94%D0%B4%D1%94%D1%80-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D1%83%D0%BB%D1%81-%D0%BC/"><span style="font-weight: bold;">"Миний нутгийн газраас бурхан гуйсан ч бүү өг!"</span></a><br /><span style="font-style: italic;">Зүүнгар улсын их хаан</span> <span style="font-style: italic;"><br />ГАЛДАН БОШИГТ</span><br /><br /><br /><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-af430b58b01e3829" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v6.nonxt1.googlevideo.com/videoplayback?id%3Daf430b58b01e3829%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D1DC25B3E07B085E7F5A4BEBD0C1D2FCBCE9DFBEF.585663114D89222E5E16E458AFC6260A7A2031F5%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Daf430b58b01e3829%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D2sNJWPdJucaG6EP-f93Bj2ZNPKk&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v6.nonxt1.googlevideo.com/videoplayback?id%3Daf430b58b01e3829%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D1DC25B3E07B085E7F5A4BEBD0C1D2FCBCE9DFBEF.585663114D89222E5E16E458AFC6260A7A2031F5%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Daf430b58b01e3829%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D2sNJWPdJucaG6EP-f93Bj2ZNPKk&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object><br /><a href="http://mongolchuudaa.wordpress.com/2009/12/01/1997-%D0%BE%D0%BD%D1%8B-10-%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-2%D0%BD%D1%8B-%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D0%BD-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B4-%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D1%82%D0%BB%D1%8D-2/"><span style="font-weight: bold;">"Газраа арилжсан нь газар дор орж, газраа хамгаалсан нь цэцэг болж ургана".</span></a><br /><span style="font-style: italic;">Яруу найрагч</span> <span style="font-style: italic;"><br />О.Дашбалбар</span><br /><br /><br /><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-d77e3d52ab92dedd" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v3.nonxt8.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dd77e3d52ab92dedd%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D24BF5D3350FC87FB24115398DF52E1EE497CEA77.1F501D5358C1A5E291096E3AC2AE4BEE8BEC31E3%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dd77e3d52ab92dedd%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DXWOnzd_-Hh6VHV5e8CY1F2j3GJQ&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v3.nonxt8.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dd77e3d52ab92dedd%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D24BF5D3350FC87FB24115398DF52E1EE497CEA77.1F501D5358C1A5E291096E3AC2AE4BEE8BEC31E3%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dd77e3d52ab92dedd%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DXWOnzd_-Hh6VHV5e8CY1F2j3GJQ&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object><br /><a href="http://mongolchuudaa.wordpress.com/2009/10/01/%D1%8D%D1%85-%D1%85%D1%8D%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%81%D1%82%D1%8D%D0%BD-%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B8%D1%85%D1%8B%D0%BD-%D0%B1%D0%B0/"><span style="font-weight: bold;">"Газар бол тэнгэр юм. Газар үгүй бол тэнгэр ч үгүй"</span></a><br /><span style="font-style: italic;"> Яруу найрагч</span> <span style="font-style: italic;"><br />Ц.Чимэддорж</span><br /><br /><br /><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-f3d3ce9079809319" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v7.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3Df3d3ce9079809319%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D27188FFD987D2A0DB57E170D15E0F4BF2510764A.1C3F7E57535C200077F255B464AD4F55F772A1B4%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Df3d3ce9079809319%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DkOzevatec3P_pwAeAUWlvqEMDAA&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v7.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3Df3d3ce9079809319%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D27188FFD987D2A0DB57E170D15E0F4BF2510764A.1C3F7E57535C200077F255B464AD4F55F772A1B4%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Df3d3ce9079809319%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DkOzevatec3P_pwAeAUWlvqEMDAA&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object><br /><a href="http://mongolchuudaa.wordpress.com/2010/03/15/%D0%BD%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D0%BD%D1%8D%D0%B3%D1%8D%D0%BD-%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D0%B3-%D0%B4%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B0%D1%85%D1%83%D0%B9-%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0/"><span style="font-weight: bold;">"Та зүрхэнд мөнх</span> <span style="font-weight: bold;"><br />Харцанд мөнх</span> <span style="font-weight: bold;"><br />Зүүдэнд ч мөнх..."</span> </a><span style="font-style: italic;"><br />Яруу найрагч </span> <span style="font-style: italic;"><br />Л.Өлзийтөгс</span><br /><br /><br /><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-662f19792591c1aa" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v9.nonxt6.googlevideo.com/videoplayback?id%3D662f19792591c1aa%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D3EC61773C9103CCC709024A71B67DB78D2BAFDA7.3751D322AC5403F110AF7F1CBBD3EB1006E78A5A%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D662f19792591c1aa%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D94ikjdVBqnrk52ppLhQ6mb8hHMo&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v9.nonxt6.googlevideo.com/videoplayback?id%3D662f19792591c1aa%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D3EC61773C9103CCC709024A71B67DB78D2BAFDA7.3751D322AC5403F110AF7F1CBBD3EB1006E78A5A%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D662f19792591c1aa%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D94ikjdVBqnrk52ppLhQ6mb8hHMo&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object><br /><a href="http://mongolchuudaa.wordpress.com/2007/05/20/%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D1%83%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B4-670-%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D0%B3%D0%B0-%D0%BD%D1%8C-%D1%85%D1%8F%D1%82%D0%B0%D0%B4-%D0%B3%D1%8D%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D0%B0%D0%BB%D0%B1/"><span style="font-weight: bold;">"Цусаар татсан хилийг цусаар хамгаалахгүй бол нулимасны гашуун хаана?"</span></a><br /><span style="font-style: italic;">Ш.Я.БАЯР</span><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5229869178882877329?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-88670371013813016572011-12-22T02:27:00.000-08:002011-12-22T02:49:49.946-08:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-_Esre5220XM/TvMLN3SdcmI/AAAAAAAAA2k/1RA1NrgYy6A/s1600/picasso%2Bpainting%2Bbl.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-_Esre5220XM/TvMLN3SdcmI/AAAAAAAAA2k/1RA1NrgYy6A/s320/picasso%2Bpainting%2Bbl.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5688903087106650722" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Айна аа, нар минь<br />Амир хийд живэгч тормон минь<br />Удаж суугаад бороог хүслээ, би<br />Уйтгарт дэвтэхлээр чамайг дуудам аа<br /><br />Айна аа, асагч минь<br />Амир хийд нисэх дүгэр нүд минь<br />Шаналж удаад сэрүүг хүслээ би<br />Санаагаа царцахуйд чамайг дуудам аа<br /><br />Айна аа, нүгэл минь-<br /> хараал идмэр минь<br />Алсаа цаг дор... сэм суугаад<br />Чинийхээ бөхөхийг үзлээ би<br />Анхил талд шувуу шиг<br />Аг чиг... нөмгөн,<br /> гүн зогсохыг ажлаа<br /><br />Айна аа, дуудам аа<br />Амтлах гэвч, тамхины минь<br />Асаагуур-чамгүй бол дэмий дээ<br />Алга одсон чиний лээ араас<br />Айна аа, үхэтлээ<br /><br />Айна аа...аа...аа, нар минь<br />Уйтгарт дэвтэхээр чамайг дуудам аа<br /><br /><span style="font-style: italic;">1992</span><br /><br /><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: right;"><div style="text-align: center;"><br /><br /></div><span style="font-weight: bold; font-style: italic;"><br /><br /></span><div style="text-align: center;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-A3KBwO3zido/TvMGhFn1OSI/AAAAAAAAA2A/RKffdZzlPiA/s1600/Badamsambuu.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 150px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-A3KBwO3zido/TvMGhFn1OSI/AAAAAAAAA2A/RKffdZzlPiA/s200/Badamsambuu.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5688897919813761314" border="0" /></a><br /></div><br /><br /><br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;"><br /><br /></span><div style="text-align: right;"><span style="font-weight: bold; font-style: italic;font-size:85%;" >Яруу найрагч Г.Бадамсамбуу</span><span style="font-size:85%;"><br /></span><span style="font-style: italic;font-size:85%;" >"Гүн үзэхүй" /2000/ ном</span><span style="font-size:85%;"><br /></span></div><span style="font-style: italic;font-size:85%;" >15-р тал</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8867037101381301657?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-32501115111492072012011-12-20T02:32:00.000-08:002011-12-20T02:44:34.483-08:00<div style="text-align: center;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-ayZU8zB3QRE/TvBm4WO13hI/AAAAAAAAA10/TOWcDqkjfNU/s1600/anhaa%2Blid%2Bpoto.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 304px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-ayZU8zB3QRE/TvBm4WO13hI/AAAAAAAAA10/TOWcDqkjfNU/s400/anhaa%2Blid%2Bpoto.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5688159447595474450" border="0" /></a></div><div style="text-align: center;">Новшнуудын дээр цахиур хагалах гэсээр байтал<br /></div><div style="text-align: center;">Миний толгойн дээр цайр тогтлоо<br />Чөлөөтэй дуугарах нь битгий хэл<br />Чангахан амьсгалж болохгүй<br />Чөдөртэй морь шиг явсаар залхлаа<br />Үеийн залуус минь дарга болох<br />Үерт автаад урслаа<br />Үнэнч нөхөд минь<br />Үмх хоолоо бодоод дуугаа хураалаа<br />Улаангомын гудамж гэрэлтэй ч<br />Уушиг нь дотор минь утаанаас өөр зүйл алга<br />Үнэний харшилтай хүмүүсийн дунд<br />Үнэн гэдэг овогтой явах хэцүү юм<br />Хуурай баасан гарагийн хуулиа<br />Хотын дарга зөрчиж дарс залгиллаа<br />Энгийн ард цагаар баярлаж<br />Эрхэм түшээд нар сарыг сольж цэнгэлдлээ<br />Мөнгөтэй хүн мөнхрөхөөс бусдыг хийж<br />Түшмэлийн үүдэнд<br />Ардын амьдрал дуусаж байна<br />Хулгайн модны ардаас<br />Хуйлаастай зөвшөөрлийн бичиг нисэж ирдэг болоод удлаа<br />Байгаль орчны байцаагч нь<br />Хоер давхар байшин бариад Амьдарлаа<br />Жийпийг цагдаа зогсоохоо байснаас хойш<br />Жил хэдэн ч удаа солигдов<br />Төв талбайд<br />Цэдэнбал “хөл дээрээн” босож<br />Цэцэн ухаан тэнд булшлагдав<br />Намыг дагавал нарны гэрэл гэдгийг<br />Нарны доорх хүмүүст тунхаглав<br />Залуу хүн үг хэлэх байтугай<br />Завьжнаасаа шүлс дусаахыг хориглов<br />Төрийн алба<br />Төгрөгний уурхай болов.<br /><br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Увс аймгийн "MBC" телевизийн </span> <span style="font-weight: bold;"><br />хөтлөгч редактор<br />С.Анхбаяр</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3250111511149207201?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com13tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-54134029494999292472011-12-14T02:49:00.000-08:002012-01-07T23:55:16.708-08:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-T_B-nQUWu_s/TuiApHnyIwI/AAAAAAAAA0g/k_cmPPKHYE8/s1600/Namdag%2BDonrov.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 151px; height: 200px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-T_B-nQUWu_s/TuiApHnyIwI/AAAAAAAAA0g/k_cmPPKHYE8/s400/Namdag%2BDonrov.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5685935973464154882" border="0" /></a><br /><br /><div style="text-align: justify;"><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">Төрийн хошой шагналт, УГЗ, театрын нэрт найруулагч, нэрт зохиолч Донровын Намдагийн мэндэлсний 100 жилийн ой энэ онд тохиож буй билээ. Төрийн хошой шагналт, Монголын төр, нийгэм, урлаг, утга зохиолын салбарт тохиож байгаа энэ түүхэн үйл явдлыг тохиолдуулан их зохиолчийн төрсөн охин Дарьсүрэн гуайг энэ удаагийн дугаартаа урьж түүнтэй ярилцав. Түүний 100 жилийн ойг тэмдэглэх хүрээнд түүнд зориулсан үзэсгэлэн энэ сарын 15-нд эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулахаас гадна уран бүтээлийн цэнгүүн нь болох юм байна.</span><br /></div><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">-Намдаг гуайн зохиол бүтээлийг хаанаас л бол хаанаас олоод уншчих боломжтой. Харин ямар зан ааштай, үр хүүхдээ хэрхэн хүмүүжүүлдэг хүн байсан юм бол?</span><br />-Тиймээ миний аавын зохиол бүтээлийг мэдэхгүй хүн гэж байхгүй. 1911 онд Завхан аймгийн Алдархаан суманд төрсөн. Нялх балчир насандаа Өвөрхангай Тарагт суманд ирж өссөн юм билээ. Тийм болохоор өөрийгөө Өвөрхангайн хүн гэдэг. Мэдээ орох цагаас аав минь бичгийн машинаар их юм бичдэг. Хөдөлмөрч хүн байж дээ. Германд 14 настай сургуульд явсан. Герман хүмүүжилтэй. Нягт, нямба, цэвэрч. Үр хүүхдээ хүмүүжүүлэх арга барил нь ч их өвөрмөц. Уурлаж загнахыг нь ердөө үзээгүй. Бас зааварчилж тулган шаарддаггүй. Эмэгтэй хүн цэвэрч, нямба байж үр хүүхдэдээ үлгэр дуурайл болох ёстой гэдэг.<br /><br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-MMmre6Sgpt4/TuiApDE8A8I/AAAAAAAAA0U/0ukJKu4CSq0/s1600/naaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 323px; height: 221px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-MMmre6Sgpt4/TuiApDE8A8I/AAAAAAAAA0U/0ukJKu4CSq0/s400/naaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5685935972244259778" border="0" /></a>Цонхны дэргэд юм хараад зогсож байхдаа “миний хүү цонх цэвэрхэн байвал, ухаан цэлмэнэ, ухаан цэлмэг байвал аав нь зохиолоо бичнэ. Зохиолоо бичээд мөнгө авна. Мөнгөөрөө хүүхдүүддээ идэх юм авна. Хүүхдүүд цай, хоол сайн идвэл ухаан сэргэг болно. Ухаан сэргэг хүүхэд сайн ном сурна” гэдэгсэн.<br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">-Аавыгаа шоронд байхад нь ээжтэйгээ хамт эргэх гээд Батцагааны шоронгийн үүдээр бүртэлзэж явсан тухайгаа ярихад тань сэтгэл эмзэглэж байж билээ. Та чинь айлын ууган охин гэл үү?</span><br />-Аав минь амьдралдаа зовж ч үзсэн, жаргаж ч үзсэн хүн. Зовлонд сөхрөөгүй, жаргалд ташуураагүй ээдрээт амьдралыг туулахдаа уран бүтээлээр жигүүрлэж явсан хүн. Ямар сайндаа “Засаг төр намайг шоронд хийснээр, Цаг төрийн үймээн төрсөн юм” гэж ёжтой инээдэгсэн. Би чинь ээжийнхээ 16 настайд төрсөн. Аав хоёр удаа баригдсан. 1932 онд баригдахдаа их зохиолч Нацагдорж эд нартай хамт хэдэн сар суугаад гарсан байдаг юм билээ. 1941 онд аавыг минь Германы тагнуул гэж цоллоод 7 жил хорьсон. Аав минь хэзээ ч хэрэг хүлээгээгүй гэдэг. Аавыгаа баригдаад явахад би 5 настай хоцорсон. Тэр цагаас хойш аавынхаа зовлонг хамт амсаж хуваалцаж өссөн. Миний ээжийг Гажидмаа гэдэг. Нэлээн сайн орос хэлтэй, багаасаа Оросд сургуульд сурч байсан. Тухайн үедээ зэгсэн боловсролтой, биеэр бага ч сайхан бүсгүй гэгддэг байсан гэдэг. Ээж маань аавыг баригдахад “Үнэн” сонинд Ринчен, Дамдинсүрэн, Даржаа гуайтай хамт ажиллаж байсан юм билээ. Дайны үед амьдрал хэцүү. Талх, хоол хүнс талоноор өгдөг. Харин ч “Үнэн” сонины ажилчид тусгай дэлгүүрээр үйлчлүүлдэг байсан учраас ээжийнхээ буянд дайны хүнд жилүүдэд гайгүй хоолтой, аавдаа хэрэгтэй юм бүрийг нь эргэлтээр зөөгөөд өгдөг байж дээ. Ер нь айлын хамгийн том нь болоод тэр үү, ээжийгээ дагаад 5, 6 жил шоронд хоол зөөсөн. Манайх Сэлбийн гүүрний баруун талд байдаг. Батцагааны шоронд аавыгаа эргэх гээд очиход өглөө эрт 4, 5 цагт очино. Тэгэхгүй бол тэр өдрийн эргэлтийн тоо нь гүйцчихвэл оруулахгүй. Ээж бид хоёр тал шуудай хүнстэй очдог. Шалгалтынх нь хүмүүс шуудайтай хүнсийг бүгдийг нь асгадаг. Тэгээд л талх, хонины сүүл, мах, шоколадыг бүгдийг нь зүсээд хольчихдог. Жаахан хүүхдийн сэтгэл их эмзэг байдаг юм билээ. Аавыг минь дагуулаад урд талд нь нэг буутай, ард талд нь бас нэг буутай харгалзагч дагуулаад гараад ирэхэд нь үнэхээр сэтгэл эмзэглэж, муухай санагддаг. Би ёстой том болж байгаад та нараас аавыг минь ингэж байсны хариуг авна даа гэж боддог байж билээ. Аавдаа хоёр долоо хоногт нэг удаа эргэлт өгдөг. Эгч нь ээж, ааваасаа гурвуулаа. Миний дараа Төгөлдөр гэж дүү минь цөмийн физикийн мэргэжилтэй. Манай гэрийн нэлээд толгойтой нь байлаа. Физик техникийн хүрээлэнд ажиллаж байлаа. Өөд болсон доо. Тэрний дараах дүү Гэрлээ гэж, цахилгааны инженер. Би ганцаараа эцгийнхээ нэрээр овоглож чадаагүй. Хаа хамаагүй хүний нэрээр овоглож 1 дүгээр арван жилд сургуульд орж байлаа. Яг миний сургуульд орох үед эсэргүүний хүүхэд энэ тэр гээд зовлонтой байсан. Гэхдээ нэг их айхтар зовж, хэлмэгдсэн гэх юм байхгүй дээ.<br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">-Намдаг гуайг манай анхны Германд сурч байсан оюутны нэг гэдэг байхаа?</span><br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-bSk4Bu0TA7Q/TuiBPmB6hyI/AAAAAAAAA1Q/7klVX5ypZsk/s1600/b2ca2c6ea1ad6dc6big.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 300px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-bSk4Bu0TA7Q/TuiBPmB6hyI/AAAAAAAAA1Q/7klVX5ypZsk/s400/b2ca2c6ea1ad6dc6big.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5685936634461849378" border="0" /></a>-Сая аавд минь зориулсан үзэсгэлэн Театрын музейд нээлээ.1926 онд хэсэг нөхдийн хамт Германд суралцаж байх үеийн сэтгэгдлийг нь ном болгон хэвлүүлснийг нь тавьсан байна лээ. Тэмдэглэлдээ “Очсон даруйдаа Берлиний захад нэгэн ой модтой сайхан газар хэдэн сар болов. Ингэхэд юу юуны урьд бидний өмсөх зүүхийг германаар шинэчиллээ. Гэтэл би Германаар биш Монголоор амьдрахыг хүсэх тул дан цамц, мөрөвчтэй өмдтэй хөл нүцгэн ой дундуур харайлгахыг эрхэмлэдэг байв” гэсэн нь хүний газар очсон жаал хүү эх нутгаа хэрхэн үгүйлэн санагалзаж байсны тод илрэл юм.<br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-fbXZeYuq3lU/TuiBoCE8iFI/AAAAAAAAA1c/SVXeMjTdHHQ/s1600/naaaaaaaaaaaaa.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 264px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-fbXZeYuq3lU/TuiBoCE8iFI/AAAAAAAAA1c/SVXeMjTdHHQ/s400/naaaaaaaaaaaaa.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5685937054307616850" border="0" /></a>Аав Германд Эд барааны техникумд сурч байсан боловч хоёр сарын дараа дуудагдаж ирсэн байдаг. Удсан ч үгүй 1929 онд Ардын цэнгэлдэх хүрээлэнд жүжигчнээр орж уран бүтээлийн гараагаа эхэлсэн гэдэг. 1931 онд Ардын цэнгэлдэх хүрээлэн хуучин нэрээ халж Улсын төв театр болж шинээр нээгдэхэд аав “Үнэн” жүжгийн боолын дүр бүтээсэн нь театрын анхны дүр гэсэн. Дараа нь театрын найруулагч болж С.Буяннэмэхийн “Эрдэнэт соёмбын эзэн эрэлхэг жанжин Сүхбаатар” жүжгийг найруулсан байдаг.<br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">-Аав тань хэдэн онд цагаатгагдсан байдаг юм бэ? Ер нь театрын урлагийн ирээдүйн талаар юу гэж ярьдаг хүн байсан юм бол?</span><br />-1958 онд хилс хэрэгт гүтгэж хорьж цагдаж байсныг нь цагаатгасан. Аав минь дэлхийн дэвжээг мөрөөдөж байсан. Германд очих гээд байсан нь дэлхийн театрын урлагийн хөгжлийн бодитоор нь харахыг хүссэн хэрэг. Тэрбээр үзэл суртлаас ангид жинхэнэ урлагийг чин сэтгэлээсээ хүсч байсан. “Хонгор зул” хошин урлагийн хамтлаг хүртэл байгуулж явсан юм билээ. “Монголын театрын түвшинд зохиол, найруулга талаасаа дэлхийд ойртсон гагцхүү үзэл сурталжсан агуулга бүхний саад болж байна” гэдэг. С.Эрдэнийн “Шивнэлгүй ярих цаг боллоо” гэсэн өгүүллэгийг улаан цоохор болтол нь зурчихсан баяр баясгалантайгаар үзүүлж байсан. Тэрбээр ардчиллыг мөрөөдөж байсан. Үнэндээ 1990-ээд оны ардчилсан хувьсгалыг 1970-аад оны дунд үед “Эрдэмтний яриа” жүжгээрээ үзүүлсэн байдаг.<br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">-Эсэргүүний хүүхэд энэ тэр гээд нэлээд хэлмэгдэж байсан уу, Тэр үед чинь эхнэр, хүүхэд, ах, дүү нь бүгд л хэлмэгдэж. Эцэг, эхээрээ овоглож чадахгүй хэмжээнд хүрдэг байсан шүү дээ?</span><br />-Гэхдээ бид нэг их айхтар хэлмэгдсэн гэхгүй ээ.. Миний сэтгэлд хамгийн их дурсамжтай үлдсэн мөч бол. Жилд нэг удаа аавтайгаа уулздаг. Ээжийг уулзуулахгүй, зөвхөн хүүхдүүдийг нь уулзуулдаг. Бид гурвыг уулзуулах гэж зөвшөөрөл авахаар Засгийн газрын ордон руу явдаг. Хуучин Улсын багшийн дээд сургуульд байрлаж байсан. Нэг их том өргөн шаттай, баганатай цэлгэр том байшинд орно. Нэг хүн гарч ирээд бид хэдийг аваад, ээжийг үүдэнд үлдээдэг. Бодвол энэ 3 хүүхдийг уулзуулах гэж байгаа юм гэж харуулж л зөвшөөрөл авдаг байсан юм болов уу даа. Биднээс элдэв юм асууж байгаагүй юмдаг. Тэгээд л зөвшөөрлийн бичгээ бариад Батцагааны хорих ангид ирдэг байлаа. Уулзалтын өрөө гэж нэг банзаар хийсэн лангуу шиг. Модон сараалжтай. Хүн уулзаад яриад суугаад байх боломжгүй. Хамгийн гол нь аавтайгаа уулзахын нэг баяр, өврөөрөө дүүрэн чихэр, боов чихчихсэн. Аавдаа өгөх гэж байгаа нь тэр. Тэрийгээ өгөх гэж бөөн баяр. Биднийг хүн өргөж өгөөд сараалжны хажуугаар нэг хацраа хагас дутуу үнсүүлсэн болдог. Хамгийн бага дүү нэг ой нэлээн гарсан байсан. Аавд өгөх гэж байсан шоколадаа хажуу талаас мэрчихсэн очсон гэнэ л дээ. Хэдий завандаа, хаанаа ч мэрчихсэн юм бэ бүү мэд. Аав хожим нь сонинд өгсөн ярилцлагадаа миний сэтгэлд хамгийн зовж, эмзэглэж үлдсэн үе бол миний охины мэрчихсэн шүдний ор гарсан шоколадыг идэхэд маш хэцүү байж билээ гэж ярьсан байдаг юм. Ээж минь шоронд олон жил хоол зөөсөн дөө. Шоронд бөөсний хижиг өвчин гараад сүйрч байсан үед миний аав өвдөөгүй. Энэ бол миний хань ижлийн сэтгэлийн эргэлт байсан юм шүү гэсэн байдаг. Ээж минь 6 жил шоронд хоол зөөчихөөд яг аавыг гарах жил нь өөр хүнтэй гэрлэчихсэн. Тэгээд л бид гурав ээжийгээ дагасан. Аав минь шоронгоос гарсан амьтан чинь орон гэргүй, ажил байхгүй болохоор үр хүүхдээ өөр дээрээ авах ямар ч боломжгүй. Аав минь анхны төрийн шагнал авсан мөнгөөрөө орон гэртэй, оочих аягатай болсон доо. Сайн ханьтай ч учирсан. Хүүхэд өргөж авсан. Тэгж л хоёр дахь амьдралаа эхэлсэн дээ.<br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">-Аавынхаа зохиол бүтээлийг уншдаг байв уу, Ямар бүтээл нь таны сэтгэлд хоногшиж үлдсэн байдаг вэ?</span><br />-Сурагч байхаасаа эхлээд л аавынхаа зохиол бүтээлийг уншдаг байлаа. Миний сэтгэлд хамгийн их хоногшиж үлдсэн бүтээл нь “Хөгшин чонны улилт” байдаг юм. Бас “Тогос хээр” гэж шүлэг бий. Одоо уран бүтээлийн цэнгүүний үеэр нэг хүүгээр уншуулахаар бэлдэж байгаа. “Цаг төрийн үймээн” роман гайхамшигтай. Жүжгүүдээс нь “Ээдрээ”, “Оролмаа” жүжиг, дууриас “Шарай голын гурван хаан” их таалагддаг. “Хөгшин чонны улилт”- зохиолыг нь Герман, Хятадад орчуулж хэвлүүлэхээр зөвшөөрөл авсан. Удахгүй хэвлэгдэх байхаа. “Сүрэг чоно”, “Харуул занги”, “Нүгэл буян” гээд дэлгэцийн сайхан бүтээлүүд нь ч их таалагддаг.<br /><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/-ocwbwhiieJo/TuiCTqczXaI/AAAAAAAAA1o/KodsLwh9MdU/s1600/af219fdf81eabab3big.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 306px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-ocwbwhiieJo/TuiCTqczXaI/AAAAAAAAA1o/KodsLwh9MdU/s400/af219fdf81eabab3big.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5685937803879472546" border="0" /></a><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">-Амьдралын эрхээр хоёр тусдаа болсон аав, хүүхдүүд хэр холбоотой байв?</span><br />-Би аавтайгаа үргэлж холбоотой байсан. Ардын зураач Чүлтэм, Явуухулангийн нэг өрөөнд аав минь хамт амьдарч байлаа. Аавтайгаа уулзах гэж, бас ааваасаа хэдэн төгрөг горьдож очдогсон. Яваандаа явсаар байгаад амьдралд сайн , муу юм үзээд ирэхээр аавыгаа улам өрөвддөг юм билээ. Би чинь Анагаахын дээд сургууль төгссөн эмч хүн. Сүүлд нь эрдэм шинжилгээний ажил хийсэн дээ. Миний аав хүнээс горьдохооргүй амьдарсан. Тэр их бүтээлийнхээ шагнал урамшлыг байнга хүртдэг. Намайг Анагаахын дээд сургуулийн оюутан болохоор тэгдэг байсан юм болов уу. Цусны даралт нь харвах гэж байгаа хүнд эхлээд ямар эмчилгээ хийх вэ, дараа нь яах вэ гээд л асуудаг. Эгч нь 4 хүүхэдтэй. Миний аав манай Алтайг өргүүлчих гээд нөхрөөс гуйжээ. Бид хоёр анхны хүүгээ яаж өгөх билээ. Аав минь дараагийн хүүхэд хүү төрвөл аваарай гээд амлачихсан. Би ч хоёр дахь хүүхдээ төрүүлээд сар болоогүй байхад аав минь хадаг, сүү барьчихсан. Манай нөхөр Зоригт эр хүн хэлсэн амандаа байдаг юм гээд сүү хадаг тавьчихаад Ананд хүүг минь өвөртлөөд аваад явсан. Миний хүүхдүүд бүгд дээд боловсрол эзэмшээд сайн сайхан амьдарч байна.<br /><br /><br /><span style="font-style: italic;">Ийнхүү их зохиолч Намдаг гуайн охинтой ярилцаж суутал түүний аминчилсан ярианы тэмдэглэлийг олж үзэх завшаан тохиов. Тэрбээр их зохиолч Нацагдоржийн тухай харамсан бичсэн нь байв. Өнөөгийн манай найрагчдын гэргий нар нөхрийнхөө араас хөөцөлдөж, додомдож байсны дүнд нөхөр нь нэртэй, айл нь айл шиг байна. Пагмадулам Нацагдоржийг додомдсон бол Нацаг минь амьд байж мэдэх юм. Пагмадуламыг гоё гээд байгаа хүмүүс Нацагдоржийн нүдээр Пагмадуламыг харсан юм уу даа. Германд хамт суралцсан бид Пагмадуламыг гоё хүүхэн гэж хэн ч бичээгүй. Бид бичвэл “Буянтай, ухаантай аав ээжийн эрдэм сургасан гавьяаг хадны ангалд шидсэн, адгийн зантай аашны тулам л гэх байх даа. Пагмадулам бол хүрээ охин. Аав, ээж нь гадаад хэлний мэдлэг сайн олгосон. Гэвч аав, ээжийн хүслийн эсрэг ажилласан араншингүй хүүхэн гэж би хэлнэ. Нацагдорж хүний зөнгөөр. Багадаа өнчирсөн эхийн хайр үзээгүй учир эмэгтэй хүний уян занд маш амархан хөтлөгдөх хүн. Архи Нацагдоржийг дийлчихсэн үед зөөлөн эмэгтэй хүн аврах байлаа” хэмээн бичсэн бол Драмын театрынхаа тухай мөн л сэтгэл оюунаа чилээж байсан баримт байлаа.</span><br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-K9lMl3BtmFY/TuiAqOb8B4I/AAAAAAAAA1A/mEt10nMm18k/s1600/Sharai%2Bgoliin%2B3%2Bkhaan%2B%25282%2529.preview.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 279px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-K9lMl3BtmFY/TuiAqOb8B4I/AAAAAAAAA1A/mEt10nMm18k/s400/Sharai%2Bgoliin%2B3%2Bkhaan%2B%25282%2529.preview.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5685935992473388930" border="0" /></a><span style="font-style: italic;">“Сайн жүжиг байхад сайн жүжигчин хэрэгтэй. Жүжигчний үе залгамж сайн байна. Ахмад үеийнхний шил залгаж Лхамхүү, Мэндбаяр гээд залуус гарч, тайз эзэлж эхэлсэн. Хоёр Цэгмидийг арай ч гүйцэхгүй Гомбосүрэн гарсан. Гомбосүрэнгийн сүр бараанд залуус нь дарагдаад байна. Одоо Гантөмөр гарч ирлээ. Ганц бус хэдэн Гантөмөр төрөх ёстой. Тэгж байж л урлаг урагшилна. Бүр шинэ үе дотор Сувд байна. Сувдад бас хослон тоглох Сувдаас ялимгүй өндөр залуу хэрэгтэй. Гэтэл манай залуусын нуруу намдаад байх юм. Сувдаас өндөр залуусынх нь авьяас мэдэгдэхгүй байна. Ингэхлээр урлаг гэдэг ёс ёмбыг нь тааруулахад зовлонтой зүйл. Сувдтай хослуулж Гомбосүрэнг тоглуулж болохгүй. Тэгэхээр Сувдын эл байдалд нь тохирох дүртэй жүжиг бичих ёстой. Олон дүрд тоглож байж Сувд маань задарч Ичинхорлоо шиг тайзны хатан болох шүү дээ. Жүжигчид бол жүжгийн дүрээр өөрийн авьяасыг хөгжүүлэх төдийгүй үзэгч, зохиолч хоёрыг уулзуулж, жүжгийг амьдруулагч юм. Зохиолч, жүжигчин, үзэгч гурвыг хамгийн нандин ажлыг хийдэг найруулагчийг манайхан огт ойлгодоггүй. Найруулагч жүжгийг ойлгож найруулбал жүжигчнээ зөв сургуулилна. Дүрээ эзний ёсоор эзэмшсэн жүжигчин үзэгчдийн мэдрэхүйг сэргээнэ. Жүжиг гэдэг ийм л олон талтай. Бирваагийн хүү Мөнхдорж сайн найруулагч болно. Бирваа нарийн мэдрэмжтэй хүн. Мөнхдорж одоо залуу байна. Цаашид хичээнгүй байдлаа орхихгүй бол драмын маш өндөрт гарах хүү байгаа юм. Түүнд сайн жүжиг, авьяаслаг жүжигчин хоёр хэрэгтэй. Энэ хоёр бүрдвэл Мөнхдорж мөн олон жүжгийг мөнхжүүлнэ дээ хэмээжээ.</span><br /><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">-Их зохиолч Нацагдоржтой “Би биш” жүжгийг хамтарч бичсэн гэдэг?</span><br />-Аав минь их зохиолч Д.Нацагдоржтой хамт “Би биш” жүжгээ бичиж уран бүтээлийн замаа эхэлснээс хойш “Алим”, “Гомпилын бага хүү”, “Эрхэм зураг”, “Тогос хээр”, “Цаг төрийн үймээн”, “Шарай голын гурван хаан” зэрэг роман, тууж, өгүүллэгийн номоо хэвлүүлсэн байдаг. “Шинэ зам”, “Хярааны хонхорт”, “Шинэ байшинд”, “Оролмаа”, “Ээдрээ”, “Эрдэмтний яриа”, “Нүгэл буян” зэрэг түүх хувьсгалын болон орчин үеийн сэдэвт 50 орчим жүжиг, дуурийн цомнол, кино зохиол туурвиж Драмын урлагийн хөгжилд өөрийн гэсэн хувь нэмрээ оруулжээ.<br /></div><div style="text-align: right;"><br /><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Д.Догсмаа</span> </div><div style="text-align: right;"><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">"Монцамэ мэдээ" сонин </span> <span style="font-style: italic; font-weight: bold;"><br />2011.12.12 Даваа</span> <span style="font-style: italic; font-weight: bold;"><br />N240 (2350)</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5413402949499929247?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-4679310879690667562011-12-09T00:18:00.001-08:002011-12-09T00:30:33.958-08:00<div style="text-align: justify;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-gqJv4q7avyQ/TuHFSUkKoZI/AAAAAAAAAx4/O0rgXzo9pQ0/s1600/IMG_0017.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 160px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-gqJv4q7avyQ/TuHFSUkKoZI/AAAAAAAAAx4/O0rgXzo9pQ0/s200/IMG_0017.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5684041123266994578" border="0" /></a></div><div style="text-align: justify;">1. ХатанБүүвэйБаатар минь <span style="font-weight: bold;">өчигдөр</span> төрсөн юм. Түүн шиг ойлгомжгүй нөхөртэй дотно сайхан нөхөрлөл үүсгэсэн минь Мэнь Хуй Рань хийгээд Ли Бо, мэдээж Артур, Поль хоёрыг хааяа надад санагдуулдаг билээ. Навчисын дуучийг надтай учруулсан намрын тэр исгэлэн өдрүүдэд талархнам...<br /><br /><div style="text-align: center;">* * *<br /></div></div><div style="text-align: center;">Миний шатааж амжаагүй<br />Навчсыг норгож<br />Сая яг тэнд аадар буусан<br />Тэгээд л...<br />Мөрөөдөл үүл мөргөж<br />Шувууд цэцэгсийг гээсэн байж<br />Захаа босгоод<br />Энэ замаар явахад<br />Сарыг олж л таараа<br />Яг л өшөө авагч шиг очно доо<br />Миний навчыг шатаалгаагүйн чинь төлөө.<br /> <span style="font-style: italic;">2006.3.10</span><br /></div><br /><br /><br /><div style="text-align: justify;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/-sYmGvVf8qds/TuHFeLN78EI/AAAAAAAAAyE/4eQq-nAFmK4/s1600/DSCN2964.JPG"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 150px; height: 200px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-sYmGvVf8qds/TuHFeLN78EI/AAAAAAAAAyE/4eQq-nAFmK4/s200/DSCN2964.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5684041326916268098" border="0" /></a></div><div style="text-align: justify;">2. <span style="font-weight: bold;">Өчигдөр</span> Тогосоогийн төрсөн өдөр байлаа. Нулимастай нүднийхээ гүнээс хуурай нулимас унаган байж уулзаюу гэж санасан ч зарим өдөр зарим үйл явдалд багаддаг тэр л янзаар өрнөөд өнгөрлөө.<br /></div><br /><div style="text-align: center;">* * *<br />Гарах гарцгүй дөрвөн хананы дунд<br />Гаслал зовлонгоор дүүрэн нүднийх нь өмнө<br />Гэгээн хүслээс минь оргон одсон өнчин ганц нулимсаа<br />Газар унагах эрхгүйдээ цурхиран уйлнам би<br />Бүдүүлэгийн дунд түүн шиг аашлаж<br />Бүрэнхийн дунд сохор юм шиг тэмтчиж<br />Нарны гэрэлд нар юм шиг цэлмэсэндээ<br />Надад өөрөөс минь илүү гэм нүгэлтэн гэж алга<br />Өршөө, цурхиран урагдах минь<br />Өрөвдмөөр өчүүхнийгээ хорсон шаралхах минь<br />Бурхан гэж итгэл төрүүлэх минь<br />Би өөрийгөө доромжлон басамжлах минь<br />Дууслаа, ингээд энэ жүжиг нурлаа<br />Дураараа дарлагдмал нэгэн дүрээ голлоо<br />Цэв цэлийсэн, хатуу хязгааргүй огторгуй минь<br />Чиний дэргэд би нулимсаа нуухыг хүсэхгүй<br />Дөрвөн хананы дунд, дөрвөлжин оршихуйн гүнд<br />Сул халуухан урсана, цээжин дотор минь.<br /><br /><span style="font-style: italic;">2007 он Улаанбаатар</span><br /><br /><br /></div><br /><div style="text-align: justify;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/-jFgttRJ96x0/TuHF2dxE9-I/AAAAAAAAAyQ/_XBQM28o-Cc/s1600/D.Nyamdorj.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 141px; height: 200px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-jFgttRJ96x0/TuHF2dxE9-I/AAAAAAAAAyQ/_XBQM28o-Cc/s200/D.Nyamdorj.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5684041744212359138" border="0" /></a></div><div style="text-align: justify;">3. <span style="font-weight: bold;">Өнөөдөр</span> харин Нямдоржийн маань гурав дахь номын нээлт. Их сургуулийн II байрны 364 тоотод болох юм. Энэ өрөөнд бид нэгэн үед дугуйлан хэмээлдэн цугларч, галтай үгс биедээ чулуудан, нялхасын өвчнөөр өвчилж явлаа. Голомтондоо эргэн нэг уулзая гэж санамуу. Иртүгэй...<br /></div><br /><div style="text-align: center;">***<br />Гэгэлзтэл бороо шивэрнэ<br />Гэрийн бүслүүр чангарсаар<br />Гэнэт болзоо шиг тасарна<br /><br />***<br />Одод живчихжээ<br />Огторгуйн цээлд<br />шувууд л сэлнэ.<br /><br />***<br />Шинэ ногоон дунд<br />Хуучин чулуу хэвтэнэ.<br />Шувуу ирж суув аа.<br /><br /><br /></div><br /><div style="text-align: justify;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/-pISZMf-SZMc/TuHGco9ThgI/AAAAAAAAAyc/HJjDL3yYtC4/s1600/181680_147872418605241_100001474510281_283960_2484330_n.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 134px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-pISZMf-SZMc/TuHGco9ThgI/AAAAAAAAAyc/HJjDL3yYtC4/s200/181680_147872418605241_100001474510281_283960_2484330_n.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5684042400051463682" border="0" /></a></div>4. Аа харин <span style="font-weight: bold;">маргааш </span>Начин маань “Болор цом”-д мордох өдөр. Шударга шүүвэл миний дүү түрүүлнэ ээ. Гэхдээ хамгийн зөв үнэлгээ ч хамгийн зөв үнэлгээ биш гэдгийг тэр мэдэх буй за.<br /><span style="font-weight: bold;"><br /></span><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">Цонхон цаана</span><br /><br />Гишүү хугачих чимээнээр<br />Хэсэг үүлс нүүн одход<br />Гялсхийх мэт тэнгэр цэлмэж<br />Хаа нэгхэн бороо шивэгнэнэ<br /><br />Өмнөөс нөмрөх үүл нь<br />Хуралдан хэлэлцэж бөөгнөрхөд<br />Өнө дурдатгалын сэжүүр салхинаа хийсэж<br />Хэнз хэнзхэн бороо дусална<br /><br />Нэг их дотно санагдах<br />Энэ л зүсэрсэн бороонд<br />Нэрээ ч хэлэлгүй одсон<br />Энхрий чиний дүр<br /><br />Цонхон цаана тодроод л арилна ....<br /><br /> <span style="font-style: italic;">11.07.27 Төв аймаг Манзушир хийд</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-467931087969066756?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-24088014366334808482011-12-02T02:04:00.000-08:002011-12-02T02:13:39.775-08:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/-mLvmylXC2r8/TtijFvlulqI/AAAAAAAAAwM/d3SF_Gqg2kI/s1600/787P0331.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 266px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-mLvmylXC2r8/TtijFvlulqI/AAAAAAAAAwM/d3SF_Gqg2kI/s400/787P0331.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5681470248997263010" /></a><div style="text-align: center;"><b><i><span class="Apple-style-span" >Тэнд л...</span></i></b></div><div style="text-align: center;"><b><i><span class="Apple-style-span" >Тэр цээжний гүнд л</span></i></b></div><div style="text-align: center;"><b><i><span class="Apple-style-span" >Тийм омголон агаад эрхэмсэг нь саяхансан...</span></i></b></div><div style="text-align: center;"><b><br /></b></div><div style="text-align: center;"><b><br /></b></div><div style="text-align: center;"><b><br /></b></div><div style="text-align: center;"><b>* * *</b></div><div style="text-align: center;"><b>Цэнд-Аюуш андын "Манан дундуур..."-аас хэдэн шүлэг дуудсугай. Энэ өдөр тэр хорвоод ирсэн бөгөөд, эрхэмлэн хайрлаж явдаг шүлэгчдийн минь тэргүүн эгнээнд тэрээр омог бардам зогсдог билээ.</b></div><div style="text-align: center;"><b>Миний бодлоор яруу найраг үнэн байхын, бас омог бардам байхын урлаг. Анддаа урлал бүтээл арвин, утга төгөлдөр амьдрал хүсмү!</b></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><b>Шөнө</b></div><div style="text-align: center;"><b><br /></b></div><div style="text-align: center;">Дугуй тэнгэр дор гуниг хөглөрч</div><div style="text-align: center;">Дулаан гэр дотор янжуурын утаа үүл мэт үзэгдэнэ</div><div style="text-align: center;">Ганц цагаан лааны нулимс Дашбалбарын боть дээр унаж</div><div style="text-align: center;">Гадаа нэг саарал тагтаа будаа нэхэж зогсоно</div><div style="text-align: center;">Дэрэн дээрх Нямсүрэнгийн номноос </div><div style="text-align: center;">Усанд хөлөө дүрж </div><div style="text-align: center;">Өвсөөр арчин гоо бүсгүй дуулна</div><div style="text-align: center;">Дэргэд минь хэнч байхгүй юм шиг би л ганцаараа сонсож </div><div style="text-align: center;">Дэндүү аз жаргалтай</div><div style="text-align: center;">Дэндүү уй гунигтай</div><div style="text-align: center;">Гадаа өнөө л янзаараа шонгийн хэц улиж хашааны сүүдэр өтгөрөөд </div><div style="text-align: center;">Гацаа минь улам хуучирна</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><b>Хаалга бид хоёр</b></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Хавсрага шуургыг л тэсээрэй хаалга минь</div><div style="text-align: center;">Хачин гунигтайгаар дуугарахад чинь би дуртай</div><div style="text-align: center;">Дулаан орноосоо босож хэзээ ч би чамайг түгжихгүй</div><div style="text-align: center;">Дуугарч л байвал болоо</div><div style="text-align: center;">Тос нэхсэн нугас чинь ямархан сайхан дуутайг</div><div style="text-align: center;">Тоостод өөр хэн ч мэдэхгүй </div><div style="text-align: center;">Хожмоо би чам шиг нэг хаалга болоод </div><div style="text-align: center;">Хойрго нэгэн хүүг яруу найрагч болгоноо</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><b>Цасан шуургатай шөнө</b></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Цасан шуургатай шөнө дүүгээ хүлээж суухад</div><div style="text-align: center;">Цаг явж өгдөггүй зовлонтой юм</div><div style="text-align: center;"> Цасан шуурганд дүү минь даарч яваа гэхээс </div><div style="text-align: center;">Царай минь өвлөөс хүйтэн </div><div style="text-align: center;">Дулаан орон дээр дуг нойр минь намайг хүлээвч</div><div style="text-align: center;">Дур минь гадаа </div><div style="text-align: center;">Хэцээрээ шүгэлдэх шонгийн модны дор </div><div style="text-align: center;">Хэзээ ирэх бол гэж нүцгэн зогсоно</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Цасанд дуртай дүү минь хаа яваа бол гэж </div><div style="text-align: center;">Цагаа харвал ганц хормын өмнөх бодол</div><div style="text-align: center;">Царай шиг минь хүйтэн өвлийн шөнийн арван хоёр цаг</div><div style="text-align: center;">Цас сонсогдож байна</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-2408801436633480848?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-70765511963427103282011-11-30T00:17:00.000-08:002011-12-02T01:23:22.095-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-ktjpBbyC9l0/TtiY-XiOCSI/AAAAAAAAAwA/Zm0U0wj3vys/s1600/384160_220558331347595_100001802889808_486193_1309524043_n.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 300px; height: 350px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-ktjpBbyC9l0/TtiY-XiOCSI/AAAAAAAAAwA/Zm0U0wj3vys/s400/384160_220558331347595_100001802889808_486193_1309524043_n.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5681459127164733730" /></a><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Сиэ гүүрэн дээр зүүд замхархуй. Манж үндэстэн Еэ Гуанчинь хэмээх зохиолчийн нэгэн уран туурийг Г.Аюурзанын хэвлүүлсэн орчуулгын өгүүллэгийн цоморлигоо</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: justify;">с нь олж уншиж болмуй. Миний хувьд тун сонгодог найруулгатай санагдсан. Хар багаасаа уншсан болхоор миний бодол санаа Аюурзана гуайн хэл найруулгаас төдий л хол бэлчиж чаддаггүй. Угаасаа манай үе, 2000 оноос хойших уран сайхны сэтгэлгээ ганц л хүний өмнө, түүний өмнө өртэй. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Хятадуудын хэл хугармаар нэр тэдний текстийн амтыг хэд дахин бууруулж орхидог. Хятадуудын залхаг ахуйн тухай анхдагч төсөөлөл маань ч үүнд ташуур өгдөг. Гэхдээ хятад гэдэг миний өнгөцхөн төсөөлөлтэй төсөөлөлгүй, зарим хүний ойворгон геноцид санаархалтай санаархалгүй агуу үндэстэн билээ. Тэд оршсоор байгаа нь л олонх үндэстэнд харшлах хачин зүйл болдог. Гэхдээ тэдэнгүйгээр, нэн ялангуяа өнөөдрийн ертөнцийг төсөөлөхийн эрх алга.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Гэхдээ СИЭ ГҮҮРЭН ДЭЭРХ ЗҮҮД ЗАМХАРХУЙ дээр өгүүлсэн политический асуудалтай огтоос холбоогүй билээ. Ерөөс миний олж таниснаар политика хэмээх грээг гарвалын энэ сайхан үгтэй холбогдох зүйлс өнөө цагт дархлагдсан хулгайчдын нааддаг амь дүйсэн тоглоом төдий л юм. Хулгайчдад насан туршийн үйл хэрэг гэж үгүй. Тэдэнд зуурдын эрх ашиг, зуурдын нөхөрлөл л бий. Гэхдээ эрүүл саруулаар сэтгэдэг, шударгуу иргэний хувьд амьдрал гэдэг өөрөө их үйлс, амьдралыг туулна гэдэг нэр төрийн хэрэг билээ. Тийм ээ, амьдрал хэмээх их үйлсийн талаар Сиэ гүүрэн дээр зүүд замхархуйд өгүүлнэм. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Сиэ гүүрэн дээр зүүд замхархуй. Энэ нэр анх яг л <a href="http://www.aboutfilm.com/movies/z/zhouyustrain.htm">ЖО ЮУГИЙН ГАЛТ ТЭРЭГ</a> шиг сонсогдож билээ. “Жо Юугийн галт тэрэг” гэж юу вэ? гэж үү. Жо Юус Трэйн бол хэдэн долоо хоногийн өмнө миний үзсэн хятад канууны нэр анам. Тэр кинонд холын хотод амьдрагч яруу найрагч залуу руу нүүдлийн шувуу шиг ирж буцах нэгэн бүсгүйн тухай өгүүлдэг. Нүүдлийн шувуу шиг биш юм байна. Тэр бүсгүй өдөрчийн газар галт тэргээр сэгсчүүлэн байж найз залуу дээрээ долоо хоногт гурвантаа ирдэг юм л даа. Бас гурвантаа буцдаг. Гол дүрд нь суут Имоугийн салсан эхнэр тоглодог. Нэр нь Гу Си билүү, Жу Си ч бил үү. Ямартай ч тэр ямар ч кадрыг таашаалт үзэсгэлэн хийгээд, тачаалт хүслэнгээр дүүргэж орхидог юм.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Сиэ гүүрэн дээр зүүд замхархуй. Өгүүлэгч вээр чин гүрний үеийн язгууртан гэр бүлээс гаралтай, хэт дорно хийгээд зэрлэг хувьсгалын цаг үеийг ижилхэн туулсан бүсгүй бөлгөө. Зурагтынхны захиалгаар юухан хээхэн бичиж амь зуудаг түүний гэрт нэр мандсан загвар зохион бүтээгч нэгэн эртний хийцтэй цоо шинэ даашинз авчирж өгснөөр өгүүллэг эхэлнэ. Эхлээгүй юм байна. Бүх юм дизайнерыг ирхээс аль эртээ өрнөчихсөн байсан юм. Өрнөөд барахгүй төгсчихсөн байлаа. </div><div style="text-align: justify;">Хамаг юмны эхлэл магадгүй хэн ч билээ нэг олон эхнэртэй чингийн үеийн язгууртны гэр бүлд толгой дээрээ хоёр хөөрхөн эвэрмэгтэй хүүхэд төрснөөс эхэлдэг юм. Тэр нь эвэртэйгээр барахгүй бие нь гэж битүү хайрс. Манжийн лааст империор Пү И сэнтий холбироод удаагүй тул Нурхачийн шууд угсааны хүн болох гэрийн эзэн өнөө хүүхдээ амилсан луугийн бүрэлбаа гээд шүтэж өгнө. Даан ч тэр нь хар багадаа өнгөрчихнө. Хүүг төрөөд удаагүй цагт Даогийн нэгэн мэргэн лам гурав, найман насанд нь хичээтүгэй гэснийг ухвар мөчид эх нь эс ухамсарласнаас гэрээсээ анх гарч үзсэн зожиг хүү СИЭ гүүрнээ өдөржин сууснаас сахуу татрангийн оёго нь хөдөлж ийм юм болдог. Бүрлээч хүү айл гэрийнхээ зургаа дахь хүү нь юм л даа. Тэгээд зургадуур гэж дуудна. Зургадугаар бол өгүүлэгчийн бага насны хамаг зөгнөл мөрөөдлийн биежил юм уу даа. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Өгүүлэгчийг барагцаагаар хөл, хэлд ороод байхад эцэг нь ядуу хороололд дагуулж очно. Тэнд амьдрагч СИЭ хүүхэн гэрийнх нь үйлчин байгаад өдгөө эцгийнх нь нууц амраг болсон ажээ. СИЭ бээр нэгэн хүү төрүүлсэн нь зургадугаартай адилхан эвэрмэгтэй агаад ЭЦЭГ түүнийг төрсөн хүүгээ хэмээн хайрлаж, эрх охиндоо зургадугаар ах чинь хэмээн танилцуулна. Ийнхүү эцэг, охин хоёр дундаа “Зургадугаар” хэмээх нэгэн нууцтай болно. Нууц удалгүй задарч, СИЭ хүүхэн хорвоогоос халин одсон ч ядуу хороололд очиж тоглодог байсан Зургадугаарыгаа өгүүлэгч эс мартмуу. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Даогийн лам жинхэнэ зургадугаарын тухай зөгнөхдөө “Хэрэв энэ хүү ядуу айлд төрсөн бол их сайн явах байж” гэсэн юм. СИЭ хүүхний хүү чухам тэр л янзаар явсаар соёлын хувьсгалын томоохон толгойлогч болно. Язгууртан гарлаасаа болж өгүүлэгчийн арван дөрвөн ахан дүүсээс нь зөвхөн долдугаар ах нь амьд мэнд үлдэнэ. Мэнд үлдсэн ах дүү хоёр эх өөртэй зургадугаарыг цаг ямагт гэр бүлийнхээ нэгэн гишүүнд тооцож, хожмоо Иргэн улсын цуутай зураач болсон долдугаар бээр “Би түүнийг ямагт өөрийн төрсөн ахаа хэмээн хайрлаж явдаг”-аа охин дүүдээ хэлдэг юм.</div><div style="text-align: justify;">Соёлын хувьсгалын ав хоморгоноос золоор мултарч, нутаг заагдсан өгүүлэгч вээр нэгэнтээ томилолтоор Бээжинд ирээд байхдаа нэрд гарсан нэгэн дизайнерийн яриаг зурагтаар үзэх агшин таарна. Үе дамжсан оёдолчин гэдгээрээ яг л манай дээхэн үеийн сэхээтнүүд малчин гуйлгачин гарлаараа бахархдаг шиг бахархан ярих залуугийн дор гарах нэрийг хараад өгүүлэгч уулга алдан баярлана. Тэр нэр бол олон жилийн өмнөөс холбоо тасарсан зургадугаар ахынх нь овог билээ. Жан овогт оёдолчин.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Жан овогт оёдолчин сайн карер хөөснийхөө ачаар харш шахуу юманд амьдардаг ажээ. Өгүүлэгч олон таван үггүй ахаа гэж бодож явдгаа хэлсэн авч зургадугаар түүний үгэнд жирийн боловсон соц кадрын хариулт л өгнө. Тэгээд эцгийг нь хэзээ ч ааваа гэж санаж яваагүйгээ тун боловсноор илэрхийлэх нь тэр. Гэвч энэ үгс нь түүний сэтгэлийг угаасаа хэлсэн үг биш байсан нь өгүүллэгийн төгсгөл хийгээд эхлэлд гардаг цайвар ногоон даашинзаар илэрдэг. Язгуур угсаа, үгээгүй дорд гарвал, аж төрөлийн тэнгэр газар мэт зөрүүгээс үүдсэн үзэн ядалтын дөл он цагийн салхинд хэдийнээ унтарсан ажээ. Уг даашинзыг өтөл оёдолчин бээр сэтгэлийн хамаг ураа шингээн төгс урлаад хүүдээ өгч явуулсан юм. Тэр өөрийн хайр хүндэтгэлийг хэзээ ч амаар, биет үйлдэлээр илэрхийлж байсангүй. Гэхдээ л тэднийг холбосон сэтгэлийн шижим хувцасны оёдол шиг үл анзаарагдам хэрнээ гүн бат оршсоор л байжээ. Зургадугаар хар багадаа СИЭ хүүхний амьд ахуй цагт охин дүүдээ зориулж хүүхэлдэй хийснийгээ ичээд ч юм уу өгч чадаагүй юм л даа. Тэр хүүхэлдэй цайвар ногоон даашинзтай байсан юм аа. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Сиэ гүүрэн дээр зүүд замхархуй. Үйлийн үрийн утас цаг хугацааны зүүгээр зүрх сэтгэлийг минь хөвөрдөн одно. Оногдсон буландаа хяран суугаад оногдсон бүхнээ сэтгэл дүүрэн эдлээд сонгосон амьдралынхаа оргил цэгт, тэр цэгтээ галзуу солиотой байсан ч хамаагүй зөн совингоороо холбогдсон хэн бүхнийхээ сэтгэлд цучил төдий ч хамаагүй гэрэлтэж байх нь л чухал. Барин үл тогтох үелзээн мэт гань гансралын үүдээр шагайхуйд бүгт дуун салхины ширхэгээр дамжин хэнгэрэгийг минь дэлдмүү. Хэн тэнд тэртээ дээр бөмбөлөг бөмбөлөг гэрлүүд анивчин буйг үзэж халдах дуун исгэчих авианаас холуур нимгэн нимгэн мөрөө барласаар мөргүйд гарч, мөр балархай хэл утга балархай суунам. Тэнд л, тэр цээжний гүнд л тийм омголон агаад эрэмгий нь саяхансан.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ай, Сиэ гүүрэн дээр зүүд замхархуй. Бүсгүй хүн бол цаг хугацааны гүүр. Тэд улиран мартагдсан домог дурсамж, үзэн ядалт хайр дайсагналуудыг халуун хэвлийдээ уулзуулж, тэдний бие хийгээд сэтгэлийн шимээр бид сэтгэлийг зааглагч хүйтэн мөрнийг туулан учирдаг бөлгөө. Нэгэнтээ тийн учирсан аваас хүний амьдрал хэмээх их үйлс чухам мөн чанараа онох амуй. Тийм ээ, амьдрал гэдэг их үйлс ажгуу. Ариун гэгээн бүхний зүг бүсгүй хүн хөтлөн аваачму.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-7076551196342710328?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-70058754866678301642011-11-25T23:32:00.000-08:002011-11-25T23:43:11.455-08:00<div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-4fcd947ff46edfcd" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v2.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3D4fcd947ff46edfcd%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D289EC8A9138C880F220EB9098F30E5EDEC4FF764.647CD50EF4BB1362617838246343E9D7A55F504%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D4fcd947ff46edfcd%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DpAIjy_pJS264mJM4kXzQGqu9BXM&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v2.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3D4fcd947ff46edfcd%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D289EC8A9138C880F220EB9098F30E5EDEC4FF764.647CD50EF4BB1362617838246343E9D7A55F504%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D4fcd947ff46edfcd%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DpAIjy_pJS264mJM4kXzQGqu9BXM&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object></div><br /><div style="text-align: center;"><b>ОКТЯБРЬ </b></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Нэг мянга есөн зуун арван долдугаар онд ертөнц дээр алдарт </div><div style="text-align: center;">Октябрийн хувьсгал мандаж </div><div style="text-align: center;">Энэ өдрийн наранд vйлдвэрчин тариачны алх хадуур өндөр өндөр гялалзав </div><div style="text-align: center;">Уралын баруун этгээдийг гэнэт улаан туг бvрхээд дарлагдсан ардуудын </div><div style="text-align: center;">сэтгэлийг хөдөлгөв </div><div style="text-align: center;">Зөвлөлт засаг тогтнож ертөнцийн чих нvдэнд хувьсгалын дуу, гэрэл зэргээр тусав </div><div style="text-align: center;">Ильич багшийн ариун суртал, vйлдвэрчин ардын халуун гараар бvтсэн </div><div style="text-align: center;">Октябрийн хувьсгал </div><div style="text-align: center;">Зvvн европ, Умард Азийн оронд урьд vзэгдээгvй гайхамшигт шинэ орчлонг тогтоов </div><div style="text-align: center;">Зуун зуун жилд оршин суусан хааны ширээг тvлхэж зальхай Керенскийн </div><div style="text-align: center;">сvрийг зайлуулав </div><div style="text-align: center;">Оросын уудам сайхан орныг бузарласан хөрөнгөтөн газрын эздээс </div><div style="text-align: center;">Yйлдвэрчин тариачин өөрийн орныг цэвэрлэн авав </div><div style="text-align: center;">Тvмэн оны харанхуй тvvхийг халсан Октябрийн хувьсгалд дэлхий дахин </div><div style="text-align: center;">цугаараа цочин ширтэв </div><div style="text-align: center;">Газар бvрийн пролетари нарт яруу уриа сонсогдоод өргөн жагсаалын </div><div style="text-align: center;">холхи зам тодров </div><div style="text-align: center;">Колони ба хагас колонийн тvмэн ардыг нойрноос сэрvvлээд vнэнч шударга </div><div style="text-align: center;">хань нөхөр нь төрөв </div><div style="text-align: center;">Будангуйрсан ертөнцийн байдлыг тэгшлэн засах хvчтэй долгион хөндлөн шуугив </div><div style="text-align: center;">Болшгvй болсон хуучин орчлонгийн бузар явдлыг бут эвдээд бас дахин шинэ ертөнцийг тогтоох Октябрь </div><div style="text-align: center;">Баруун Европт Америкийн vйлдвэрчинд vлгэр болоод таван тивийг </div><div style="text-align: center;">бvрхэх Октябрь </div><div style="text-align: center;">Байн байсаар бvх дэлхийн Октябрь болж хуучин байдлыг цөм халаад, </div><div style="text-align: center;">зөвхөн нарыг vлдээх Октябрь </div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><img src="http://3.bp.blogspot.com/-egZY2qYwTOI/TtCXr6Q5gFI/AAAAAAAAAvo/thQn4YDc0rg/s400/sm-2008-04-28-20-53-29.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5679205910744498258" style="color: rgb(0, 0, 238); text-decoration: underline; display: block; margin-top: 0px; margin-right: auto; margin-bottom: 10px; margin-left: auto; cursor: pointer; width: 330px; height: 175px; " /></div><div style="text-align: center;"><div><i><b>Яруу найрагч </b></i></div><div><i><b>Дашдоржийн НАЦАГДОРЖ</b></i></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-7005875486667830164?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-34979527538279417812011-11-22T00:02:00.000-08:002011-11-22T00:08:35.338-08:00<div style="text-align: center;"><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-9a8ca6fa9d88b595" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v5.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3D9a8ca6fa9d88b595%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D628FA4FC31382BA0E831C85F1DB13D06C1FF8445.DCEA92B40A24A4008C168C11EAEEE87B8AD432%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D9a8ca6fa9d88b595%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DsM1dLWobMgKV0l5Oox2_nX12-Iw&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v5.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3D9a8ca6fa9d88b595%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D628FA4FC31382BA0E831C85F1DB13D06C1FF8445.DCEA92B40A24A4008C168C11EAEEE87B8AD432%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D9a8ca6fa9d88b595%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DsM1dLWobMgKV0l5Oox2_nX12-Iw&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object></div><div style="text-align: center;"><b><br /></b></div><div style="text-align: center;"><b>tacitum silvas inter reptare salubres</b></div><div style="text-align: center;"><b>Curantem quidquid dignum sapiente bonoque est.</b></div><div style="text-align: center;"><i><b><br /></b></i></div><div style="text-align: center;"><b><i><br /></i></b></div><div style="text-align: center;"><i>* * * * *</i></div><div style="text-align: center;"><i><b><br /></b></i></div><div style="text-align: center;"><i><b>Б.Б-д</b></i></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Олж чамайг анх харснаас хойш</div><div style="text-align: center;">Олон хавар олон намар өнгөрсөн нь</div><div style="text-align: center;">Олон зуун жил мэт санагдана</div><div style="text-align: center;">Олон зуун жилийн нар салхи</div><div style="text-align: center;">Цас навчисын илчийг </div><div style="text-align: center;">Алгандаа шингээгээд</div><div style="text-align: center;">Онгож сайртсан гарыг минь атгахдаа</div><div style="text-align: center;">Одоо ч чи минь</div><div style="text-align: center;">Анхных шигээ танхилхан санагдана</div><div style="text-align: center;">Ойлгож таних зүйл огт үлдээгүй ч</div><div style="text-align: center;">Орчлонгоос би юуг ч юм эрсээр</div><div style="text-align: center;">Тэмцэж тэмүүлсэн тэр бүхэнд минь</div><div style="text-align: center;">Тэнцэх нь ганцхан чи юм шиг санагдна.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3497952753827941781?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com24tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-57333854375684490752011-11-19T02:53:00.000-08:002011-11-19T03:03:42.849-08:00<div style="text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/-A3xaTY8TJ-c/TseMDCQkb6I/AAAAAAAAAvE/QYJBL7w6dPQ/s1600/pele-mele-neige-paris-paris-sur-glace-mode-L-3.jpeg" style="text-align: left; " onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 266px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-A3xaTY8TJ-c/TseMDCQkb6I/AAAAAAAAAvE/QYJBL7w6dPQ/s400/pele-mele-neige-paris-paris-sur-glace-mode-L-3.jpeg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5676659839097663394" /></a></div><div><div style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span" ><u><br /></u></span></div><div><div style="text-align: center;">Шүлэгчийн зовлонг шүлэгч ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Шөнийн одод шүлэгчийг ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Өвсний зовлонг шүлэгч ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Өдрийн од шүлэгчийг ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Анир чимээгүйд бодлогоширч суугаа</div><div style="text-align: center;">Аугаа найрагчийн үлдээсэн мөрийг</div><div style="text-align: center;">Зуун жилийн дараа цэцэгс бүрхээд </div><div style="text-align: center;">Зулзаган хус шиг охид зүүдэлнэ</div><div style="text-align: center;">Усанд унасан сарны дүрсийг</div><div style="text-align: center;">Уусан архиндаа амилуулж боддог</div><div style="text-align: center;">Ялдамхан бөгөөд гэнэхэн араншин</div><div style="text-align: center;">Яруу найрагчаас гаралгүй яахав</div><div style="text-align: center;">Амьдын хорвоод араншин нэгтэйдээ</div><div style="text-align: center;">Араатан чоныг шүлэгч л хайрлана</div><div style="text-align: center;">Амьдрахын төлөө янхан болсон</div><div style="text-align: center;">Арчаагүй бүсгүйг шүлэгч л ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Ядуугийн зовлонг ядуу л ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Яруу найрагчийг зовлон ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Шаналахын зовлонг шүлэгч л ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Шартахын зовлонг архичин л ойлгоно</div><div style="text-align: center;">Үзээгүй үнэнээ эрж явсныг нь</div><div style="text-align: center;">Үхэл хэмээх үнэн л ойлгоно оо </div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><i>1991.11.02</i></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><img src="http://2.bp.blogspot.com/-Rh5vqpXRp9s/TseMNMeEwBI/AAAAAAAAAvQ/OP9asHZc9Tc/s400/%25D0%2596.%25D0%2591%25D0%25BE%25D0%25BB%25D0%25B4-%25D0%25AD%25D1%2580%25D0%25B4%25D1%258D%25D0%25BD%25D1%258D.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5676660013637353490" style="color: rgb(0, 0, 238); text-decoration: underline; display: block; margin-top: 0px; margin-right: auto; margin-bottom: 10px; margin-left: auto; cursor: pointer; width: 126px; height: 200px; " /></div><div style="text-align: center;"><b><a href="http://www.muzo.mn/mn/%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B4-%D0%AD%D1%80%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%8D.%D0%96">Яруу найрагч </a></b></div><div style="text-align: center;"><b><a href="http://www.muzo.mn/mn/%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B4-%D0%AD%D1%80%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%8D.%D0%96">Ж.Болд-Эрдэнэ</a></b></div></div></div><div style="text-align: center;"><b><br /></b></div><div style="text-align: center;"><b><div>"Энэ ахын тухай нарийн нандин мэдээлэл байвал надтай хуваалцаарай! </div><div>Чин зүрхнээсээ баярлана".</div></b></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5733385437568449075?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-87606910664904999552011-11-14T03:58:00.000-08:002011-11-14T04:14:19.472-08:00<div style="text-align: center;"><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-2434246d6c3f5e56" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v3.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3D2434246d6c3f5e56%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D3F166C3BBC10112862987005EEDA6DC0AAF78FB7.27145EB472A235506676FAEE7150AF2838F4B7AE%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D2434246d6c3f5e56%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DxAhyWqWRpPKGXvwidnzzkFBP0iQ&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v3.nonxt7.googlevideo.com/videoplayback?id%3D2434246d6c3f5e56%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D3F166C3BBC10112862987005EEDA6DC0AAF78FB7.27145EB472A235506676FAEE7150AF2838F4B7AE%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D2434246d6c3f5e56%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DxAhyWqWRpPKGXvwidnzzkFBP0iQ&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><b>МӨН ЧАНАР БУЙ АВААС </b></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">I </div><div style="text-align: center;">Надад мөн чанар буй аваас тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Намар би гунихгүй байж эс чадна, зүрх минь буй! </div><div style="text-align: center;">Нас талийж, өвгөрч буйгаа ч мэднэм, хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Намайг зүүдний сүвэгч шиг зайгаар ч үе үе гэрэлтүүлж </div><div style="text-align: center;">Найран дээр нулимс мэлтэрнэ, надад юу буй, юу эс буй? </div><div style="text-align: center;">Уйлах минь мөн чанар бус, хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Уурлах минь мөн чанар бус, хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Уйдах минь мөн чанар бус, хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Ухаарах минь мөн чанар бус, хүн чанар . . . </div><div style="text-align: center;">Устах минь мөн чанар бус, хүн чанар . . . </div><div style="text-align: center;">Баавгай намайг зүүдлэн нойрсдогт итгэдэг юм би, </div><div style="text-align: center;">Баруун гарт минь худал, зүүн талд минь үнэн буй . . . </div><div style="text-align: center;">Бага байгаад том болсон минь мөн чанар бус уу, </div><div style="text-align: center;">Барим тавим хувирсаар л буй нь хүн чанар бус уу, </div><div style="text-align: center;">Баян ч бус, хоосон ч бус мөн чанар минь хүн чанар! </div><div style="text-align: center;">Надад мөн чанар буй аваас тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Найзыгаа үхэхэд уйлахгүй, гунихгүй байж эс чадна </div><div style="text-align: center;">Нас барсан бүхнийг санахгүй байж эс чадна, мартахгүй </div><div style="text-align: center;">Нарлаг өдрийн гүнд салхи шуугиж буйг урьтаж мэдрэх нь </div><div style="text-align: center;">Надад мөн чанар бус, хүн чанар шүглэснийх! . . . </div><div style="text-align: center;">Би бол агаар юм, надаар амьсгалагтун, амьд буй үед минь </div><div style="text-align: center;">Би бол гал юм, надаар дулаацагтун, амьд буй үед минь </div><div style="text-align: center;">Би бол гол ус юм, намайг уугтун, гагцхүү амьд буй үед минь </div><div style="text-align: center;">Би бол намар юм, надаар сэрүүцэгтүн, гагцхүү амьд буй үед минь </div><div style="text-align: center;">Би хэзээ ч та нарт олдохгүй, би хэзээ ч олдохгүй, юу үүэн, тэр үнэн! </div><div style="text-align: center;">Надад мөн чанар буй аваас тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Намайг дурлалаа идэж, хайраа цамц болгосныг минь харагтун </div><div style="text-align: center;">Намайг үхэр шиг мөөрч, нохой шиг хуцаж явааг минь харагтун </div><div style="text-align: center;">Намайг бурхан шиг инээж, харгуйн тоос босгохыг минь харагтун </div><div style="text-align: center;">Надад мөн чанар буй аваас тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">II </div><div style="text-align: center;">Надаас сайн сайхныг бүү эрэгтүн, би жоом алдаг </div><div style="text-align: center;">Намар мөөг түүж, хар шөл ууж, хар амиа боддог </div><div style="text-align: center;">Найтааж, ханиад хүрч, эм ууж, бусдыг бас хараадаг </div><div style="text-align: center;">Навс болтлоо согтож, агсам тавьж, нохой өшиглөхөөс буцахгүй </div><div style="text-align: center;">Надаас сайн сайхныг бүү эрэгтүн, би цэцэг тасалдаг </div><div style="text-align: center;">Мөн чанар минь хүн чанар болохоор би яах юм? </div><div style="text-align: center;">Мөрөөдөж, дэмий сэлгүүцэж, хайртай хүүхнээ хардаж, </div><div style="text-align: center;">Мөнгө үрж, Достоевскийд атаархаж, нэр алдарт шунаж, </div><div style="text-align: center;">Мөсгүй зан гаргаж, хүнээс зээлснээ өгөхөөс ч татгалзаж, </div><div style="text-align: center;">Мөн чанар минь хүн чанар болохоор би яах юм? </div><div style="text-align: center;">Надаас муу муухайг бүү эрэгтүн, өнчнийг би өрөвддөг </div><div style="text-align: center;">Нарны доор адилхан л хоног элээж яваа бусдыгаа хайрладаг </div><div style="text-align: center;">Нарсны хоригдлыг, ээжтэй нь цуг бодохоор тэсэхгүй уйлдаг </div><div style="text-align: center;">Намуухан шөнө хүүхдүүдэд үлгэр ярьж тайван нойрсуулдаг </div><div style="text-align: center;">Надаас муу муухайг бүү эрэгтүн, би ялаа ч хороохгүй </div><div style="text-align: center;">Өөдгүй алдааг надаас бүү хай, чоныг ч би хайрладаг </div><div style="text-align: center;">Өмсөж зүүж явснаа хэнд ч тайлаад л өгдөг, би хүн </div><div style="text-align: center;">Өвчтэй эмгэнийг шөнөжин сахиж, цурам хийлгүй хонодог </div><div style="text-align: center;">Өвлийн жаварт золбин нохойг харахаар зүрх шархирдаг </div><div style="text-align: center;">Өөдгүй алдааг надаас бүү хай, хулгайчийг ч би өрөвддөг </div><div style="text-align: center;">Надаас олигтой юм бүү эр, надаас онцгой юм ч бүү хай </div><div style="text-align: center;">Нартад би хүнд тусалж, заримдаа хүнээс тус хайж гэлдэрнэм </div><div style="text-align: center;">Намуухан уянга, зэрлэг хашгираан хоёулаа надад буй </div><div style="text-align: center;">Наадам цэнгэл, сэтгэлийн там хоёулаа миний орон гэр </div><div style="text-align: center;">Надаас олигтой юм бүү эр, надаас онцгой юм ч бүү хай </div><div style="text-align: center;">Энэ биед минь мөн чанар буй аваас, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Эрх чөлөөтэй болмогцоо л би, эргээд түүндээ дургүй хүрдэг </div><div style="text-align: center;">Эгнэгт боол байюу гэтэл, эрх чөлөөг ямагт дээдэлдэг </div><div style="text-align: center;">Энэ хоёрын хооронд тэлэгдэж, учраа олохгүй явдаг </div><div style="text-align: center;">Энэ биед минь мөн чанар буй аваас, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">III </div><div style="text-align: center;">Буй бие минь, мөн чанартай ахул, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Бусдаас хайр нэхдэг хэрнээ, өөрөө түүнийгээ өгч чадахгүй </div><div style="text-align: center;">Буян үйлдэж чилэх хэрнээ, буг болж нөхдөө загнуулдаг </div><div style="text-align: center;">Буруу харж суух хэрнээ, ард болж буйг ч бас мэддэг </div><div style="text-align: center;">Буй бие минь, мөн чанартай ахул, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Эр бие минь, мөн чанартай ахул, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Эм хүнд дургүй хэрнээ, тэдэнгүй байж бас л чадахгүй </div><div style="text-align: center;">Эд баялагт дургүй хэрнээ, элбэг амьдралд дасах янзтай! </div><div style="text-align: center;">Эрх тушаалд дургүй хэрнээ, эрээлхэж цээрлэхгүй загнах аястай </div><div style="text-align: center;">Эр бие минь, мөн чанартай ахул, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Муу бие минь, мөн чанартай ахул, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Мунхагт бас дургүй хэрнээ, ухаантайг нь хүлцэж чадахгүй . . . </div><div style="text-align: center;">Муруй хамартайд дургүй хэрнээ, шулууныг бас тэвчиж чадахгүй </div><div style="text-align: center;">Муусайн баячуулд өших хэрнээ, хоосон ядууд бас дургүй </div><div style="text-align: center;">Муу бие минь, мөн чанартай ахул, тэр нь хүн чанар л . . . </div><div style="text-align: center;">Мөн чанарыг нь мэдье гэвэл, хэн л чадах билээ? </div><div style="text-align: center;">Мөрөн гол руу тэмүүлэх хэрнээ, гурав хоноод л зугатаадаг </div><div style="text-align: center;">Мөст оргил руу авирах хэрнээ, говь цөл рүү тэнүүчилдэг </div><div style="text-align: center;">Мөнх амьдрал хүсэх хэрнээ, нэг агшнаас л дорхноо уйддаг </div><div style="text-align: center;">Мөн чанарыг нь мэдье гэвэл, хэн л чадах билээ? </div><div style="text-align: center;">Үнэн чанарыг минь танья гэвэл, хэн л чадах билээ </div><div style="text-align: center;">Үгүйсгэж чадсан бүхнээ, шүтээн гээд тахиж залбирна </div><div style="text-align: center;">Үргэлж дээдэлж явснаа ч, үнсэнд ортол муу хэлнэ </div><div style="text-align: center;">Үзээрийн муухай хүнийг ч, үнэхээрийн сайхан хэмээн зална </div><div style="text-align: center;">Үнэн чанарыг минь танья гэвэл, хэн л чадах билээ </div><div style="text-align: center;">Ийнхүү бид хоёр туйл руу цагийн зүү шиг хэлбэлзэж амьдарна </div><div style="text-align: center;">Ид шид үгүй ч, нарыг эвэртэй, сарыг шидтэй болгож төсөөлнө </div><div style="text-align: center;">Инээх уйлах хоёрын завсарт та нар шиг л савлаж явна </div><div style="text-align: center;">Их бага хоёрын дунд эзэн хаан шиг, боол шиг амьдарна </div><div style="text-align: center;">Ийнхүү би ч, та ч, хэн хэнийгээ хэлэлтгүй “хүн чанартай” буюу . . .</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><div><br /></div><div><b><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/10/blog-post_16.html">Яруу найрагч </a></b></div><div><b><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/10/blog-post_16.html">Очирбатын ДАШБАЛБАР</a></b></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8760691066490499955?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-41180512856171313822011-11-10T05:24:00.000-08:002011-11-10T05:29:05.223-08:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-tH6RxN4bUAo/TrvQ2RmZt0I/AAAAAAAAAuw/gQBGwUr3RzM/s1600/ULZI.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 242px; height: 320px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-tH6RxN4bUAo/TrvQ2RmZt0I/AAAAAAAAAuw/gQBGwUr3RzM/s400/ULZI.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5673357786459256642" border="0" /></a><br /><div style="text-align: justify;"><div style="text-align: center; font-weight: bold;">ЯРУУ НАЙРАГЧ, ЗОХИОЛЧ Л.ӨЛЗИЙТӨГС:<br />БИ ҮЕИЙНХЭЭ ЗОХИОЛЧ, ЯРУУ НАЙРАГЧДААС ХЭНТЭЙ НЬ Ч ДОТНО НӨХӨРЛӨДӨГГҮЙ<br /><br /></div> <div style="text-align: center;"><span style="font-style: italic;">1990-ээд оны Монголын утга зохиолынхныг “Мөнгөн үеийнхэн” гэж нэрлэдэг. Энэ үеийнхэнд Л.Өлзийтөгс, Б.Ичинхорлоо, Х.Тэргэл, Г.Мөнхцэцэг, Р.Эмүжин буюу Р.Энхтуяа, Ш.Лхамноржмаа, Ц.Хулан, Б.Батрэгзэдмаа нарын бүсгүйчүүд багтдаг. Тэднээс Лувсандоржийн Өлзийтөгсийг үеийнхэн нь, судлаач шүүмжлэгчид ч 1990-ээд оны Монголын утга зохиолын гол төлөөлөгчдийн тоонд зүй ёсоор оруулдаг билээ. Ингээд “Алтан өд” шагналт, яруу найрагч, зохиолч Л.Өлзийтөгстэй хийсэн ярилцлагыг уншигчиддаа толилуулж байна.</span><br /><br /></div><span style="font-weight: bold;">-Таны нэр надад их содон санагддаг л даа. Хоёулаа нэрийн чинь талаар ярилцлагаа эхлэх үү?</span><br />-Урьд нь бас нэг сурвалжлагч яг ингэж асууж байсан юм аа. Зохиолчид өөрсөддөө содон нэр бодож олцгоодог, ном бүтээлийн хоёр дахь, гурав дахь нууц нэртэй байх нь цөөнгүй. Аз болоход надад тийм шаардлага гарсангүй. Сайхан монгол нэр. Аавын минь өгсөн нэр болохоор би энэ нэрээрээ л ном бүтээлээ гаргадаг. Миний аав бурхан болоод удаж байна. Гэвч овгоо нэртэйгээ бичих болгондоо, энэ хоёр үгийг нэг дор унших болгондоо би аавтайгаа хамт байгаагаа ойлгодог.<br /><span style="font-weight: bold;">-Бага насны чинь талаар… Ингэхэд та Дарханых байх аа?</span><br />-Тийм ээ. Гэхдээ манай Дархан чинь хот ч биш, хөдөө ч биш, өвөрмөц газар шүү дээ. Тэнд хөдөөний амгалан тайван байдал, хот газрын соёлжингуй орчин нөхцөл цөм бий. Тийм л сайхан газар миний бага нас өнгөрсөн дөө. Товчхондоо бол хамгийн жаргалтай бага нас…<br /><span style="font-weight: bold;">-Тэгвэл анхны шүлгээ хэзээ…</span><br />-Өө, тэр тухай яривал урт юм болно. Ядаргаатай. Уншигчдад ч сонин биш.<br /><span style="font-weight: bold;">-Та шүлгээ хэзээ бичдэг вэ?</span><br />-Яг 13 цаг 10 минутад (инээв). За, за тоглосон юм. Шүлэг бичих цагийн хуваарь гэж байх биш дээ. Янз янз. Гэхдээ ихэвчлэн оройн цагаар юм шиг байна. Өглөөгүүр бичсэн нь ч бий.<br /><span style="font-weight: bold;">-Ер нь онгод гэж байдаг уу. Байдаг бол таных хэзээ ордог вэ?</span><br />-Миний онгоц өдөр шөнөгүй л нисч байдаг (инээв). Онгод гэдэг чинь онгоц гэсэн үг байхгүй юу (ахиад л инээв).<br /><span style="font-weight: bold;">-Та их шооч юм аа?</span><br /><span style="font-weight: bold;">-Гэхдээ хорон биш шүү.</span><br /><span style="font-weight: bold;">-Таны номуудын нэр их л өвөрмөц санагддаг. “Тэнгэрт ургадаг модод” ч юм уу, “Ганцаардлын дасгал” гээд л…</span><br />-Анхных нь “Тэргүүн бүлэг”. Манай яруу найргийн ихэнхи номын нэр надад таалагддаггүй болохоор зориуд ийм нэр сонгож билээ. Хоёр дахь нь “Тэнгэрт ургадаг модод”. Энэ номын хамгийн эхэнд байгаа шүлгийн мөрөөр нэрлэсэн юм. Гурав дахь нь “Эрх чөлөөтэй байхын урлаг буюу шинэ ном”. Би зэн-буддизмын нэг ном уншиж байгаад хүний эрх чөлөөтэй байх, эрх чөлөөг жинхэнэ ёсоор мэдрэх туйлын ганц боломж бол зөвхөн зэн-буддизм ч биш, урлаг, тэр дундаа яруу найраг, гоо сайхны эрэл хайгуулаар гэгээрч болно гэсэн санааг өдрийн тэмдэглэлдээ бичсэн байснаа эш болгож энэ номоо ингэж нэрлэсэн. Уг нь “хавар яасан гунигтай” хэмээн нэрлэх гэж байсан юм. Гэвч удаан бодсоны эцэст энэ нэрийг сонгосон. Дөрөв дэх нь “Ганцаардлын дасгал”. Яг ийм нэртэй шүлэг тэнд байхгүй. Гэвч номын уур амьсгалд их тохирсон нэр санагддаг.<br /><span style="font-weight: bold;">-Таны унших дуртай дотоод, гадаадын зохиолч, яруу найрагч гэвэл хэн хэнийг нэрлэх вэ?</span><br />-Таалагддаг зохиолчоо нэрлэе гэвэл таалагддаггүй зохиолчоо нэрлэхээс ч урт жагсаалт гарах байх аа даа. Метерлинк, Камю, Йонеско, Кортасор гээд л. Яруу найрагчдаас… Японы эртний яруу найргийг биширдэг. Мөн Эмили Дикинсон гайхамшигтай. Оросын яруу найрагчид нэг л ойр санагддаг. Манайхнаас бол.. Нямсүрэн ах жинхэнэ яруу найрагч. Эмэгтэй хүн шиг мэдрэмтгий нэгэн байж. “Хэн нэг маань бурхан байдаг” гэж үг бий. Тийм л нэг бурхан биднээс явчихжээ.<br /><span style="font-weight: bold;">-1990-ээд оны Монголын яруу найргийн гол төлөөлөгчийн тоонд таныг оруулдаг. Та үеийнхээ шилдгүүдийг нэрлээч…</span><br />-Аюурзана, Галсансүх, Ануудар гурвын нэр хамгийн түрүүнд санаанд орж ирж байна. Батжаргалын Одгэрэлийг сайн юм хийх байх гэж боддог. Эмэгтэйчүүдээс Дашийн Оюунчимэг магадгүй. Гэхдээ ний нуугүй хэлэхэд би түүний шүлгийн нэг ч номыг бүтэн уншаагүй. Энд тэндээс нь гүйлгэж л үзсэн юм байна. Надад ном нь ч алга. Харин туужийг нь уншсан. Ингэхэд Оюунчимэг ч намайг уншаагүй байж магадгүй л юм. Ер нь манайхан бие биеэ их муу уншдаг шүү дээ.<br /><span style="font-weight: bold;">-Үеийнхээ зохиолч, яруу найрагчдаас хэн хэнтэй дотно нөхөрлөдөг вэ?</span><br />-Хэнтэй нь ч дотно нөхөрлөдөггүй.<br /><span style="font-weight: bold;">-Яагаад?</span><br />-Үгүй, яах вэ дээ, нөхөрлөе гэж хайж явсангүй. Нөхөрлөхгүй юм шүү гэж ч дөлж байгаагүй. Шүлэг уран бүтээлийн хувьд биш юм аа гэхэд хүн чанар, зан аашаараа сэтгэл татаад байх хүн олон таарсангүй. Яруу найрагчид бага наснаасаа л олны анхаарлын төвд амьдарч эхэлдэг болохоор ихэнхи нь “бээлийтэй хүн” болж хувирдаг. Бээлийний цаана хэн ч байж болдог. Сүржин нэр, бөөн шагналын ард хов хоосон хүн сууж байх нь ч бий. Тийм болохоор уран бүтээлчдийн нөхөрлөл ихэнхидээ удаан үргэлжилдэггүй юм. Нэг бол хоёулаа “том” байх хэрэгтэй. Үгүй бол хоёулаа “жижигхэн” байх ёстой болдог. Энэ тэнцүү биш хүмүүсийн нөхөрлөл яваандаа нэг нь нөгөөдөө тэнцэх гэсэн, аль эсвэл нэгнийгээ гомдоочихгүйг хичээсэн дарамт болж орхидог юм шиг санагддаг. Тэгэхдээ үй зайгүй үерхээд байдаггүй ч гайгүй дотно харьцаатай явдаг залуучууд бол нилээд хэд бий. Тийм хүмүүс байгаа болохоор л утга зохиолын энэ хэрүүл шуугиантай орчинд би амьдарч болоод л байна.<br /><span style="font-weight: bold;">-Яруу найрагчид хоорондоо их өрсөлддөг юм шиг санагддаг. Та бусдын зүгээс атаархал их мэдэрдэг үү?</span><br />-Тийм үү, өрсөлдөөд яах гэж байгаа юм бол… (мөрөө хавчив) Ерээд оныхон бүгдээрээ ер бусын авъяастай байлаа гээд бодоход утга зохиолын ертөнц бидэнд барагдахгүй шүү дээ. Уран зохиол бол хичнээн л бол хичнээн авъяастныг багтааж хүрэлцэх асар том орон зай. Тийм том орон зайд нэг жижигхэн тайзны буланг булаацалдах нь инээдтэй хэрэг. Харин ч хэн нэг нь илүү бичээд эхэлбэл магтаж чаддаг байх хэрэгтэй. Чиний найз биш байсан ч, бүр чамайг тоодоггүй байсан ч, сайхан шүлэг бичиж чадсаныгаа хүндэтгэх, хүлээн зөвшөөрөх зоригтой явна гэдэг том шалгуур. Өөрийнхөө хэн болохыг, уран бүтээлч мөн эсэхээ, хэр “том” болсноо үүгээрээ шалгаж болно. Юун өрсөлдөөн. Шүлгээр өрсөлдөөд яах юм бэ.<br /><span style="font-weight: bold;">-Ерээд оныхон бараг бүгдээрээ л хөдөөнийх байх юм. Хотоос модернист Мөнхбаяр, талийгаач Ануудар хоёр л байх шив. Ингэхэд Ануудартай хэр дотно байсан бэ?</span><br />-Дотно байгаагүй, танилцаж ч амжаагүй. Нэг л удаа нүүр нүүрээ харсан юм байна. Ануудар миний танил яруу найрагчтай гудамжинд хамт явж байхад нь таарсан. Би танилтайгаа нилээд удаан ярьсан, Ануудар түүний араас над руу хараад зогсож байсан. Танил маань биднийг танилцуулаагүй болохоор бид хоорондоо дуугараагүй. Товчхондоо ийм л.<br /><span style="font-weight: bold;">-Та ямар мэргэжилтэй вэ?</span><br />-Монгол судлаачийн дипломтой. Гэхдээ дипломыг нь өвөртөлчихсөн л бол тэр мэргэжлийн хүн гэж хэлж болохгүй шүү дээ. Өөрийгөө энэ ажилдаа чин сэтгэлээсээ зориулж чадаж байгаа эсэхээр их юм үнэлэгдэнэ. Тэгэхээр миний мэргэжил бол уран зохиол.<br /><span style="font-weight: bold;">-Тэгвэл таныг уран зохиолоор мэргэшиж яваа хүн гэж үзэж болох уу?</span><br />-Тийм ээ. Би мэргэжлийн уран зохиолоор мэргэшиж яваа. Энэ явц гэхдээ хэзээ ч дуусахгүй л дээ. Уран зохиолын жинхэнэ амтыг авсан хүн өдөр ирэх тусам л өөрийнхөө хэн ч биш болохыг олж хараад байдаг нь хэцүү. Тэгэхээр энэ явц дуусахгүй үргэлжилнэ гэсэн үг. Мэргэжлийн гэдэг үгийг их тод хэлмээр байна л даа. Утга зохиол бол мэргэжлийн урлаг. Би мэргэжлийн уран зохиолыг бүр гүнд нь ортол мэдэрч, түүний бодитой нэг хэсэг болмоор байна. Ажлынхаа хажуугаар л шүлэг бичмээргүй байна, зүгээр нэг хообийгоо болгочихсон гүйж явмааргүй байна. Уран зохиол хүнээс сүүлчийнх нь дусал хөлсийг ч шаарддаг. Хэн нь жинхэнэ физикч, хэн нь жинхэнэ философич, бас хэн нь жинхэнэ зураач болохыг ялган олж хардаг болоход их хэцүү. “Физик гэдэг болбоос…” гээд яриад байгааг нь л олон түмэн “Аа, энэ их мундаг физикч юм байна” гэсэн төсөөлөлтэй болдог шүү дээ. Яг үүнтэй адилхан тайзны тэмцээнүүдэд түрүүлээд л байгаа шүлэгчдийг “энэ их мундаг яруу найрагч юм байна” гэж бодоход хүрдэг. Дунд сургуулийн физикийн багшийг онолын физикчтэй андуурахгүй байх хэрэгтэй. Монгол судлаач гэдэг том мэргэжил. Судалгааны ажил ер нь их амттай л даа. Гэвч би хоёр туулай руу зэрэг ухасхиймээргүй байна. Утга зохиол ч бас ёроолгүй судалгааны ажил, бүхэл бүтэн шинжлэх ухаан учраас…<br /><span style="font-weight: bold;">-Оюутан байхдаа алдаршчихсан байсан байх аа. Залуус хэр эргүүлдэг байв?</span><br />-Хэн ч эргүүлдэггүй байсан.<br /><span style="font-weight: bold;">-Танд залуус их дурладаг байсан юм шиг санагддаг. Тэдгээрийн дотроос нэг яруу найрагч залууг их онцгойлон ярьдаг…</span><br />-Тийм юм болоогүй шүү дээ. Харин хүмүүс тэгж яриад л байдаг юм билээ.<br /><span style="font-weight: bold;">-Таны нөхөр СГЗ, зохиолч, яруу найрагч Аюурзана гэдгийг хүмүүс мэднэ. Ингэхэд та хоёр яаж танилцсан юм бэ?</span><br />-Бид хамтдаа “Ардын эрх” сонинд ажиллаж байсан.<br /><span style="font-weight: bold;">-Хоёр яруу найрагч нэг гэрт байх хэцүү юу?</span><br />-Хоёр эдийн засагч нэг гэрт байдгаас ялгаатай зүйл биш шүү дээ.<br /><span style="font-weight: bold;">-Та “Ардын эрх” сонинд ажиллаж, “Өчигдөр” сонинг эрхлэн гаргаж байсан. Сэтгүүлчийн ажлаа яагаад хийхээ больчихсон юм бэ?</span><br />-Бага зэрэг залхсан гэхэд болно. Сонины ажлаас байтугай сониноос залхаад… Манайх сонин захиалахгүй байгаа. Гадуур юу болоод байгааг мэдэхийн тулд одоо сонин унших шаардлагагүй ч болчихож. Мэдээд ч миний амьдралд юу ч өөрчлөгдөхгүй нь чи бид хоёрын яриад сууж байгаа шиг үнэн. Манай сонин хэвлэлийн нийгэмд үзүүлэх нөлөө эерэг талаасаа бол огт байхгүй болчихож. Хэрүүл, шуугианыг бол тарьж чадаж байна. Миний л хувьд сонин уншина гэдэг цагийн гарз. Хэн нь хэнтэйгээ амьдарна, хэн нь хэнээсээ сална надад ямар хамаатай юм бэ. Үнэндээ бол энэ тухай бичиж байгаа сурвалжлагчид өөрсдөө ч гэр бүлийн амьдрал нь элдэв асуудалтай, түмэн паянтай л байгаа. Өөрөө муу юмтай их орооцолдсон хүн л бусдын мууд дурладаг байх магадлалтай. Дээр нь манай ихэнхи сэтгүүлч яг адилхан бичлэгтэй. Цаад ярилцагчаа харуулъя гэхээсээ өөрийгөө л харуулах гэсэн байдалтай. “Та ямар өнгөнд дуртай вэ?” гээд л асуучих юмыг чинь “Би тийм өнгөнд дуртай л даа… нэг удаа нэрт улс төрч тэр гуайтай ярилцлага хийж байсан чинь тийм өнгөнд дуртай гэж байна билээ, Холливудын од Шер улаан өнгөнд дуртай тухай би бас англи сэтгүүлээс уншсан л даа, харин та ямар өнгөнд дуртай вэ?” гэж асуух хэрэг байна уу? Заримдаа инээдтэй ч юм шиг… Сэтгүүл зүй гэдэг бол уг нь бас л авъяас, ур чадвар, мэдрэмж, нарийн ухаан шаардах ажил.<br /><span style="font-weight: bold;">-”Болор цом”-д оролцож байсан уу?</span><br />-За болъё л доо… шар сонины араас очиж очиж “Болор цом” яриад яах вэ дээ.<br /><span style="font-weight: bold;">-Одоо та дахиж сонинд ажиллах уу?</span><br />-Би костюм оёчихож чадахгүй, бүжиглээд дуулчихаж чадахгүй, түмэн хүний өмнө зогсоод шоу хөтөлчихөж ч чадахгүй юм чинь сониндоо л орж таараа. Яг над шиг олон юм хийж чаддаггүй хүмүүсийн хувьд л сонин гэдэг жинхэнэ хоол байхгүй юу. Ер нь бол сэтгүүлчид шиг юу ч мэддэггүй мөртлөө мэдэмхий, юу ч хийж чаддаггүй мөртлөө бүхнийг дүгнэх гэж оролддог хүмүүс ховор байх аа.<br /><span style="font-weight: bold;">-Танд дууны үг бичих бодол төрдөг үү?</span><br />-Бичсэн шүлгээс маань зарим нь дуу болчихсон л байдаг. Яг тийм замаар шүлэг минь өөрөө хөг аяа олбол олог. Түүнээс биш хэн нэгний зохиосон хөгжимд тохируулан шүлэг бичих гээд сууж байхгүй л болов уу. Тэгээд ч Монголоор дүүрэн дууны яруу найрагчид байхад… Ингэхэд манай нэг эрдэмтэн гайгүй сайн ном бичлээ гэхэд зурагтаар хамрынх нь үзүүр ч харагдахгүй. Тэгэхэд ямар нэгэн зохиолын дуу хэрхэн зохиогдсон тухай, дуулсан хүн нь багадаа ямар хашаанд амьдарлаг байсан тухай бараг л баримтат кино гарах юм (инээв). Цагийн аяс гэдэг хүний хөөрүү зан шиг түр зуурын өрөвдмөөр зүйл байдаг. Тэгэхээр цагийн аяст тохируулж амьдарна гэвэл бүр ч өрөвдөлтэй хэрэг болно.<br /><span style="font-weight: bold;">-Эцэст манай сонины уншигчдад хандаж юу гэж хэлэх вэ?</span><br />-”Сайхан хайр гэж байдаг юм шүү, олдвол алдаж болохгүй” гэдэг юм бил үү (инээв). Танай уншигчдад гэр бүлийн халуун дулаан уур амьсгал, сэтгэлийн амар амгалан, эрүүл энхийг хүсэн ерөөе.<br /><span style="font-weight: bold;">-Ярилцлага өгсөн танд баярлалаа.</span><br />-Чамд ч бас баярлалаа.<br /></div><br /><div style="text-align: right; font-weight: bold;">Хонгорзул сонин<br />Ш.Эрдэнэтөр<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-4118051285617131382?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com20tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-54136297168411969382011-11-07T04:50:00.002-08:002011-11-07T05:17:43.503-08:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/-VdLvffIH7rs/TrfaZTl1JlI/AAAAAAAAAuk/IAbrZ6Uf5GE/s1600/modigl12.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 308px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-VdLvffIH7rs/TrfaZTl1JlI/AAAAAAAAAuk/IAbrZ6Uf5GE/s400/modigl12.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5672242383986959954" /></a><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: justify;"> Пикассогийн амьсгал хураахын өмнөх сүүлчийнг үг нь “МОДЕЛЬЯНИ” байжээ. Аяа Модельяни хэмээх энэ нэр П.Пикассогийн зүрхэнд насан туршид нь бидний ярьдагаар “шар ус” хуруулжээ. Яагаад? </div><div style="text-align: justify;"> Эртнээс Пикассо уран зураачийн хувьд Модельянигаас олон зүйлээрээ дутуу гэдгээ мэддэг байв уу? Үгүй бол миний мөнхийн өрсөлдөгч гэж тооцов уу? Үнэхээр энэ тэнцүү өрсөлдөгчид гэж байдаг бол энэ хоёр эрхэмийн нэрийг л хамгийн түрүүнд дуудах нь лав. Сальери хөгжмийн зохиолч мөн ч Моцартын дэргэд бол харьцуулашгүй дооогуур жагсана. Артюур Рембо, Поль Верлен хоёр өрсөлдөгчид биш найзууд, Роберт Фрост мэдээж Эзра Пуандыг шүтэн бишрэгч байснаас өрсөлдөгч биш. Харин Пикассо, Модельяни бол хойд мөсөн далайн хоёр том мөсөн уул гэсэн үг. </div><div style="text-align: justify;"> Тэр уулс хоорондоо шүргэлджээ. Зарим хүн мөргөлдсөн мэтээр ярих, бичих дуртай. Гэвч хэмх мөргөлдсөн мөргөлдөөгүй хамаг зүйл тодорхой байжээ. Хэн нь хэн бэ? гэдэг. Учир нь Модельяни, Пикассотой мөргөлдөх хүсэлгүй байв. Харин Пикассо Модельянитай байнга шүргэлдэж байхыг хүсдэг байжээ. Яагаад? </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><div style="text-align: center; "><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-7061fb854db07793" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v22.nonxt4.googlevideo.com/videoplayback?id%3D7061fb854db07793%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D22BC15CFCEC094F5117D21F1274E507D62AAFD6.44F17612F506E20453C2AADC671A1AED849FACB6%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D7061fb854db07793%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DzxgUKVuoi9T4XhDfnP341USHsGM&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v22.nonxt4.googlevideo.com/videoplayback?id%3D7061fb854db07793%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D22BC15CFCEC094F5117D21F1274E507D62AAFD6.44F17612F506E20453C2AADC671A1AED849FACB6%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D7061fb854db07793%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DzxgUKVuoi9T4XhDfnP341USHsGM&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object></div><div><br /></div></div><div style="text-align: justify;"> Гертруд Стайн Пикассогоор ч тэр, Модельянигаар ч тэр өөрийнхөө хөргийг зуруулжээ. Сүүлд нь тэр эрхэмсэг хатагтай Модельянигийн зурсан зургийг “энэ бол жинхэнэ –БИ” гэж айлдсан гэдэг. Пикассогийн олон гэрлэлт, нэр алдарын төлөөх улайрал, коммунист намд элсэх, Ленины шагнал хүртэх, улс төрийн хачин мэдэгдэл хийх энэ бүхэн түүнийг олон нийтэд эрт танилцуулжээ. Олон юманд сатаарсан Пикассо жинхэнэ уран зургаасаа холдчихож. Гэтэл Модельянид нэр алдар, мөнгө төгрөг, саатах сатаарах олон зүйл байсангүй. Ганцхан зүйл байсан нь “уран зураг”. Олон юмтай байх хүсэл ч түүнд байсангүй. Яагаад? </div><div style="text-align: justify;">Өрсөлдөгч, хүчирхэг дайсан. Тэмүжинд Жамуха байжээ. Бүр хүүхэд байхдаа л Тоорил вангийн гэрт ил цагаан өрсөлдөнө. Тэмүжин байнга эрт босож, хамгаас түрүүлж, нойронд сэргэг, номонд мэргэн нь тодоржээ. Зарим мэргэд Жамуха үгүй бол Тэмүжин тал нутгийн язгууртнууд дундаас тодорч гарч ирэхгүй байсан ч гэдэг. Ямар ч байсан хүчирхэг өрсөлдөгч биднийг улам хурцалж, асан дүрэлзүүлдэг билээ. </div><div style="text-align: justify;">Ялимгүй няцалт. Улс төрд тийм байх л даа? Харин урлагт бол өөр гэж үздэг хүмүүс өнөөдөр ч бидний дунд бий. </div><div style="text-align: justify;">Европчууд хэзээнээсээ өөртөө дайсан хайж олоод өрсөлдөж эхэлдэг. Харин дорнын бидэнд өрсөлдөөн үймээн бус амар амгалан чухал гэж зарим хүн номлодог. </div><div style="text-align: justify;">Тэгвэл Пикассод Пикассо болохын тулд өрсөлдөгч хэрэгтэй байжээ. Өөрөөсөө сул дорой өрсөлдөгч сонгох нь утга учиргүй хэрэг. Илүү эрх мэдэлтэй байвал шударга өрсөлдөөн үйлчлэхгүй. Илүү авьяас билигтэн байвал өөрөө л амьтны элэг доог болох төдий өнгөрнө. Яг л Ван Гогийн найз зураач шиг. Тэгэхээр түүнд байж болох хамгийн сонгодог өрсөлдөгч Модельяни байв. </div><div style="text-align: justify;">Бид Б.Ренчин, Ц.Дамдинсүрэн хоёрыг хоорондоо таагүй харилцаатай байсан гэж ярилцдаг. Үнэн худлыг бүү мэд. Нэг үгээр өрсөлдүүлэхийг хүссэн байж ч болох юм. Үгүй бол тэр хоёрыг мөргөлдүүлж дундаас нь ашиг хонжоо олохыг хүсэгчдийн мөрөөдөл байсан ч юм билүү? </div><div style="text-align: justify;"> Парис хот. 1919 он. Тас харанхуй шөнө. “Ротандо” уушийн газар. Кокто, Пикассо, Модельяни бүгд ширээн тойроод сууцгаана. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: center;"><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-325a90a8c40e103c" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v24.nonxt2.googlevideo.com/videoplayback?id%3D325a90a8c40e103c%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D20A9B6626BA5368BFD98ABFC3295DCF5DE071BA.28B61291215979791C43FA0585DC79C5955356F0%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D325a90a8c40e103c%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DxqOj7AbnIj-mo5z7wvPN4Nn1-Vw&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v24.nonxt2.googlevideo.com/videoplayback?id%3D325a90a8c40e103c%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D20A9B6626BA5368BFD98ABFC3295DCF5DE071BA.28B61291215979791C43FA0585DC79C5955356F0%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3D325a90a8c40e103c%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3DxqOj7AbnIj-mo5z7wvPN4Nn1-Vw&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Хатуу архи, тамхины суунагласан утаа. Энэ бол 2004 онд Ника Дэвисийн найруулсан “Модельяни” киноны эхлэл хэсэг. Ноён Гийом Аполлинэр хэрэв амьд байсан бол яруу найрагч биш худалдаачин шиг төрхтэй сууж байх байлаа. Даанч тэр 1918 онд бурхан болчихсон. Харин яруу найрагч Блез Сандрар аль 1917 онд Модельянигаар зургаа зуруулчихсан. Харин Пикассо энхтайвны цагаан тагтаагаа ч зураагүй байсан үе. </div><div style="text-align: justify;"> Яагаад ч юм бэ? сүүлийн үед бичиж байгаа зүйлийн дундуур заавал дурсамж шургачихгээд болохгүй болжээ. 1980-аад оны үе юмдаг. Зөвлөлт улсад хэвлэгдсэн шинэ маркнууд Төв Шууданд худалдаалагдаж байв. Нэг хөөрхөн цагаан тагтааны зурагтай маркны буланд Пабло Пикассо 100 жил гээд өвгөжөөр хүний зураг байсан юм. Анх Пикассо гэдэг нэрийг тэгэхэд сонсож өнөөх маркыг их л нандигнан хадгалсан юмдаг. Хожим орос голдуу маркны минь цуглуулгаар том охин минь тоглоод дууссан билээ. Пикассо гэдэг тагтаатай марк яасныг бүү мэд. </div><div style="text-align: justify;"> Харин Ника Дэвисийн кино надад хачин хүчтэй сэтгэгдэл төрүүлсэн юм. Хэд дахин үзсэн. Үзэх тусам ганцхан зүйлд гүн бат итгэсээр байлаа. Одоо ч хэвээр. </div><div style="text-align: justify;"> Пикассо ба Модельяни. Жинхэнэ энэ тэнцүү өрсөлдөөн. Бусад нь зүгээр л амьдралын хошин шог. Бальзакийн “Хүн төрөлхтөний шог” гэдэг шиг. Тэд хэзээ ч муудалцаж байсангүй. Ван Гог, Гоген хоёр шиг зам замаа хөөсөнгүй. Тийм өрсөлдөөнд ялагч гэж бас үгүй. Лимоновын номонд бичсэнээр Гоген Таити яваад тэндээ сураг алдарсан бол саяхан Ван Гог тариан талбайд өөрийгөө буудаж хороогоогүй болох нь батлагджээ. 14 настай хоёр хүү буугаар тоглож байгаад сум алдчихсан нь тариан талбайд зураг зураад зогсож байсан Ван Гогийг оночихсон гэнэлээ. Зураач хөвгүүдийг буруутгалгүй шүүгчдэд “би өөрийгөө буудсан” гэж хэлж амжсан гэдэг. Тэдний хувь заяа ингэж шийдэгдсэн бол Пикассо, Модельяни хоёрынх бас л өөр өөрийнхөөрөө ...</div><div style="text-align: justify;"> Харин бид сүр жавхлангаа бадруулсан ялагчийг хайгаад байдаг. Үлгэрт арван таван толгойтой атгаалжин хар мангасыг эрэлхэг хүү хуу устгадаг шиг. Ямар ч аргаар хамаагүй ялагч тодруулахыг хүснэ. Дайнд ялагч, спортод ялагч, амьдралд ялагч, улс төрд ялагч. Бүх зүйлээс ялагч хүлээнэ. Өрсөлдөөнийг эцсийн ялагчаар тодруулдаг сэтгэлгээ хэзээ хоцрогдох вэ? Дандаа ялагчтай кино, Америк сүржигнэл энд буруутай юу? Дайснууд нь буудаад л байдаг, буудаад л байдаг. Манай ялагч хүний урманд шархдах ч үгүй, ядаж энд тэндээ шалбарах ч үгүй, булчин шөрмөс нь зангираад үзээд л байна. Үгүй бол өрсөлдөөнөөр дүүрэн амьдралын сурталчилгаа. Өс хонзон. Ариун цагаан бодол санаагүй баахан өс хонзон санагчид. Урлагт зөрчил үгүй бол урлаг биш болжээ. Баян хүү ядуу охинд дурлана. Публий Терензийн “Хадам эх” жүжиг шиг удалгүй охин төрхөмөндөө буцна. Шалтгаан нь баян хоосон. Зөрчил нь мөнгө. Ердөө ийм хялбар тэмцэл. Ялагч нь хайр сэтгэлээсээ урваагүй залуу хос. Өдөр бүхэн ийм зүйл үзэхээр аяндаа амьдрал бол ТЭМЦЭЛ тэгээд зөвхөн ЯЛАЛТ гэсэн үзэлтэй түмэн хүн төрөн гаржээ. Тэр хүмүүст Пикассо, Модельяни хоёрын харилцаа ямар ч сонирхолгүй, ямар ч зөрчилгүй, ердөө хоёр тэнэг зураачийн хоорондын атаархал төдий ойлгогдоно. </div><div style="text-align: justify;"> Модельяни хайртай Парисынхаа гудманд хүнд зодуулж, хайртай эхнэрийнхээ гар дээр 44 насандаа амьсгал хураана. Пикассо бараг 100 хүрээд насны доройтлоор нүд аньжээ. Гэвч Модельянигаас хойших бүх л амьдралдаа тэр түүнтэй өрсөлдсөн хэвээр байв. </div><div style="text-align: justify;">Хэзээ ч тэр хоёр бидний мэдэх цаг хугацаанд дайсагналцаж байсангүй. Магадгүй бидний хэзээ ч ойлгохооргүй оюун санааны хязгаарт юу болж өнгөрснмйг таашгүй. </div><div style="text-align: justify;"> Тиймээс л бидний мэдэх цаг хугацаанд Пикассогийн хэлсэн сүүлчийн үг “АЯА, МОДЕЛЬЯНИ...</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: center;"><object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-afae5abeca330886" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://v20.nonxt2.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dafae5abeca330886%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D40A2FF7CF106DB4B67780404D38784ABD1E21580.2533467BD3212786FFE103DACC1E2B7D7996CB36%26key%3Dck1&amp;iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dafae5abeca330886%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D3AvXwua96kYTrQLkIAJJTYSYiko&amp;autoplay=0&amp;ps=blogger"><embed src="http://www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash"width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF"flashvars="flvurl=http://v20.nonxt2.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dafae5abeca330886%26itag%3D5%26app%3Dblogger%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1330339180%26sparams%3Did,itag,ip,ipbits,expire%26signature%3D40A2FF7CF106DB4B67780404D38784ABD1E21580.2533467BD3212786FFE103DACC1E2B7D7996CB36%26key%3Dck1&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dafae5abeca330886%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3D3AvXwua96kYTrQLkIAJJTYSYiko&autoplay=0&ps=blogger"allowFullScreen="true" /></object></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: right;"><i><b>Зохиолч П.Батхуяг</b></i></div><div style="text-align: right;"><b><i>2011 он</i></b></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5413629716841196938?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-52153410921909356752011-10-31T04:47:00.000-07:002011-10-31T06:27:45.567-07:00<div style="text-align: center;"><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-tto52LNCNvQ/Tq6guZskl7I/AAAAAAAAAuA/9tOmuBQfsQs/s1600/3uulaa.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 288px; height: 400px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-tto52LNCNvQ/Tq6guZskl7I/AAAAAAAAAuA/9tOmuBQfsQs/s400/3uulaa.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5669645699938293682" border="0" /></a><span style="font-style: italic; font-weight: bold;font-size:85%;" ><span>Ц.Төртайван бээр</span><br /></span></div><div style="font-style: italic; text-align: center;"><span style="font-size:85%;"><span style="font-style: italic; font-weight: bold;font-size:85%;" ><span>Яруу найрагч Д.Нямсүрэн, Т.Содномнамжил</span><br /><span>нарын хамт<br /><br />* * *<br /></span></span></span></div><br /><br /><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">КОЛЬСКИЙН ХАГАС АРАЛ ДЭЭР</span><br /><br /></div><div style="text-align: center;">Намс намс намирах хөх усан хэвнэг дор<br />Зогсоол орчмын үдэш цэнхэр дэнлүү шиг найгана<br />Дэлхийн хормойг сэвэлзүүлсэн намрын далай шуугиад<br />Дээд эргийн Мурманск болор шигтгээ шиг гялалзана.<br /><br />Туйлын чанад-бүлээн энэ хязгаараас алх хадуураа гялалзуулан хөдөлж<br />Атлант болоод дөлгөөн далайн усыг хэжлэн алс хөвдөг<br />"Михайл Кутузов"-ын залуухан ахмад гарыг минь чанга атгаж<br />Монгол хүн Кольскийн хагас арал дээр ирсэнд өгүүлшгүй баярлана.<br /><br />Уснаас дөнгөж шүүсэн алганын нойтон хайрс шиг<br />Умард газрын сэжүүрт сэрүүний амьсгал эрт орсон хэдүй ч<br />Яг л манай намуухан наймдугаар сарыг зүрхнээ үнэртүүлж<br />Намираа бороо шаагина, дал мөр зөөлөн алгадна.<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-ylLaQChSmg4/Tq6LCffNehI/AAAAAAAAAt0/Xm39HPi3S_0/s1600/ucilnaxnb%2B10.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-ylLaQChSmg4/Tq6LCffNehI/AAAAAAAAAt0/Xm39HPi3S_0/s400/ucilnaxnb%2B10.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5669621855834438162" border="0" /></a><br /><span style="font-style: italic;">1982</span><br /><br /><br /><br /><br /></div><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Ц.Төртайван<br />"ШҮҮРС" /2009/ ном<br />130-р тал.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5215341092190935675?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-219607901318664392011-10-30T00:16:00.000-07:002011-10-30T00:19:41.290-07:00<img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 294px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-1go6-pu4Jn4/Tqz6NCWFJ-I/AAAAAAAAAtk/QUm7OqTyB68/s400/pic_051.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5669181132827338722" /><div style="text-align: center;"><div style="text-align: left;"><br /></div></div><div style="text-align: center;">* * *</div><div style="text-align: center;">Бие биеэ гомдоож, битүүхэн атаархалд автдаг</div><div style="text-align: center;">Бигнүүхэн, бачуухан энэ амьдралд би хайртай.</div><div style="text-align: center;">Сүүлчийн зоос, сэтгэлийн гэгээгээ нөхөртөө өгөх гэж</div><div style="text-align: center;">Сүйд болж явдаг энэ л амьдралд хайртай. </div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Хорсох гуних тусам хорвоо ойртож амт нь мэдрэгддэг.</div><div style="text-align: center;">Хоргодох дурлах тусам хорвоо алсалж хайран санагддаг.</div><div style="text-align: center;">Хүсэл хяслын аль нэг нь алга болчихвол</div><div style="text-align: center;">Араг яс нь хайлах шиг нурж л унана даа, хөөрхий...</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">1993</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><b>Яруу найрагч Ц.Төртайван</b></div><div style="text-align: center;"><b>“ШҮҮРС” /2009/ ном</b></div><div style="text-align: center;"><b>114-р талд буй...</b></div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-21960790131866439?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-3313744352584784662011-10-27T02:03:00.000-07:002011-10-27T02:36:17.984-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-pWHATW7AwXA/Tqkl21U3z5I/AAAAAAAAAtY/ST4iiSyWedY/s1600/34425110_360048.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 300px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-pWHATW7AwXA/Tqkl21U3z5I/AAAAAAAAAtY/ST4iiSyWedY/s400/34425110_360048.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5668103229980266386" /></a><div><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Өдөр богино, нүд ирмэхийн зуур өнгөрнө</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Өнө эртний юмс шарласан навч шиг сэрчигнэнэ</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Өөртөө хүйтэн, өрөөлд хэнэггүй явсандаа зовох адил</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Өргөн хорвоогоос дөлсхийж гуниглангуй бодол төрнө.</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><br /></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Бүсгүй түүний минь санчиг жихүүн салхинд сэрвэлзэж</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Бүүр түүр амьсгаа нь жаврын үзүүрээс үнэртэнэ</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Нүдээ аньж, алдаж эндсэнээ эргэцүүлэх агшинд</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Нүгэл дүүрэн хорвоод чи зурвас гэрэл шиг гялсхийнэ.</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><br /></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Өөдрөг бодол, сайн сайхны сүүлчийн зул</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Өргөн хорвоод шингэсэн нарны бүдэг цагаан гэгээ</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Хэрсүүхэн бодол, зэлгээхэн сэтгэл</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Хэн хэн маань анир чимээгүй...</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><br /></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Цувны хормой л чимээтэй дэрвэж</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">Цуцсан шувуудын жигүүр исгэрнэ.</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><br /></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;">1987</p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><br /></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"> </p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><br /></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><b>Яруу найрагч Ц.Төртайван</b></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><b>“ШҮҮРС” /2009/ ном</b></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><b>64-р талд буй...</b></p><p></p><p></p></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-331374435258478466?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-81888490194526958482011-10-21T20:13:00.000-07:002011-10-21T21:13:22.595-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/-QnY6aL5RlOE/TqJCsgmFjDI/AAAAAAAAAtM/iTokHWVgjwo/s1600/gargouille.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 266px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-QnY6aL5RlOE/TqJCsgmFjDI/AAAAAAAAAtM/iTokHWVgjwo/s400/gargouille.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5666164613616864306" /></a><div align="center"><div style="text-align: left;"><br /></div>Царцанги, саарал үүрээр гэнэтхэн сэрчихлээ.<br />Цас нэвсийтэл даржээ.<br /><br />Шаналал, эмзэглэл минь<br />Чухам хэдийд одсоныг мэдэхгүй<br />Цайр нь муудсан толь шиг надаас илүү гэгээтэй<br />Цас гялбахад л санав шүү.<br />Урьд шөнө энд гишгээд<br />Тэр салхивчаар гарчээ гэлтэй<br />Хоёр жижиг бойтогны мөр<br />Хөнжил дээр үлдсэн нь<br />Зүрхэнд тавьсан оёдол<br />Хөндүүрлэх мэт үрчийжээ!<br />Эгэл жирийнийг эл долд бодож<br />Инээдтэйг гунигтай, гунигтайг инээдтэйд санаж<br />Эрхэмсэг цээжиндээ хоёр гараа зөрүүлсэн<br />Ихэмсэг, хүйтэн амьтан болчихоогүй байгаа даа, би чинь!<br /><br />Царцанги, саарал үүрээр гэнэт сэрчихлээ.<br />Цас нэвсийтэл даржээ.<br /><br />1993<br /><br /><br /><br /><br /><br /><div align="center"><br /><strong>Яруу найрагч Ц.ТӨРТАЙВАН<br />“ШҮҮРС” /2009/ ном<br />96-р талд буй. </strong></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8188849019452695848?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-23759948513958629002011-10-17T02:37:00.000-07:002011-10-17T02:44:35.330-07:00<div style="text-align: center;"><br /><br /><br />Эмгэнэн гашуудах, баясан инээхийн хооронд<br />Эцсийн эцэст ялгаа огт үгүй<br />Гуниг гаслант оюун санааны оргил цэгт<br />Гутрал цөхрөл мөн чанараа алдана вий<br /><br />Биеийн зовлон мэт сэтгэлийн тамаас тэгэхээр<br />Бидний хэн нь ч ангижирч чадахгүй вий<br />Сэтгэлийн зовлон биеэс хагацахын цагт л<br />Сэлүүн аниргүй бүхнийг угтана вий<br /><br />[Тэр орныг нээж олсон нэгнийгээ<br />Тэг дөрвөлжин авсан хийгээд<br />Тэнгэрээс үүрд нууж<br />Тэгээд гансран шаналцгаана]<br /><br />Харах нүдэнд торохгүй болсон хүмүүсийн<br />Халуун илчээр үүрд дутна гэхээс<br />Эмтрэн шаналах эрэмдэг сэтгэлийг<br />Эмгэнэн гашуудахуй л аварч үлдэнэ вий.<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-2375994851395862900?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-36625885433566597562011-09-30T05:34:00.000-07:002011-10-01T01:33:17.929-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://hargana.blogspot.com/2011/09/blog-post_29.html"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 267px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-9uV5gvKvEIk/ToW8KnQJCFI/AAAAAAAAAsk/WfGwJJeqK0M/s400/homme-a-la-mer.1178293875.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5658135397382293586" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">Өдөр өдрийн шар долгис нэгнээ элдэн урсана</span><br /><span style="font-weight: bold;">Өндөр тэнгэрийн хаяа ширтэн, цаг-мөрний эрэгт зогсном, би</span><br /><span style="font-weight: bold;">Өглөөгүүр ганганалдан ганганалдсаар одсон шувуудын</span><br /><span style="font-weight: bold;">Өнчин цэнхэ</span><span style="font-weight: bold;">р</span><span style="font-weight: bold;"> өд хаа нэгтээ хөсөр хэвтээ гэхээс</span><br /><span style="font-weight: bold;">Өр нимгэрэн сэтгэл гунднам.</span><br /><span style="font-weight: bold;">Ай хөөрхий шувуудын хагацлын дууг</span><br /><span style="font-weight: bold;">Аль нэгтээ рүү урсах цагийн шар мандалд эрнэм, би</span><br /><span style="font-weight: bold;">Намрын аньсганаас сэм сэмээр бөмбөрхө</span><span style="font-weight: bold;">н</span><span style="font-weight: bold;"> нулимс шиг</span><br /><span style="font-weight: bold;">Навчис уй шивнэн асгарна.</span><br /><span style="font-weight: bold;">Аяа !</span><br /><span style="font-weight: bold;">Шувуудын дуу навчисын уйтай сэрчигнээг</span><br /><span style="font-weight: bold;">Зүрхээ даран чагнахуй</span><br /><span style="font-weight: bold;">Аялгуунд нь би уусна.</span><br /><span style="font-weight: bold;">Тэгээд</span><br /><span style="font-weight: bold;">Тэгээд тэсгэлгүй их гансарлын дуу зохионом.</span><br /><span style="font-weight: bold;">Өөрийн жаргалыг гансарлын дуугаар хайлж</span><br /><span style="font-weight: bold;">Өндөр тэнгэрийн хаяа ширтэн, цаг-мөрний эрэгт зогсном, би</span><br /><span style="font-weight: bold;">Өдөр өдрийн шар долгис нэгнээ элдэн урсана.</span><br /><br />1993<br /><br /><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/07/blog-post_27.html"><br /></a><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/07/blog-post_27.html"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 312px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-hoECoZBP9-U/ToW8YM5NzxI/AAAAAAAAAss/IHQ1nk-I89o/s400/Caspar_David_Friedrich_032.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5658135630824984338" border="0" /></a><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/07/blog-post_27.html"><br /><br /><em style="font-weight: bold;"> Яруу найрагч Д.Цогбадрах</em><br /><span style="font-weight: bold;">"Цаг хугацаа мэндэлхээс өмнө" номоос...</span></a><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3662588543356659756?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-31156268869532370342011-09-29T02:03:00.001-07:002011-09-29T02:14:57.540-07:00<div style="text-align: center;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-vVuOAIDGgVI/ToQ0kqLlC2I/AAAAAAAAAsU/rTb-_vivU4w/s1600/Burhan.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 276px; height: 307px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-vVuOAIDGgVI/ToQ0kqLlC2I/AAAAAAAAAsU/rTb-_vivU4w/s400/Burhan.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5657704836286974818" border="0" /></a><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/07/blog-post_27.html"><em><strong>Э</strong></em><em><strong>гшиглэнт тэнгэрийн томилолтоор </strong></em><br /></a><em><strong><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/07/blog-post_27.html">Эндүүрлийн ертөнцийг үзээд буцсан...</a><br /><br /><br /></strong></em></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Сүүлчийн удаа гэж ярих хичнээн дуртай яваа вэ? Гэвч сүүлчийн удааг мэдрэх хичнээн хэцүү юм бэ?<br />Сүүлчийн удаа би түүнтэй Арслантай гүүрэн дээр таарсан юм. Нээгээд удаагүй шатрын клубынхаа хананд хадхаар хэдэн зураг торонд хийгээд барьчихсан баяртай үедээ зүрхнээсээ нэвт гэрэлтдэг тэр л нүдээрээ инээмсэглэн алхаж явсан юм. Тэр ангид тунгалаг харц ч бас сүүлчийн удаа байж. Тэгээд бид хоёр клубт нь очиж өнөө зурагнуудыг нь тогтоосон юм. Бага зэрэг далий байсан ч яахав дээ яваандаа засрана биз гэж инээлдсээр тэндээс гарч билээ. Удахгүй урлангаа тэнд байгуулна гээд ах минь хүүхэд шиг хөөрчихсөн явж билээ. Бодлерын тухай, Ирланд орны тухай, Жойс гайхалтай дуучин байсан тухай бид ярилцсан юм. Бас хотод хэрхэн хөлөө олох тухай, нүүдлийн шувуу шиг амьдрал чинь нэг л өдөр цэгцрээд ирнэ, тэмцэх хэрэгтэй гэж хэлээд хоолны газар луу дагуулан алхаж явсансан. Хоос оргисон тэр гудмаар орой яаж харина даа.<br /><br />Нар жаргахын алдад суль өвс үүрэн толгодыг оройд мацаж гараад уруугаа инээмсэглэн ширтэх тэр гэгээн хөвүүний төрхөөр та дүүгийнхээ сэтгэлд мөнхөрч үлдлээ.<br /><br />Элчилгүй зүүдний огторгуйдаа эргэн уулзая даа ах минь...<br /><div style="text-align: center;"><strong></strong><br /><span style="font-weight: bold;"><br />* * *</span><br /></div> <div style="text-align: center; font-weight: bold;">Түгших зүрхийг чинь би сонсож байнам<br />Түнэр харанхуйгаас юунд тэгтлээ айнам, чи<br />Тэргэл сартай наймдугаар сарын бөөрөг манхадад<br />Түмэн зул бадамлах адил суль өвс гэрэлтэн буй<br />Тулганд цог улалзана... өвгөн сульчны үлгэр саяхан жаргажээ<br />Тэргэл сартай ийм үдэш майханд шургаж хэвтэхийг хэн хүсээ гэж<br />Тэнгэрийн солир харвахад хэн нэг нь сэрүүн нулимна<br />Таваглаатай тэмээ хивж, чөдөртэй морьд тургилахаас өөр аниргүй<br />Хөвөн үүлс зулсан мэт замын турш торгон элс нургилна<br />Хөл хатгах зангуу хааяа дайралдаасай<br />Хонгорхон, танхилхан чиний аяглахыг харахсан<br />Бадамлан гэрэлтэгч суль өвсийг баруун гартаа өргөөд<br />Балар харанхуйд замыг чинь би гийгүүлнэм зээ<br /><br />1990.10.02<br /><br /><br /><strong>“БАРУУН ГАРТАА БАДАМЛАГЧ СУЛЬ ӨРГӨН ОДДЫН ЗӨРЛӨГ ДЭЭР НАМАЙГ ХҮЛЭЭХ ЦОЛМОН САХИУС” </strong><br /><strong>хэмээх бүлэг шүлгээс...</strong><br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3115626886953237034?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-3250734782164652842011-09-26T19:41:00.000-07:002011-09-26T19:54:58.942-07:00<div style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span" ><u><br /></u></span></div><a href="http://1.bp.blogspot.com/-hcIj7mTUe0Y/ToE6rIYhGmI/AAAAAAAAAsE/v4f0tl5e6AI/s1600/4789868255_7330eeebb5_z.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 291px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-hcIj7mTUe0Y/ToE6rIYhGmI/AAAAAAAAAsE/v4f0tl5e6AI/s400/4789868255_7330eeebb5_z.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5656867119613155938" /></a><span class="Apple-style-span" style="background-color: rgb(255, 255, 255); "><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Манан дундах сар шиг</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">үзэсгэлэнтэй болоод цонхигор</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Магад миний таних гунигт нэгэн шүлэгч</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Өдрийн турш тэнүүчлэх нь </div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Өрөвдмөөр өө</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; "></div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Бичсэн шүлэг нь хор шиг хүчтэй болоод үнэн</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Би түүнийг шүтдэг ч хувь тавиланд нь атаархдаггүй</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Нулимсаа дотогш асгасаар хув хуурай болсон</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Нууцлаг түгшүүртэй нүд нь гүн шөнө шиг аймшигтай.</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; "></div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Амьдралд тэр дурлахгүй</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Архинд бас шунахгүй</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Гоо охидоос уйдсан</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Хаа очихоос залхасан</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Үзэн ядаж сураагүй хүлцэнгүй болоод тайван</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Үнэхээр түүнийг хайрладаг ч гар сунгаж чадахгүй</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; "></div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Шинийн сар шиг дундуурхан итгэлтэй түүнд</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; ">Шийдсэн үхэл алдар нэр шиг хэрэгтэй.</div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; "><br /></div><div style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; text-align: center; "><br /></div></span><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; background-color: rgb(255, 255, 255); "><em><strong><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/05/blog-post_07.html">Яруу найрагч ИЧИНХОРЛОО-гийн </a></strong></em></span><div><a href="http://hargana.blogspot.com/2010/05/blog-post_07.html"><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; background-color: rgb(255, 255, 255); "><em><strong>“ГЭГЭЭН ЗҮГ”-</strong></em></span><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; background-color: rgb(255, 255, 255); "><em><strong>ээ</strong></em></span><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Arial, serif; font-size: 14px; line-height: 22px; background-color: rgb(255, 255, 255); "><em><strong>с</strong></em></span></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-325073478216465284?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-14435892721331469362011-09-26T02:05:00.000-07:002011-09-26T02:35:49.434-07:00<div style="text-align: justify;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-bObzLUIQBLo/ToBBA4NXM6I/AAAAAAAAAr8/uPbcaLNNmNI/s1600/6a00d83451b84369e201538ec2ea34970b-800wi.png"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 264px; height: 292px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-bObzLUIQBLo/ToBBA4NXM6I/AAAAAAAAAr8/uPbcaLNNmNI/s400/6a00d83451b84369e201538ec2ea34970b-800wi.png" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5656592615321580450" border="0" /></a>“Зуун мянган шүлэгч өөрчлөлтийн төлөө” гэх үгийг сонсоод Обамагийн сонгуулийн уриа л байна даа гэж мэдэмхийрхийн сацуу өндөр хийгээд модерн гэх мэт элдэв хочийг эзэмдэгч нэгэн <a href="http://moenhbayar.blogspot.com/">үймээнч эр</a> лүгээ найрыг үүсгэн согтуурлыг хөгжөөн суух цагт цаг хугацаа нэгэн эгшинд хурдсаж, нөгөө агшинд удааширч, заримдаа таг зогсон тасалдах шахаж, ийм мэдрэмжийг ээнэгшин хайрладгийн хувьд миний бие машид жаргалтай суусаар улмаар байрлалаа өөрчлөн хэвтмэглэж зүүдэн сансартаа салхин сарны явдалыг үүсгэж одсон тул хорвоод нэгэн шинэ өдөр ирсэнийг аль хойно өдрийн арван хоёр цагт <a href="http://amigal.blog.banjig.net/">сахалт анд</a>ын гараас дуудлага ирсэнээр сая мэдсэн билээ. Тэр дуудлагаас хойш миний утсанд ирсэн бүх мэдээлэлүүд урьд шөнө “Санчир”-ын босс лугаа ам нийлэн муулж, “америкийн билэг тэмдэг нь Обама биш Осама юм” гэх дүгнэлтэнд хүрхэд хүрсэн мөнөөх урианы тухай байв. <a href="http://www.bigbridge.org/100thousandpoetsforchange/">“100 thousend poets for change”.</a><br /></div><div style="text-align: justify;">Биеэн дотуур зараа хийгээд бөөс мэт гүйлдэгч этилийн элемэнтүүдээс болж хямарсан оюун ухаанд тэр зуун мянгын эгнээнд нэгдвээс эл хямралаас хялбар ангижирмой гэх мэргэн санаа шууд л харван орж ирж байгаа юм чинь. Давай. Хүүхэлдэйн театр луу алхаад марш.<br />За тэгээд хүүхэлдэйн театр луу алхах замд урчуудын эвлэлийн үзэсгэлэнгийн танхимаас нэг уймраа нөхрийг олсон бөгөөд тэнд очоод үзчихэд гэмгүй олон гоё нүдний хөрөг байсныг энэ дашрамд дуулгачихъя. Хүүхэлдэйн театрын үүдэнд А.Э ах вээр үсний ихийг хийсгэн тоссон агаад дотогш нэвтэрхүйд европ хийцийн хөнгөн гутал дээр монгол дээлийг асаасан хоёр этгээд шууд нүдэнд туссан бөгөөд ахмад нь Монгольский яруу найрагский дед мороз Урианхай ах бөгөөд арай залуухан нь нэгэн цагт Унгар шүлгийн цоморлигийг монгол хэлээр хэвлүүлсэн уг арга хэмжээг зохион байгуулагч Ганболд хэмээгч байв.<br />Театрын танхимд тармаглан суусан хүмүүсийг харваас хагас зуу өнгөрүү бөгөөд, бүрэлдэхүүний хувьд хөгшин залуу холилдсон анх харвал жаахан хошин маркийн хэдий ч ахиулж харвал тун дажгүй хүмүүс ирсэн байв. Нэр хэлвэл Увсын шүлэгчдийн багш Б.Норов, Хэнтийн шүлэгчдийн багш Л.Нямаагаас эхлүүлээд дэвэлтэндээ ядрах бөх мэт ч зовхи өөдөө олон өтгөс цуглажээ. Басхүү хувьсгалч Сүхбаатар тэргүүтэй нэгэн жигүүрт суугсадыг харваас дунд эргэм насны хэсэг бүсгүйчүүд, тэдгээртэй нэг бүрчлэн тулж харьцаж, анхаарал халамжийг нямбайлан тавих Агваржин шүлэгчийг олж харж болох байв. Дунд бүсийн ар хавиар мань мэтийн үймээн таригч Камчаткууд байрласан бөгөөд тэндээс түс хийтэл инээд алдах, зориуд мэт чангаар шүүмжлэн хэлэлцэх чимээ байн байн дуулдаж байв. Аа бас хамгийн урд талын суудалд диктафон барьсан нэгэн ялдам бүсгүй байсныг харахын заяа тохиосон байна.<br />Эл арга хэмжээ болвоос дэлхийн зуу гаруй оронд нэгэн зэрэг зохиогдсон яруу найргийн уншлага бөгөөд манай оронд Ховд, Дархан, Эрдэнэт, мэдээж Улаанбаатарт болсон. Чих алт болмоор олон сайхан шүлгүүд эсрэгээрээ хуурч унамаар хуурмаг мөрүүд ч олон сонсогдож байлаа. Нийтлэлийн чанартай шүлэг уншигдах болгонд хараал тавин өндөлзөх Баттөмөр найрагч тайзнаа гарч нэгэн сайхан шүлэг дуудсан билээ.<br />Урианхай гуайн “Чачиртын шар ширэнгэ”-ийг амьдаар нь сонсоход мэдээж сайхан байлаа. Ү.Хүрэлбаатар, Дарь.Сүхбаатар нарын ах нар модерн болохыг үнэн санаанаасаа тэмүүлсэн богино мөртүүд уншсаны дотор элэг хатаам хөгжилтэй болоод эргэж бодмоор уран санаанууд цохиж л явна лээ. Жишээ нь Сүхбаатар гуай үүнийгээ Хайку гэж хэлээд байгаа юм:<br />“Басё нэгэн шавьтай байжээ<br />Басёгийн шавь нэгэн шавьтай болжээ<br />Басё шавьгүй болжээ”<br />Хараа нь муудсанаас бичсэн шүлгээ олж харахгүй хөтлөгчдөөс тусламж эрсэн нэгэн өтгөс нэгэн бие болтлоо амьдрах тухай гэнэн сайхан шүлэг уншсан даа.<br />Буянзаяа гуайн нарийн бичгийн дарга эгчийг тийм уянгалаг сайхан хүн гэж бодоогүй явсан байна лээ.<br />Уншлага зургаан цаг болох ёстой болсон бөгөөд дөрвөн цаг өнгөрхөд найр хавтгайрна гэгч болж зарим хүмүүс дангийн даавуу майхан хүртэл тайзан дээрээс уянгалаад авлаа. Хоёр дахь удаагаа тайзан дээр гарагсадын амнаас Манделтамаас эхлээд Блок, Расулын шүлгийг хүртэл сонсох байв.<br />Ганчимэг гуай:<br />Мянган хүн чамд дурлавал<br />Мянгын нэг нь Гамзатов гэж бодоорой<br />Зуун хүн чамд дурлавал<br />Зуугийн нэг нь Гамзатов гэж бодоорой<br />Арван хүн чамд дурлавал<br />Арвын нэг нь Гамзатов гэж бодоорой<br />Ганц хүн чамд дурлавал<br />Гарцаагүй тэр нь Гамзатов гэж бодоорой<br />Ганц ч хүн чамд дурлахгүй бол<br />Гамзатовыг үхжээ гэж бодоорой! гэж уншихад хуучны танилтайгаа л учрах шиг болсон доо.<br />Хүнээс юу дутхав. Би ч гэсэн тайзан дээр гарч Сэмбээ, Сангаа, Иванов, Явуу гээд хайртай найрагчдынхаа шүлгийг дуудав. <a href="http://hargana.blogspot.com/2011/09/blog-post_20.html">Улаангом</a>, <a href="http://hargana.blogspot.com/2011/07/71.html">7.1</a> гээд хэрэндээ л шүүмжлэлт үзэл санаатай шүлгүүдээ дуудав. Ойрд тайзан гарч шүлэг дуудаагүй болхоор хөл гар чичирч, нүүр ам улайх хам шинж илэрч ч байх шиг. Явуугийн “Нарс найгаа л, навчис хийсээ л”-ийг уншиж байхдаа дагаж найгаж ч байх шиг.<br />Уншлагад бодсоноос цөөхөн хүн цугласны учир нь Өд сангийн тэргүүн бас нэгэн Ганболд тэрэлжид Чойномын төрсөн өдрийг тэмдэглэж цөөнгүй хүн цуглуулсантай холбоотой байх. Гэхдээ л хайрлах зүйл нэгтэй түүндээ үнэнч хүмүүсийн уулзалт хойно халуун дулаан уур амьсгал бүрдэж, халуун элгэн нутгаар өндөрлөсөн юм. Тэд мэдээж таашаалаа бататгаж тав арваараа хэлхэлдэн уушийн газрыг зорьсон нь ойлгомжтой. Тэгээд дорнын цагаан саран дор шөнөжин дуулж хоносон биз ээ.<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-1443589272133146936?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-26169104665359713432011-09-20T00:14:00.000-07:002011-09-20T00:25:49.968-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://picasaweb.google.com/113811207706671835785/MongoliaAltai2009"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 268px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-BvDV5s71Ihs/Tng_VjM6BsI/AAAAAAAAAr0/zxWUy5KiZ4w/s400/_ALT0065.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5654338971622835906" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Хавар гэдэг улирал энэ хотын<br />Хаагуур нь ороод хаагуур нь гарсаныг<br />Хагацангцй төрх санагалзангуй нүдтэй<br />Хайнгахан иргэдээс нь хэн ч санахгүй<br />Бас охид нь нялхаараа төлжиж<br />Барилга байшин шиг сэтгэл үхжихийг<br />Хэн ч анзаарахгүй<br /><br />Гэвч энд хавар хаанаас ч юм<br />Ирдгээрээ л ирж<br />Гэвч бас хаашаа ч юм<br />Буцдагаараа л буцжээ<br />Үлдсэн нь гэвэл ийм нэгэн<br />Хагацангуй царай, санагалзангуй нүд<br />Хайнгахан инээх өсгөлүүн охид<br />Хааяахан мэндлэх дүнсгэр хүмүүс...<br /><br />Улиангар нэгэнтээ навчлаад<br />Нэгэнтээ нүцгэрсэн ч<br />Улиангар улааран навчлаад<br />Ногоорон нүцгэрсэн ч<br />Цөхрөлтгүйгээр хавар энэ бүхнийг<br />Цөлийн балгас болтол нь давтсан ч<br />Улам биежих уйтгарын манандаа<br />Улам улам дасан живж<br />Үй олноороо гансран суугчдын<br />Үүрдийн амирланг олсон хот.<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-2616910466535971343?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com15tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-60940791340195999822011-09-14T02:35:00.000-07:002011-09-15T05:21:25.458-07:00<div style="text-align: justify;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-xVhsB7xj9jM/TnB2iWF6b5I/AAAAAAAAArc/HKmnEqP3tF0/s1600/dubliners-caedmon-cover.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 400px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-xVhsB7xj9jM/TnB2iWF6b5I/AAAAAAAAArc/HKmnEqP3tF0/s400/dubliners-caedmon-cover.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5652147864767983506" border="0" /></a><br />Хэрэв “Мандухай сэцэн хатан” кино Жанцанноров гуайн бичсэн найрал дууны түрлэг, Шаравдорж гуайн нисдэг тэрэгнээс авсан шөнийн зургаар төгсөөгүйсэн бол хичнээн хүний сэтгэлд одоогийнх шигээ хоногшин үлдэх байсан бол, хэрэв Маккартни хаягдсан залуугийн өчлийнхөө сүүлийн таван секунтэд хамраараа ямар нэгэн гутрангуй авиа гаргаагүйсэн бол “Өчигдөр” хүн төрөлхтөний дунд ингэтлээ дэлгэрээч үү, хэрэв Гийом урсан одох цаг хугацааг устай зүйрлэсэн энгийн л нэг санаагаа дахилт болгож хэрэглээгүй бол “Мирабо гүүр” ийм гайхалтай хөгжимлөг шүлэг болно гэж үү гэх мэт гэх мэт гэх мэтчилэн төгс төгөлдөр төгсгөлийн тухай хэдэн цагаар ч ярьж болох байна.<br />Ирланд даяар будран буй цасны нэгээхэн хэсгийг ширтэн нулимс гилтэгнүүлж суугаа нэг муу хэнхэгийн тухай өгүүлэмж “Үхэгсэд” хэмээх өгүүллэгийг хэрхэн амилуулж буй, эл өгүүллэгийн үхэл хэмээх ахуйн зайлшгүй хийгээд түгээмэл хэмээх чанарыг нээн үзүүлсэн санаа “ДУБЛИНЧУУД” хэмээх түүврийн үзэл санаа, үглэл зүйг хэрхэн жигдрүүлэн зангидаж буйг хөндлөнгөөс харж суух надад хичнээн таашаалтай байв аа.<br />Төгс төгөлдөрийг эзэмшинэ гэдэг, төгс төгөлдөрийг бүтээнэ гэдэг угтаа төгсгөлийг удирдах урлаг юм байна. Төгсгөлийг эзэмдэгчийн гарт бурханлаг хүчин оршино. Энэ бол авьяас, түүний найрлага дахь хөлс баасны хувиар тодорхойлогдох асуудал яавч биш, энэ бол суу билиг, тийм ээ суу билгийн тухай яриа юм. Авьяастнууд хуулж, суутнууд хулгайлдаг гэж Пикассо хэлсэн. Жойс чухамхүү бурханы оршихуйгаас дур мэдэн хуваалцсан нь, Промотейн үйлдэлээс ч зоримог, санаатай халдлага болсон бөгөөд, үүнийхээ шийтгэлд тэрбээр мань мэтийнхээ зүрхэнд цовдлогдон үлджээ. Ай юутай зол завшаан, зовлон шаналан бэ?<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-ZS1sbRx-f44/TnB2tMIiH7I/AAAAAAAAArk/rGNE9dmqaeA/s1600/joyce_guitar.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 350px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-ZS1sbRx-f44/TnB2tMIiH7I/AAAAAAAAArk/rGNE9dmqaeA/s400/joyce_guitar.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5652148051073179570" border="0" /></a><br />Атлантын далайд, яг л Азийн тэгш өндөрлөг дэхь их гүрнүүдийн дунд хашигдсан Монгол мэт оршигч Ирланд орны нэгэн зохиолч төрөлх хотынхныхоо тухай энгүүн сайхан өгүүлэмжтэй ном бичсэнийг нь сая уншиж дуусгалаа. Амьдралдаа ийм хөгжимлөг, биш ээ хөг аялгуулаг ном уншиж явсангүй.<br />Хуучин дэглэмийн төгсгөлд Москвад орчуулагчийн мэргэжлээр суралцаж төгссөн, өдгөө монголын шар хэвлэлийн зах зээлийн нэгэн нөлөө бүхий тоглогч болоод буй Ононгийн Чинбаяр гэдэг ах эл номыг орчуулж, хэлгүй харанхуй над мэтэд нь хэмгүй их буян үйлдсэн юм. Орчуулгын хэл найруулгын хувьд авах юмгүй гэх үгийг надад урьдчилан хэд хэдэн этгээдийн зүгээс сануулсан байсан тул сэтгэлзүйн бэлтгэлтэй байсан гэж болно. Гэхдээ Жойсын уншигчид өгөх гэсэн санаа, гол нь бичвэрийн хэмнэл хэмжээг тун дажгүй буулгасан мэт санагдсаныг залгиж идэх шахан уншсаны хувьд ном идээчингүүддээ мэдэгдэхэд таатай байна. Тиймээс түүнд БАЯРЛАЛАА гэж чангаар хэлэх ёстой.<br />Харин хянан тохиолдуулсан доктор Ж.Батбаатар тун хайнга хандаа юу даа гэж бодогдсон шүү. Кембрижид сэтгүүлзүйгээр мэргэшсэн энэ багшийн 90-ээд оны яруу найргийн тухай докторын ажлыг нь саяхан тун сайхан сэтгэгдэлтэй уншсан хийгээд, “Тавдугаар сарын тэмдэглэл” болон “Эсээ бичихүйн үндэс” зэрэг шимтэй номуудыг нь мэдэхийн хувьд ингэж хэлж буй юм.<br /><br />Д.Галбаатар багш саяхан хэлж байсан юм. Манай уншигчид молхи толхи найруулгатай, ахуйн романаар хэдэн үеэрээ тархиа угаалгасан учраас сэтгэлгээний үсрэлт жингүйдэлтэй роман уншихдаа хэл найруулгын ээдрээн дунд нуугдсан таашаалын чавхдасыг тэмтэрч чадахгүй төөрөлдөх нигуур их буй тул, модерн, постмодерн зохиолуудыг тайлбарласан ном гаргахаар сууж байгаа гэж. Дублинчуудыг уншиж эхэлмэгц надад чухам багшийн ярьж байсан явдал тохиолддог байна шүү. “Эгч дүүс”-ийг хэд хэд эргэж уншиж байж нэг муу ойлгохчоо аядаж байгаа юм чинь. “Текстийн шоок” гэлтэй юм уу даа.<br /><br />“Эгч дүүс”. Сонин юм шүү. Жойс ч гэсэн санваартаны жанчны тоос үнэртсэн өгүүллэгээр номоо эхэлдэг нь. Яг ийм эхлэлийг бид Кармазовоос ч харж болно шүү дээ. Надад Алёша хэрэв эгчтэй байсан бол гэж бодогдсон шүү. Ер нь хөгшчүүлийн дотоод ертөнц, эсхүүл сахил санваар сахин ертөнцийн явдлаас хөндийрсөн хүний тухай өгүүлэмж олонх зохиолчдын эхэн үеийн бүтээлүүдэд зонхилдог. Гэхдээ энэ бол миний таашаадаг бичээчдийн хүрээн дэхь яриа л даа. Мэдээж адал явдал, эсвэл садар самуун бичигчдэд тэр хүний нас юуны хамаа. Гол нь хувцасаа хурдан тайлж, гохоо түргэн дардаг байх нь л чухал.<br /><br />“Учрал” харин жинхэнэ учрал байсан даа. Өгүүллэгийн эхлэл хэсгийг уншиж суухад “Дэлфийн байдал” гэж хэний ч билээ дээ яг фото шиг зураг санаанд орсон. Харин төгсгөл хэсэгт булуу нь халсан эрээс зугатан тал дундуур гүйж яваа хүү нүдэнд үзэгдэх шиг болход уран зохиолыг хүүхдийн болон том хүний гэж ангилан санаж явсан минь ямар бүдүүлэг алдаа болохыг ухаарлаа. Жойс. Шүгэл. Улаан хуудас... энэ бол Учрал улмаар Ухаарал байлаа.<br /><br />Араби. Жойсын хэд хэдэн өгүүллэг яг л ийм гонсгор атлаа дотор маажсан сонин төгсгөлтэй. Хүний сэтгэлийн бяцхан хөдлөл дээр тоглож, гарцгүй атлаа гэрэлт мэдрэмж төрүүлэх чадвар. Араби захад гартаа хэдхэн зоос атгаад хайртай охиндоо ямар нэг бэлэг олж өгхөөр ирсэн хүү. Түүний тухай уншаад өрөвдөх, өхөөрдөх мэдрэмж зэрэг төрсний сацуу би яагаад ч юм өөрөөсөө жигтэйхэн их ичсэн. “...миний бие махбод яг л босоо ятга адил байх агаад харин түүний үгс утсан дээгүүр нь гүйх хуруу мэт бөлгөө”.<br /><br />Эвэлин. “Гарын таван хуруу”-гийн том эгч Бат-Өлзийг дагаад далайн чанад явчихна гээд бод доо. Тэхдээ бүр ямар ч хэл үггүй шүү. Яг нэг тийм юм болчих гээд сэтгэлийг баахан дэнсэлгэв шүү. Тарчиг амьдрал, жаргах замын садаа болсон төрсөн гэрийнхэндээ уягдан амьдралын эргэлтийг хулчийн тойрч буй миний үеийн бүсгүйн тухай. Уншиж дуусаад ганц охин дүүгээ хачин их өрөвдөж билээ. Учир нь тэр минь “Ахын дүү” биш харин би л “Дүүгийн ах” юм л даа. Эхээс төрсөн хүн бүхний унших ёстой өгүүллэг. Өөр юу хэлэлтэй вээ дээ.<br /><br />Уралдааны дараа. Нэвтэрхэд ямар байдаг билээ. Бодох санах юмгүй санаагаараа савах тухай ярьж байна. Согтоогүй атлаа согтуу хүн гэж байна. Согтсон ч согтдоггүй хүн гэж байна. Энэ тухай ихээ тодорхой атлаа товчхон бичсэн өгүүллэг. Энэ өгүүллэг олон талаараа миний амьдралын одоо цагийн форматтай тохирч байгаа юм. Өгүүллэг ингэж төгсөнө:<br />“Өрөөний хаалга нээгдэж, довжоон дээр гэрэл тусахуйд унгар эрийг тэр олж харав. –Эрхмүүд ээ, үүр цайчихлаа!”<br /><br />Эрэлхэг хоёр. Хараал идсэн үнэн өгүүллэг. Нэг найзтайгаа уушийн газар номоор мэргэлж суугаад анх энэ өгүүлбэрийг нь уншсан юм:<br />“Энэ бүхэн түүний өөрийн оюун санааны хоосрол хийгээд халаас нимгэнийг ил тод болгов” оо гэж. Бид хоёр биесээ шоолж нулимсаа гартал инээлдсэн. Харин тэр минь салж яваад судсаа ханачихсан юм. Азаар амьд шүү. Тэрэнд хандаад хэлчий. Амьд яваад чинь баярладаг хүн ганцаар тогтохгүй бий шүү!<br />Товчхондоо, болзож буй охиноосоо мөнгө гуйж буй, салтаалсан мөнгөөрөө ганцаараа пийв ууж буй хоёр хөгийн гарын тухай өгүүлнэ. Гол дүр, үзэл санаа, зангилаа мангилаа нь юу вэ? гэвэл “Мөнгө” гэж хариулъя. Учир нь энэ бол хогонд дарагдсан Улаабаатартай л адилхан Дублины нэг гудамны гэрэл хавьд өрнөсөн үйл явдал.<br /><br />Дотуур байр. Эгэл бор бааз зүйл яагаад ч юм надад тун дотно хийгээд үнэн санагдах болсон нь дотуур байраар өнгөрөөсөн дөрвөн жилийн туршид олж авсан хүмүүжил. Тиймээс ч эрээ цээргүй төрх, энгийн байдал хоёрын зааг ялгаа тун гярхай олж харна. Олонх өгүүллэгчид амьдралын залхаг баримтуудаар ацан шалаанд орсон гол баатруудаа шоолоод байх шиг санагддаг бол Жойс тийм биш. Тэрний цөхрөлийн угт ямагт гарц, үгүй ядахнаа дүлэгнэх итгэлийн гал харагддаг. Түүний баяр баясалын ард ямагт цөхрөл, занал тэмтрэгдэж байдаг. Иймээс түүнийг уншина гэдэг зол зовлонгийн үйлдэл билээ.<br /><br />Үүл. Хүний дотоод руу, ганцаардлаас нахиалсан үйлдлийн уг шалтгаан руу өнгийн харсан өгүүллэг. Авьяас чадвараар нь өөрөөс нь дутуу нь илт хэдий ч амжилтын өндөрт хүрсэн найзтайгаа уулзсан залуу гэртээ эргэн ирнэ. Тэр өөрийгөө шүлэгч гэж боддог. Бусдын шүлгийн түүвэр, халамжит эхнэр, үр хүүхдүүдтэйгээ элэг бүтэн амьдарч буй ч түүнд нэг л юм дутуу. Урлан бүтээхүйн хий эмзэглэлээс үүдэлтэй манан тархин дээр нь одоо нэгэнт үүл болон хуралджээ. Тэр үүлс холбирон нүүхэд нүдийг нь нулимас бүрхэв. Эр хүн уйлдаггүй биз дээ?<br />Нэмж хэлэхэд М.дө Уномуногийн “Хувцасны шүүгээ” бол энэ өгүүллэгийн дэргэд зүгээр л зохион бичлэг.<br /><br />Хуурамч дүр. Хүн угаасаа хог новш мэт амьдарч хог новш мэт үхдэг гэж нэг еврей хэлсэн гээ биз дээ? Гэхдээ дүр эсгэгч маань еврей биш л дээ. Дунджаас арай доогуур орлоготой, итгэл найдвар нь бараг л унтарчихсан, хашин хүмүүний амьдралын нэг өдөр. Нэг өдөр биш юм байна. Ажил тараад гэртээ ирэх хүртэлх хугацаанд нэгэн хижээл эрд тохиолдсон явдал. Дүгнэлт хийх гэхээр огиудас хүрээд байна. Өчигдөр жаахан савсан явдал бий ч, энэ өөр шалтгаантай огиудас байна даа.<br /><br />Шороо. Төсгөл. Эхэлсэн юмаа төгсгөж чадна гэдэг жинхэнэ зохиолчийн ажил. Үндсэндээ Жойс юмхнаар юм хийсэн. Нас дээр гарсан хүүхэн хуучин гэрийн үйлчлэгч нь байсан хуурай хүүгийндээ ирнэ. Мухар сүсгийн шинжтэй мэргийн зан үйлд оролцсоны үр дүнд дэмий л сэтгэл сэвтсэнээс цаашгүй. Яая гэхэв. Эмгэн хүүхдүүдэдээ эртний дуу дуулж өгөхөд, идэр эр болсон хүүгийн сэтгэл дэнслэнэ. Энэ хэсэг дээр л Маэстро эцсийн падежаа хийнэ дээ. Под хийсэн төгсгөл. Үүний эх дүр нь магадгүй зохиолчын эхнэр байх гэж би яагаад ч юм бодсон.<br /><br />Золгүй явдал. Чеховын “Бяцхан нохойн дагуулсан хатагтай”-тай жаахан төстэй ч тийм лайтай нуршуу эд биш. Гол баатруудынх нь насыг хоёроор үржүүлвэл дүрүүд нь таний өмнө ургаад л ирнэ. Хамгийн гол төгсгөл. Би хамтран амьдрагчдаа ахин дахин уншиж өгч залхаасан. Яг ийм шүлэг шиг төгсгөл “Үхдэлүүд” дээр гарч ирнэ.<br /><br />Ороонго өвсний өдөр. Ямар ч шатны юм бээ дээ. Ямар ч байсан ямар нэгэн сонгуулийн үеэр ухуулагч хийж буй хэдэн хэнхэн өвгөчүүлийн яриа. Зохиолчын шүтээн болсон Ирландын домогт эх оронч Парнеллыг хайрлах үзлээр бичигдсэн өгүүллэг. Төсгөлдөө тун бадрангуй шүлэгтэй. Хэсгээс нь сийрүүлвэл:<br />Төрөлх Эрин эрх чөлөө гуйнам<br />Тэрхүү баярын гялалзсан хундаганд<br />Тэмцэгч Парнелл мөнхөд нойрсч буй гэх<br />Тодоос тод уй гашууг илтгэх нэгэн дусал байх ажээ.<br />Манай хувьсгалч С.Зоригийн алагдсан шалтгаантай Парнелын үхэл тун төстэй бөгөөд, он сар нь бараг ижил. Жил бүрийн 10-р сарын 6-нд Ирландчууд эх оронч хүүгээ дурсаж үндэснийхээ билгэдэл ногоон өнгөтэй ороонго өвсний навчийг цээжнээ хатгадаг ажээ.<br /><br />Эх. Күнээ күүкэд болхаар аргасан баасан, өврээн күүкэд болхаар алтан мөнгөн гэж манай баядуудын нэг явган яриа бас мөнгө улаан нүд цагаан гэх мэт мэргэн үгстэй тун дөхөж очих увайгүй авгайн үйлдлүүдийг Жойс эхийн хайраар сүлжиж, элдэв явдалаар хачирлаад бидэнд илгээсэн байна.<br />Энэ өгүүллэгийг би арай л гэж уншиж дуусгасан даа. Шуналтай болоод, хар шартай хүн уншваас сэтгэлийн цэнгэл эдэлмой гэж.<br /><br />Бурханы хишиг. Энэ өгүүллэг миний тархинд нэг л сайн наалдаж өгөөгүй нь хоёр шалтгаантай. Нэгт орчуулагчийн гарын ур хамгийн бага орсон өгүүллэг бол энэ өгүүллэг. Хоёрт библээс ишилсэн үгс, ирланд маягийн егөөдөл цэцэрхэлээр дүүрэн учраас залхааж орхисон. За за. Тууштай итгэгч эсвээс хэрэгт дуртай хүн уншваас зохилтой.<br /><br />Үхдэлүүд. Дээдсийн хүрээлэнгийнхний талаар гардаг бараг цорын ганц өгүүллэг юм уу даа. Гарахдаа ч харин гарсан шиг гарна даа. Мэдээж үдэшлэг. Сансет бульвардыг санагдуулам өнгө аяс. Үдэшлэгээс хос хоёр гарна. Буудалд хоноглох завсраа эхнэр нь хуучны гунигт дурсамжаа ярина. Бүгд дурсамжын булшиндаа шургах шөнө дөлөөр өгүүллэг төгсөнө. Үхдэлийг та амьд гэдгээ мэдрэхийн тулд ахин дахин унших ёстой. Мэдээж бидэнд амьд гэдгээ мэдэрч өөртэйгээ тулж ажиллах сэлүүн хором хэр их олддог билээ.<br />Зунгааралдсан хөшүүн бичлэг яван яван эрчилсээр гэнэтхэн тунарсан их гуниг болж төгсөнө. Яг л хүний амьдрал мэт. Үхэл мэт. Гэхдээ диваажинд цас ордоггүй л байх. Ой дурсамж, төсөөлөлийнхөө агшин бүрт бид өөрийгөө ч бусдыг ч оршуулсаар байдаг бус уу?<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-HkVbAKrvmGg/TnB3LNNVRvI/AAAAAAAAArs/M-VqT2rUUrA/s1600/Map_III.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 324px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-HkVbAKrvmGg/TnB3LNNVRvI/AAAAAAAAArs/M-VqT2rUUrA/s400/Map_III.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5652148566757820146" border="0" /></a><br />Ингээд гүйцээ. Дублинчүүд гэж нэг ийм ном, дублинчүүд гэж нэг ийм хүмүүс байх аж. Айриш хэв маяг гээчийг бага сага ч атугай төсөөлж, англи хэл өдий болтол сураагүйдээ анх удаа шархиран харуусах мөчид цонхон цаадах ертөнцөд сүүтийж асан үүрийн гэгээ нарны туяа байсан нь бүхэнд ил болж, харин цонхноос инагш тасдан авч хүчлэн заагласан миний ертөнцөд “Аяа зүрхэсийг цасан ширхэг адислана” гэх үлэмж биет андын минь эгшиглэнт мөр эгшиглэсээр байнам. Аяа анхны цас чи даруйхан орж энэ харанхуй цээж бүхэнд цохилогч зүрх бүхнийг адислаач...!<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-6094079134019599982?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-55475302177353032632011-09-05T05:18:00.000-07:002011-09-05T05:20:34.097-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/-yJ2OFz-oYns/TmS-W6EFg7I/AAAAAAAAArU/hHq7fa2Uv2U/s1600/IMG_8006.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5648849133382239154" style="DISPLAY: block; MARGIN: 0px auto 10px; WIDTH: 400px; CURSOR: hand; HEIGHT: 267px; TEXT-ALIGN: center" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/-yJ2OFz-oYns/TmS-W6EFg7I/AAAAAAAAArU/hHq7fa2Uv2U/s400/IMG_8006.jpg" border="0" /></a><br /><br /><div align="center">Миний хотын<br />Бүр миний гудамжны<br />Намар, өвөл хоёр<br />Нийлж архидаад<br />Шал согтуу<br />Шартаад босож чадахгүй<br />Маргааш нь<br />Миний хотод<br />Намар ч үгүй<br />Өвөл ч үгүй<br />Хаврын нэг тийм<br />Хонхилзуур өдрүүд<br />Цонхны цаана… </div><br /><div align="center"><br />2008 -03-14</div><br /><div align="center"></div><br /><div align="center"></div><br /><div align="center"><strong>Just P.B</strong></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5547530217735303263?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-68980516484603084582011-08-26T03:31:00.000-07:002011-08-26T03:32:30.948-07:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/-2Ya8djTJL6E/Tld2I5jwNNI/AAAAAAAAArM/ghJp6MErse0/s1600/HK.Nyamhkishig.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 166px; height: 250px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-2Ya8djTJL6E/Tld2I5jwNNI/AAAAAAAAArM/ghJp6MErse0/s400/HK.Nyamhkishig.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5645110553194018002" /></a><div style="text-align: left;"> <br /></div><div style="text-align: center;">Танайхаас явсан миний мөрийг</div><div style="text-align: center;">Тандаж жаахан ажаарай, бүсгүй минь</div><div style="text-align: center;">Чихэнд чинь дуулгаж амжаагүй</div><div style="text-align: center;">Чиний тухай шүлгээн би</div><div style="text-align: center;">Ташуу жалгын хунгарт</div><div style="text-align: center;">Ташуураар бичиж орхисон шүү</div><div style="text-align: center;">Тэр шүлгийг цэцэг болохлоор</div><div style="text-align: center;">Тэнд хоёулаа уулзъя, бүсгүй минь</div><div style="text-align: center;"> <br /></div><div style="text-align: center;">2003.05.20</div><div style="text-align: center;"> <br /></div><div style="text-align: center;"> <br /></div><div style="text-align: center;"> <br /></div><div style="text-align: center;"> <br /></div><div style="text-align: center;"><b>Яруу найрагч Х.Нямхишиг</b></div><div style="text-align: center;"><b>"Зун гээсэн чөдөр" /2010/ ном</b></div><div style="text-align: center;"><b>46-р тал</b></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-6898051648460308458?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-9664624622331005992011-08-18T00:23:00.000-07:002011-08-18T00:26:56.826-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-5a5BDH7QNps/Tky-n2WPCJI/AAAAAAAAArE/aCYV3WmHsOY/s1600/1-1.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 291px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-5a5BDH7QNps/Tky-n2WPCJI/AAAAAAAAArE/aCYV3WmHsOY/s400/1-1.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5642094025001339026" border="0" /></a> <br /><div style="text-align: justify;"><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Бяслаг арал <br /></div> <br />Бусад хүмүүстэй тохиолдоогүй энэ мэтийн гайхалтай явдал надад тохиолдох нь миний буруу биш л дээ. <br />Энэ нь миний аялан жуулчлах дуртай, үргэлж адал явдлыг эрж байдгаас болсон хэрэг бөгөөд та нар бол тасалгааныхаа дөрвөн хананаас өөр юм үзэлгүй сууж байна л даа. <br />Би нэг удаа Голланд улсын том хөлөг онгоцонд сууж аялан явтал гэнэт зах хязгааргүй их далайд хүчтэй салхи дэгдэж, хоромхон зуур манай онгоцны далавч, шураг модыг эвдэллээ. <br />Нэг шураг мод луужин дээр унаж эвдэллээ. Луужингүйгээр хөлөг онгоцыг жолоодно гэдэг хичнээн хэцүү болохыг та бүхэн мэднэ шүү дээ. Бид замаа алдаж, хаашаа явж байгаагаа ч мэдэхээ байлаа. <br />Гурван сар биднийг далайн давалгаа зүг бүр тийш хаялж, эцэст нь хаашаа ч юм бүү мэд нэг зүг рүү урсгаж аваачсан бөгөөд өглөө нь үзвэл юм бүр өөр болсон байлаа. Ногоон өнгөтэй байсан далай цагаан өнгөтэй болжээ. Салхи аятай сайхан үнэр үнэртүүлнэ. Энэ нь бидэнд маш аятай зугаатай байв. <br />Удалгүй зогсох газар үзэгдэж, нэг цаг болоод онгоц өргөн, гүн устай газар орлоо. Энэ нь ус биш, сүү байлаа! <br />Бид ядран эрэг дээр гарч сүүн далайгаас шуналтайгаар уув. <br />Бидний дотор бяслагны үнэр үнэртэж чаддаггүй усан цэрэг байсан бөгөөд тэр бяслаг үзмэгц л бөөлжис нь цутгана. Биднийг дөнгөж эрэг дээр гармагц түүний бие муудаж: <br />-Хөл дороос бяслагийг зайлуулаач! Би бяслаг дээгүүр явах дургүй, явж чадах ч үгүй гэж хашгирлаа. <br />Би бөхийж газар үзээд учрыг мэдлээ. Бидний зогссон арал Голландын сайн бяслагаас бүтсэн ажээ. <br />Тийм, тийм. Битгий шоол л доо. Би чухам үнэний нь ярья. Бидний хөл дор шаврын оронд бяслаг байсан юм. <br />Ийм учраас энэ арлынхан зөвхөн бяслаг идэж амьдардагт гайхан юу байх вэ? Өдөр нь идсэн бяслаг, шөнө нь ургачихдаг учир бяслаг нь ер хорогдож багасдаггүй байв. <br />Энэ арал усан үзмийн модоор бүрхэгдсэн боловч онцгүй, үзмийг гартаа атгавал шим шүүсний оронд сүү гарна. <br />Аралын хүмүүс өндөр гоолиг, хүн бүр гурван хөлтэй учир сүүн далай дээгүүр чөлөөтэй явна. <br />Талх нь жигнээд идэхэд бэлэн ургадаг тул энэ арлынхан тариа тарих, газар хагалахыг мэддэгүй. Би амттай бал бурам унжуулсан олон модыг үзсэн. <br />Бяслаг арлаар зугаацан явахдаа бид сүүн урсгалт долоон гол, гүнзгий, амттай шар айраг урссан хоёр голыг олсон юм. <br />Энэ шар айрган гол надад сүүний голоос илүү аятайхан санагдлаа. <br />Ер нь арал дээгүүр зугаалж явахдаа олон ч гайхалтай юм үзлээ. Ялангуяа шувууны үүр их гайхалтай байв. Энэ үүр маш том юм. Жишээлбэл, нэг бүргэдийн үүр хамгийн өндөр байшингаас ч өндөр бөгөөд модоор сүлжиж хийсэн байв. Бид түүний дотроос таван зуун өндөг олсон бөгөөд өндөг бүр нь ган хувингийн дайтай юм. <br />Бид нэгэн өндөг хагалсан чинь том бүргэдээс хорин хувь илүү том дэгдээхэй гарлаа. <br />Дэгдээхэй дуугарсанд эм бүргэд нисэж ирээд манай онгоцны даргыг шүүрэн авч үүлэнд хүртэл өндөр хөөргөж далайд хаялаа. <br />Аз болоход тэр сайн сэлдэг учир хэдэн цаг болоод бяслаг аралд хүрч ирэв. <br />Нэгэн ойн дотор хүнийг цаазаар аваачихыг би үзлээ. Арлын хүмүүс модноос гурван хүнийг хөлөөс нь дүүжилжээ. Хөөрхий тэр хүмүүс уйлан гасалж байв. <br />Бид тэднээс яачихаад ингэж хатуу шийтгүүлж байгааг асуусанд тэд алс хол аялан яваад ирсэн бөгөөд өөрсөддөө тохиолдсон адал явдлаа худал ярьсан юм гэлээ. <br />Мэхлэгч нарыг ингэж мэргэнээр шийтгэдгийг би мэдлээ. Яагаад гэвэл би худал хуурмаг явдлыг ер тэвчдэггүй бөгөөд хэзээд үнэн ярьдаг билээ. <br />Миний өгүүллэгүүдэд худал үг нэгээхэн ч үгүйг та нар өөрснөө анзаараа л байлгүй. Би худал хуурмаг явдалд дургүй, үзэж ч чаддаггүй. Нөхөд маань намайг дэлхий дээрх хамгийн үнэнч хүн гэдэг юм. <br />Бид хөлөг онгоцон дээрээ буцаж ирээд зангуугаа татаж, гайхамшигт арлаас хөдөлж одлоо. <br />Эрэгт ургасан модод цөм бусдын зааврыг дагасан юм шиг хоёр ч удаа бүсэлхийгээ хүртэл мэхийж ёслоод хуучин хэвээр болов. <br />Тэдний тэгж ёсолсонд миний сэтгэл хөдөлж, би малгайгаа авч салах ёс гүйцэтгэв. <br />Хачин сайхан зантай модод байгаа биз дээ? <br /></div> <br /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-966462462233100599?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-77158855714906342432011-08-14T22:12:00.000-07:002011-08-26T03:13:33.334-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-A63EwqX1N7Y/Tkis29wQBcI/AAAAAAAAAq8/exUxyFgB-2s/s1600/Picture%2B723.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="text-align: justify;display: block; margin-top: 0px; margin-right: auto; margin-bottom: 10px; margin-left: auto; cursor: pointer; width: 267px; height: 400px; " src="http://2.bp.blogspot.com/-A63EwqX1N7Y/Tkis29wQBcI/AAAAAAAAAq8/exUxyFgB-2s/s400/Picture%2B723.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5640948593571399106" /></a><div style="text-align: justify;"> <br /></div><div style="text-align: justify;"><div style="text-align: center;"><b>Монгол Улсын гавьяат багш, </b></div><div style="text-align: center;"><b>Хэлбичгийн ухааны доктор </b></div><div style="text-align: center;"><b>Д.Галбаатарыг “Ярилцах танхим”-даа урилаа.</b></div><div style="text-align: center;"><b> <br /></b></div><div style="text-align: justify;"><b>-Монголын уран зохиол дахь улс төрийн нөлөөлөл өнгөрсөн зууны дунд үеийг бодвол харьцангуй буурсан ч улс төрчийг магтаж элдэв магтуу бичих үзэгдэл сонгуулийн үеэр гардаг. Энэ талаарх таны үзлийг юун түрүүнд сонсмоор байна?</b></div><div style="text-align: justify;">-Уран зохиол бол үндэстэн оршин тогтнохуйн тулгуур буюу өөрсдийнх нь аж төрлийн түүхийг бодитоор тусгадаг зүйл. Монголчууд бид өөрсдийн үнэн түүх, дүр төрхөө үзье гэвэл түүхийн ном бус уран зохиолыг унших ёстой. Түүх чухал боловч амьд бус, тэгээд ч болсныг товчоолдог. Уран зохиол амьдаар үзүүлдэг. Уран зохиол тухайн үндэстний түүхийг төдийгүй оюун санааных нь хүч чадал, баялаг сайхныг илтгэдэг. Тиймээс уран зохиол ямархуу хүчтэй чухал зүйл болохыг улс төрчид ойлгодог учраас уран бүтээлчдийг ашиглахыг хичээдэг. Социализмын үед уран зохиол хүн бүхэнд хүрдэг чухал салбар байсан. Тиймээс ч тухайн үед уран зохиолыг улс төрийн зорилгодоо дураараа ашиглаж эхэлсэн. Ашиглахдаа улс төрийн бодлого нь дотроо шингэсэн тодорхой аргыг зохион хэрэглэж, түүнийгээ уран бүтээлчдэд шахсан. Тэр нь социалист реализм юм. Урлагт социализмыг магтан мандуулах хэрэгцээг тийм арга хангаж чадах байсан учраас уран зохиолыг улс төрийн бодлоготой нийлэгшүүлэн үнэгүй, маш шуурхайгаар олон нийтэд түгээж эхэлсэн. </div><div style="text-align: justify;">Тэгэхээр зохиолчдыг сонгуулийн ажилдаа дагуулж явдаг одоогийн мода бол хөөрхий муу зохиолчдын билэг авъяас, уран хэл, цэцэн ухаан, ард түмэндээ олсон нэр хүндийг нь ашиглаж байгаа хэрэг. Нөгөө талаас зохиолчид амь зуухын төлөөнөө тэдэнтэй дөрөө нийлж, өөрийн авьяасаа улс төрийн суртал ухуулгатай хутган ард түмнийхээ оюун санааг угааж байгаа хэрэг юм. Хаа нэгтээ сонгуулийн штаб дээр шүлгээ гунганан уншиж зогсоо зохиолчдыг би л лав зохиолч, яруу найрагч гэж хэлэхгүй.Энэ чинь биеэ үнэлж байгаа хэрэг. Тиймээс ирэх оны сонгуульд зохиолчдод хандаж уриалга гаргая гэж бодож сууна. Тэр юу гэхээр “Та нар битгий биеэ үнэлээч дээ” гэж хэлэх. Нэг талаасаа зохиолчид ядуу зүдүүг нь бодохоор өрөвдөж, нөгөө талаар тийм хүмүүсийн зарц болж байгаад харамсдаг. Төр засгаас зохиолчдын төлөө юу хийж байна гэхээр оюуны бүтээлд хөрөнгө оруулалт хийх бус хэдэн гялгар тэмдэгээр хуурч байгаад бүр ч их харамсдаг. </div><div style="text-align: justify;"><b>-Утга зохиол, улс төр хоёрт огтолцох зүйл ер нь үгүй байх. Тийм үү?</b></div><div style="text-align: justify;">-Улс төр өөрөө уран зохиолд ямар нэг нууцгүй, нүцгэн буй байгаагаараа тусдаг. </div><div style="text-align: justify;">Улс төрийн далд булхай луйвар, залилан... хамаг бузар булай зүйлсийг зохиолд нэмэр хачиргүйгээр тусгаж болдог. Түүнээс биш улс төрөөс хамаарч уран бүтээл туурвих гэдэг байж болшгүй зүйл.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Танд улс төрд оролцох сонирхол байдаг уу?</b></div><div style="text-align: justify;">-УИХ-ын 2004 оны сонгуульд би 22 дүгээр тойрогт нэр дэвшиж байсан. Харин улс төр гэдэг миний ёс суртахуунд огт нийцэхгүй заваан зүйл байсан...</div><div style="text-align: justify;">-Огт нийцэхгүй ч гэсэн одоогийн улс төрийн талаар шүүмжлэлтэй хандах үе их гарна биз?</div><div style="text-align: justify;">-Улс төр бол тоглоом. Манай нийгэмд улстөрч гэдэг нэр томьёо тогтоод уджээ. Гэхдээ улстөрч гэдэг мэргэжил байдаггүй. Улс төрийг судалж л болно. Ерөөсөө улс төрч гэдэг тийм мэргэжил орчлонд байхгүй. Улс төрч гэдэг үгийн “Ч” үсэг маш ноцтой утга илтгэдэг. Улс төрөөр “тоглогч” гэдэг утгыг илэрхийлнэ. Би ингэж ярьж байгаа нь улс төрийн шинжлэх ухаан, засаг төрд дүргүйцэж байгаа хэрэг биш, төрийн зүтгэлтэн гэдэг сайхан нэр байна. Энэ нэрийг хэрэглэж сурвал одоогийн улс төрчид арай өөр эевэргүү зөөлөн харагдах болно. </div><div style="text-align: justify;"> Монголын ард түмний амьдрал ахуйг анхааралдаа авч, зөв зохион байгуулж, хүмүүс сэтгэл ханамжтай байвал тэр сайн төр. Ард иргэдээ хөсөр хаясан хэсэг бүлэг хүмүүсийн нэгдэл байх юм бол тэр улс төр, парламент огт биш. Тэгээд үүнийгээ ардчилал гэдэг сайхан үгээр хулдах нь хулгайчийн шинжийг илтгэдэг. Ардчилал бол цөөнхийн биш олон нийтийн эрх ашгийг хамгаалах учиртай. Цөөнх буюу өөрсдийн эрх ашгийн төлөө бус ард түмний төлөө явах ёстой. Тийм байваас тэр төрийн зүтгэлтэн хүн бөх байна уу, чавганц байна уу хамаагүй. Тэгээд ч улс төрч гэж мэргэжил байхгүй учраас энэ үгийг байнга ярьж, улс төрийн талаар дэмий чалчихаа больё.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Улс төржсөн зохиол олон байдаг байхаа?</b></div><div style="text-align: justify;">-Ч.Лодойдамба гуайн “Тунгалаг тамир” романд улс төрийн үйл явлдууд дүүрэн бий. Гэхдээ зохиолч өөрийн зохиолдоо харьяалагддаг намын байр суурийг сурталчлаагүй. Зүгээр л зохиолын баатрынхаа үйлс зорилго, амьдралын төлөө тэмцлийг бичиж,түүндээ нэгэн цагийн бодот дүр төрхийг амьдаар нь тусгаж үлдээсэн. Энд л миний дахин дахин хэлээд байгаа “зохиолч улс төрийг бус амьдралын бодит байдлыг сайхны хуулийн дагуу үзүүлэх ёстой гэдэг утга яваад байгаа юм. Улс төр гэдэг нийгмийн шинжлэх ухааны хийсвэр ойлголт. Уран зохиол бол соёлын салбарын басхүү онолын хийсвэр ухагдахуун. Тухайлбал, гурван улсын гэрээний тухай тусгасан олон роман байдаг. Улс орноо гэсэн тухайн үеийн эх оронч төрийн зүтгэлтнүүдийн хэлэлцээрийн ширээн дээрх амьдрал, энэ чинь улс төр мөн шүү дээ. Улс төр улс эх орон, ард түмний тусын тулд байдаг. Энэ нь гэрээнд оролцогч гурван улсын зүтгэлтэн хүний байр суурийг илтгэхээс гадна хийх ёстой ажлын цар хүрээг илэрхийлсэн хэрэг бөгөөд бодит үнэн гэдэг энэ.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Та уран зохиолоос ангид өдөр хоногуудыг өнгөрөөж байсан уу?“Миний амьдралын бүх л өдөр утга зохиолтой холбоотой” гэж ярих дуртай зохиолчид олон байдаг болохоор л асууж байна.</b></div><div style="text-align: justify;">-Уран зохиол гэдэг чинь өдөр болгон уншаад байдаг зүйл биш. Байнга уншаад байвал толгой хагарч, сэтгэл хямран, галзуурна биз дээ. Тэнд чинь маш олон хүн-ертөнц, амьдралын ээдрээ орооцолдоон туссан байдаг учраас... Тэхээр заримдаа жинхэнэ бодит амьдрал руу орж байх хэрэгтэй. Зохиолын ертөнц бол ер бусын шидэт ертөнц... баясгана ч, ой дур гутаана ч...</div><div style="text-align: justify;"><b>-Та Москвагийн А.М Горькийн нэрэмжит Утга зохиолын дээд сургуульд суралцсан хүмүүсийн нэг. Энэ сургуулийг их нэр хүндтэй гэх юм билээ. Суралцаж байсан үеийнхээ талаар дурсаач?</b></div><div style="text-align: justify;">-Миний суралцаж байсан үед ЗХУ задарч, оросууд биднээс арай өмнө өөрчлөн байгуулалт хийсэн. Үүнийг дагаад нийгэмд уран зохиолыг үзэх үзэл өөрчлөгдөж уран зохиол цэвэршин, улс төрийн нөлөөнөөс ангижирч шинэ үзэл онол ч сэргэх шинжтэй, чөлөөтэй болж байгааг мэдэрсэн дээ. 1989 онд М.Горькийн сургуульд очоод “Эрс эргэлтийн босгон дээр” өгүүлэл бичиж “Цог” сэтгүүлд илгээж байсан. Тэр өгүүлэлд “Чөлөөтэй сэтгэх, үгээ хэлдэг, юу ч бичиж болдог сайхан цаг ирлээ. Бидний бүтээлийг хэн ч хянаж засдаггүй, хориглож хаадаггүй цаг ирж...” гэж бичиж байв. Энэ нь яг Орос дахь ардчилсан хувьсгалын алтан цаг мөчтэй давхцаж байсан. Харамсалтай нь би хойно байсан тул Улаанбаатар хотын төв талбайд болсон жагсаалд оролцоогүй. Гэхдээ Москвагийн “Урал” зочид буудлын өмнө эх орондоо өрнөж байгаа ардчиллын хөдөлгөөнийг дэмжиж жагсаал цуглаанд оролцож л байлаа. Тэр үед Москвагийн монгол оюутнууд талийгаач Баасан лам, гавьяат Сосорбарам нарын зам зуураа зохион байгуулсан цуглаанд оролцсон юмдаг. Тэхэд зохиолч Д.Чинзориг, М.Баттөмөр... одоогийн энэ том бизнесмен “Сод Монгол” группийн Ананд байсан шиг санагдана.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Таныг тэнд багшилж байсан гэж сонссон?</b></div><div style="text-align: justify;">-Бас л өнөөх өөрчлөлт шинэчлэлийн үеийн тухай ярих хэрэгтэй болно. Тэр үед чинь М.Горбачев дарга хүнд байдалд орж, төрийн эргэлт болж Борис Ельцин Цагаан ордоны өмнө танкан дээр зогсож үг хэлж байхыг санах юм байна. Тэр мөч бол миний амьдралд тохиолдсон гайхамшигтай өдрүүдийн нэг нь. 1990 оны хавар. Миний семинарын багш профессор В.И Гусев байв. Оросын онол, шүүмжлэлийн салбарт их нэр хүндтэй хүн байсан. Нэг өдөр Гусев багш “Өнөөдөр семинаргүй: Гудамжинд “Дайн болж байна”. Зөвлөлтийн Бүх Холбоотын Зохиолчдын Эвлэлийн хувь заяа өнөөдөр шийдэгдэнэ. Хамт явцгаана” гэсэн. Зөвлөлтийн Зохиолчын ордон луу манай семинарийн гурав хамт очсон. Ордонд ороод зогсож байтал хаалгаар намхан, хар бор царайтай, цав цагаан цамцтай, хар үстэй нэг нөхөр орж ирсэн. Хүмүүс шуугилдаад л... Володя, Володя! гээд л хашгиралдаж эхэлсэн. Удалгүй мань эрийг бүр тэнд байсан нэртэй зохиолчид гар дээрээ өргөн шидэж, бөөн юм болж байна. Гэтэл тэр хүн Нивхийн зохиолч Владимир Санги байсан. Тэр 1940 онд анх Нивхийн цагаан толгойг зохиож бичиг үсэгтэн болгосон ачтан Нивхчүүдийг дэлхийд таниулсан том зохиолч байв. Гэтэл тэр 200 гаруйхан мянган хүнтэй жижигхэн үндэстний зохиолчийг Оросын тийм ланжгарууд хүндэлж байсан нь үнэхээр гайхамшигтай санагдсан. Тэр хурлаар бүх Бүгд найрамдах улсын зохиолчид өөр өөрийн төрийн далбааг өргөн ордноос туурга тусгаарлан гарч одсон. Хурал ширүүн болж, зөвшилцөөд л маргалдаад л байсан. Эцэст ийм шийдэлд хүрсэн. 2 хоногийн дараа Горькийн сургуульд нэг симпозиум болсон. Тэр хуралд манайхнаас О.Чинбаяр, Г.Аюурзана нар лав сууж байсан. Мэдээж Горькийн сургуулийн сургалтын хөтөлбөрт өөрчлөлт хийх шаардлага бий болсон байх. Бүх зүйл чөлөөтэй болж эхэлсэн байх. Тэнд манай монгол оюутнуудын үндэсний ухамсар ч сэргэсэн билээ. Тэд монголын түүх, хэл бичгээ судлах санал гаргаж, тэгээд ямар ч гэсэн Монгол бичгийн хичээл заалгах болж, түүнийг нь би заахчаа аядсан. Буриад, халимаг оюутан ч байсан. Би цалин авна. Зөвлөлтийн зохиолчдын Эвлэлийн тэтгэлэг авна. Бас үндсэн стипендээ авна. Манай залуусын олонх нь орос хэл түлхүү эзэмшицгээсэн, орчуулгын ангид суралцаж байсан болохоор тэр байх л даа.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Таны дэмжлэгийг авч байсан 90-ээд оны залуус өнөөдөр юм хийж чадаж байна уу? </b></div><div style="text-align: justify;">-1990 оноос хойш уран зохиолд орж ирсэн залуус үүргээ гүйцэтгэсэн. Тэд одоо харин зогсонги болчихож. Нөгөөтэйгүүр одоогийн шинэ залуу залган гарч ирж байгаа нь сайхан. Тэдэнд их боломж байна. Тэдэнд бүхэл бүтэн нисэх буудлыг 90-ээд оныхон байгуулж өгсөн дөө. Тэхээр залуус 90-ээд оныхонд баярлах ёстой. Тэд Монголын утга зохиолыг сонирхолтой болгосон. Тэд одоо дахин 10 жил хөдөлмөрлөнө, бичиж туурвина. Гэхдээ яг одоо уран зохиолын гараагаа эхэлж, анхныхаа номыг хэвлүүлж байгаа залууст 90-ээд оныхон мэдээж хэрэг төдий хугацаагаар давж гарах саад нь байх болно. Яагаад гэвэл тэдний хийж бүтээх хугацаа яагаачгүй байна шүү дээ. Саяхан л зохиолчид Г.Аюурзаныг хаздаг, хуцдагаар нь дуудаж байсан. Гэтэл одоо түүнийг магтаж мандуулах үе нь ирчихэж. Ер нь 90-ээд оныхон ардчилсан хувьсгалаар бий болсон эрх чөлөөгөө бүрэн эдэлж чадсан хүмүүс. </div><div style="text-align: justify;"><b>-Сүүлийн үед ном уншихаа</b><b>р</b><b> өмнөтгөлүүд нь хэт адилхан, нэл магтаал болсон, уншуургүй болчихсон юм шиг санагдах болсон. Энэ талаар таны бодол?</b></div><div style="text-align: justify;">-Би өмнөтгөл үг бичигчдийн нэг мөн. Өмнөтгөл үг бол уран бүтээлчийг уншигчдад таниулах, уран бүтээлийн гарааг хөтлөх үүрэгтэй тийм зүйл. Өмнөх үг, өмнөтгөл, оршил гэдэг янз бүрээр л нэрлэдэг. Хамгийн гол зорилго нь зохиолч, уншигч хоёрыг холбох, танилцуулах үүрэг бүхий уран сайхны шүүмжлэлийн жижиг жанр юм. Зохиолын үнэ цэн, шинэ сэргэг зүйлийг уншигчдад тайлбарлах, хүргэх зорилготой бичвэр. Ялангуяа уран зохиол судлалынхны нэр хүнд уншигчдад нөлөөлдөг. Иймд энэ чиглэлээр суралцаж байгаа оюутан ч өмнөтгөл бичихэд суралцах ёстой. Сайн бичвэл уран бүтээлчийн ном уншигчдад хүрнэ. Шүүмжлэл өрнөнө. Зохиолч нэр олж, зохиол нь олонд хүрч амилна шүү дээ.Тиймээс өмнөтгөл их ач холбогдолтой зүйлээ. Ялангуяа шинэ залуу уран бүтээлчдийг өмнөтгөл нь их <b>тодотгож өгдөг. </b></div><div style="text-align: justify;"><b>-Таны бичсэн томоохон судалгааны зохиолууд олдоц муутай болсон гэж залуус үздэг юм билээ. Тэднийгээ дахин хэвлэх талаар бодсон зүйл бий юү?</b></div><div style="text-align: justify;">-Би багш хүн.Лекц уншдаг. Оюутан шалгалт өгөхийн тулд ном унших хэрэгцээ байгаа. Түүнээс биш би алдартай ном биччихсэн юм биш байх. “Монголын уран зохиолын онол түүхийн зангилаа асуудлууд” номын хоёрдугаар ботийг удахгүй хэвлүүлнэ. Мөн Их сургуулийн оюутанд зориулсан модерн, постмодерн чиглэлийн уран зохиолын түүхийн сурах бичиг гаргах байх. Бид хуучин түүх, онол, шүүмжлэлээр урагш хол явж чадахгүй л дээ. Бүх шатны уран зохиолын сургалт напраас болсон доо. Энэ яамын царай, хуучин түшмэлийн баг яавч шинэчлэл хийх чадваргүй гэж үздэг дээ. Тэр яамыг хачин хүмүүс хүрээлчихсэн байдаг юм шиг... Соцреализмынхаа ном, онол бодролыг л хүүхдүүдэд шахаж, улс төр, үзэл суртлаа номлосоор байна даа хөөрхий. Бүүр нэг хэвшмэл ул дол болсон сэтгэлгээ хэвээрээ байна шүү. Тиймээс дэлхийн урлаг, уран зохиолын чиг хандлагыг тусгасан ном бичвэл ирээдүйн хүүхдүүдэд хэрэгтэй байх болов уу.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Ер нь ойрд ямар бүтээл дээр ажиллаад байна?</b></div><div style="text-align: justify;">-“Уран зохиолын онол” гээд нэвтэрхий тайлбар толь дээр сүүлийн хоёр жил ажиллаж байна. Энэ номдоо оюутнуудад зориулсан онолын үндэс маягийн цогц зүйлийг тусгачих санаатай байгаа.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Миний бодлоор та 60,70-аад оны үед Монголын уран зохиолд Ц.Мөнх гуайн гүйцэтгэж байсан үүргийг өнөөдөр биелүүлж байх шиг санагддаг. Ингэж ойлгож болох уу?</b></div><div style="text-align: justify;">-Шүүмжлэгч Ц.Мөнх намайг уран сайхны шүүмжлэлийн дөртэй болгосон миний багш. Тэр хүний ачаар л утга зохиолын боловсрол олж, судалгаа, уран сайхны шүүмжлэлтэй холбогдсон. Гэхдээ багш маань надад онол, түүх заагаагүй. Уран сайхны шүүмжлэлийн практикт намайг сургасан. Миний үеийнхэн дотроос надад их итгэл найдвар тавьж байсан учраас би итгэлийг нь хөсөрдүүлэхгүй байх юмсан гэж зүтгэсэн. Намайг Горькийн сургуульд явахад ч Д.Цэнд, Ц.Хасбаатар өагштан нар их дэмжсэн юм шүү. Ц.Мөнхөө багш “За чи энэ номыг унш, шүүмж бичээд ир” гэж даалгавар өгч шахна. Маргааш нь нухаж нухаж нэг юм бичээд аваад очихоор шүүмжийг маань би өөрөө ч танихааргүй навсайтал нь засчихсан байдаг байлаа. Минийх биш болгоно шүү дээ. Тэр үед мөн манай утга зохиолын салбарт С.Лувсанвандан гээд ганц профессор, С.Дулам, Б.Цэдэв, Х.Сампилдэндэв, Ч.Билэгсайхан зэрэг залуухан шүүмжлэгчид шижигнүүлж байлаа. Юугаа ч мэдэхгүй жулдрай амьтан хэзээ нэг эд нар шиг мундаг хүн болохсон гэж санаашрах... </div><div style="text-align: justify;"><b>-Шүүмжийн салбар өнөөдөр доголдох болсон шалтгаан нь юутай холбоотой вэ?</b></div><div style="text-align: justify;">-Би оюутан байхдаа муугүй сурлагатай байсан тул боломжийн степенд авчихдаг байв. Нэг муу оюутны бичсэн шүүмжийн хөлсийг МЗЭ-ийн санхүүгийнхэн дуудаж өгдөг байсан. Харин өнөөдөр шүүмжлэл судлалын ажил хийлээ гээд ч хөлсгүй хөдөлмөр болж хувирсан тул түүнийг сонирхох амьтангүй болж, унтаа байдалд орсон. Бод л доо. Хэн ч ямар ч үнэ хөлс авалгүйгээр хэн нэгний ном зохиолыг орой үдэш суун уншиж, шүүмжлэл бичиж өөрийгөө зовоох вэ дээ. Гэхдээ шүүмжлэл судлал байхгүй болчихсон мэтээр ойлгож болохгүй. Бүр дөрвөн үеийн шүүмжлэгч ч бидний дунд байна. Бидний шавь нар өсч өндийж байна даа.</div><div style="text-align: justify;"><b>-Та шүүмж, судлалаас арай өөр зүйл зохиол ч юм уу, дурдатгал ч юм уу бичнэ гэж боддог уу?</b></div><div style="text-align: justify;">-Зохиол бол хувь хүний өөрийнх нь бүтээл. Тиймээс хэн ч түүнийг дооглохгүй. Сонин сайхан байвал уншина, хэрэггүй бол хаячихна. Тиймээс би зохиол бичдэггүй. Ер нь би шүүмжлэлийн ажилдаа илүү дуртай. Яагаад гэвэл зүгээр л бичдэг хүн байснаас мэддэг хүн байсан нь дээр санагддаг юм. Харин дурдатгалын хувьд бичих цаг ч болоогүй, бичээд байх ч юм ховор байна. Манай зохиолчдын дунд нэг тиймэрхүү хорио цээрийн шинжтэй яриа байдаг юм. Үхэх дөхөхөөрөө дурдатгал бичдэг гэж... Тиймээс амны бэлгийг нь бодсон ч, нас биеэ бодсон ч арай дуртгал бичих болоогүй байнаа.</div><div> <br /></div></div><div style="text-align: justify;"><b> <br /></b></div><div style="text-align: right;"><i><a href="http://bexenzvrxt.blogspot.com/"><b>Ярилцсан Т.Есөн-Эрдэнэ</b></a></i></div><div style="text-align: right;"><i><b> <br /></b></i></div><div style="text-align: right;"><i><b>“Улс төрийн тойм” сонин</b></i></div><div style="text-align: right;"> <br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-7715885571490634243?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-79165284345618607292011-08-10T02:20:00.000-07:002011-08-10T02:26:29.102-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-9FuTU5dFFtQ/TkJOrH0fSxI/AAAAAAAAAq0/rFN0WS6AKYE/s1600/pablo-picasso-drawings-young-man-praying-barcelona-1898-malaga-museum.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 270px; height: 349px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-9FuTU5dFFtQ/TkJOrH0fSxI/AAAAAAAAAq0/rFN0WS6AKYE/s400/pablo-picasso-drawings-young-man-praying-barcelona-1898-malaga-museum.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5639156186161826578" border="0" /></a> <br /><div style="text-align: center;"> <br /><div style="text-align: right; font-style: italic;"><span style="font-size:85%;">Д.Ган-Очирт <br /></span></div>Бие, галбирлаг сарны доор... <br />Би, дүүгээ олж харлаа. <br />Үүлнээс дээгүүр <br />Үүлнээс доогуур олж харлаа. <br />Үл үзэгдэх <br />Ил үзэгдэхийн нууцад олж харлаа. <br />Илт орших <br />Эс оршихын нилбусунд олж харлаа. <br />Бие, галбирлаг сарны доор... <br />Би, дүүгээ олж харлаа. <br />Гуниг ч үгүй, <br />Хэнэг ч үгүй, хөгийн муу цаг хугацаанд олж харлаа. <br />Гудиг ч үгүй, <br />Гутах ч үгүй, хэдийнийй муу шүлэгчийн сэдхилд олж харлаа. <br />Ханах ч үгүй <br />Хаширах ч үгүй, хайр сэдхилийн тамд олж харлаа. <br />Бие, галбирлаг сарны доор... <br />Би, дүүгээ олж харлаа. <br />Бүхий л сэдхилээр нь олж харлаа. <br />Бүүр сайн олж харлаа. <br /> <br />2008 он <br /> <br /> <br /> <br /> <br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Яруу найрагч Л.Мягмарсүрэн</span> <span style="font-weight: bold; font-style: italic;"> <br />"ХӨХ ДАРС" ном</span> <span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;"> <br /></span></span><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">124-р тал</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-7916528434561860729?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-84298485913222667282011-08-07T03:09:00.000-07:002011-08-07T03:19:05.717-07:00<div style="text-align: center;">Хорин гурван насны минь гуниг дарсан өдрүүдээр<br />Хорвоогийн намартай зэрэгцэж сэтгэлийн намар ирлээ<br />Талын хонгор салхин шанхан үсийг хийсгэж<br />Таанын толгой цантахлаар сэтгэл ийн гансарлаа<br /><br />Нарны илч нь зунаараа байтал<br />Намрын дохио орох нь энэ үү!<br />Найрын хөлд дарагдаж явтал<br />Насны хяруу унах нь энэ үү!<br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-_u3UTbHgFsA/Tj5md5VYkdI/AAAAAAAAAqs/C-qM315AADc/s1600/hurlee%2Bbagsh0001.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 320px; height: 226px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-_u3UTbHgFsA/Tj5md5VYkdI/AAAAAAAAAqs/C-qM315AADc/s400/hurlee%2Bbagsh0001.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5638056447307190738" border="0" /></a><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Огторгуйн цагаан гарьд</span><span style="font-size:85%;"> <span style="font-style: italic; font-weight: bold;"><br /><br />Цагаан эрэг. 1969 оны 9-р сарын 25.</span></span><br /><br /><span style="font-style: italic;"><br /></span><span style="font-style: italic;"></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8429848591322266728?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-70810716001957650392011-08-02T22:16:00.000-07:002011-08-02T22:21:57.560-07:00<div style="text-align: center;">Харийн хэлээр шүлэг дуудах шиг<br /></div><div style="text-align: center;">Харийн санагдах болов тэр<br />Хамгаас тунгалаг дүр төрх нь<br />Гэрэлтэн гийсээр бөхөв, сэтгэлд минь.<br /><br />Хагацашгүй хэмээн санаж нандигнасан<br />Халуун учралууд дурсамж биш<br />Харуусал ч биш болж замхараад<br />Гэнэтээр гэгэлзэхээ болив, сэтгэл минь.<br /><br />Хавар дахин ирдгээрээ ирж<br />Хайлж цасан бүхнийг урсгавч<br />Хаа нэгтээ зүүдний гүнээс<br />Гэгэлгэн дуу нь цуурайтна даа, сэтгэлд минь.<br /><br />Мөсөн дороос нар үзэх загас адил<br />Мөчийн төдий гэрэлтэнэ дээ, сэтгэл минь.<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-d-nG1c_loE8/TjjamB-gnGI/AAAAAAAAAqk/R0nJLwkeOi0/s1600/20050616184029_0506_silence.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 267px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-d-nG1c_loE8/TjjamB-gnGI/AAAAAAAAAqk/R0nJLwkeOi0/s400/20050616184029_0506_silence.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5636495280554679394" border="0" /></a><br /><br />2009 он Улаанбаатар<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-7081071600195765039?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-13124665435010490872011-07-27T21:05:00.000-07:002011-07-27T21:19:08.824-07:00<div style="text-align: justify; font-weight: bold;"><a href="http://hargana.blog.banjig.net/">Банжиг дахь блог</a>ийн минь байнгын уншигч <a href="http://bumbat.blog.banjig.net/">Ганбаатар</a> гэдэг ах Хонгор нутагт амьдардаг юм. Богино хэлбэрийн өгүүллэгийг сонирхон бичиж, өнгөрсөн хавар номоо ч гаргаж амжсан хүн. Сар гаруйн өмнө блогтоо тавьсан <a href="http://hargana.blog.banjig.net/post.php?post_id=70747">нэгэн шүлгэнд</a> маань хариу болгож Ганбаа ах энэ шүлгийг бичжээ. Нилээд алкохольны шүлгэнд маань өгсөн ахуйлаг хариулт гэх үү дээ...<br /></div><br /><br />* * *<br />Миний судсаар<br />Арван хувь ардын цэвэр цус<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-B8IZNJLQ8No/TjDjGtYXp8I/AAAAAAAAAqI/71IeDV6GHwg/s1600/Arig_Boh.jpg"><img style="margin: 0pt 0pt 10px 10px; float: right; cursor: pointer; width: 380px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-B8IZNJLQ8No/TjDjGtYXp8I/AAAAAAAAAqI/71IeDV6GHwg/s400/Arig_Boh.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5634252838241019842" border="0" /></a><br />Таван хувийн тайжийн цагаан цус<br />Тавин хувийн социалист солиоролын улаан шүлс<br />Үлдсэнд нь харин өнөөдрийн нийгэмд өмхийрсөн бор ус урсаж байгаа<br /><br />Миний амнаас<br />Мэргэн цэлмэг ардын заасан аман мэнд аяар зөөлөн урсан гараад<br />Мэдээж дараа нь ахуй орчны аар саархан яриа сонсдоод<br />Араас нь тэгсгээд "алттай нутгийг минь, хүний хүн..." гэх араа шүдний хавираа хяхтнаад<br />Адаг сүүлд нь эзнээ үгүйлсэн их улилт, эвгүйцэм сонсддог<br /><br />Уул харах нүд үгүй<br />Уушиг даах шүд нь үгүй<br />Усан нүдэт<br />Цусан зүрхт<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-1312466543501049087?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-40931935154028479172011-07-25T00:27:00.001-07:002011-12-21T02:40:51.212-08:00<div style="text-align: center;"><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Б.Б-д</span><br /><br />Орж байгаа борооноос хүртэл<br />Норж байгаа үс нь үнэртсэн<br />Элбэг дээлтэй тэр охин<br />Ээжийн минь багын зурагтай<br />адилхан санагдсан<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-A0RX8vAFs3w/Ti0cqVhyPDI/AAAAAAAAAqA/-MrhVjKS_2E/s1600/Wassily%2BKandinsky.%2BPicture%2BII%252C%2BGnomus.%2BStage%2Bset%2Bfor%2BMussorgsky%2527s%2BPictures%2Bat%2Ban%2BExhibition%2Bin%2BFriedrich%2BTheater%252C%2BDessau.%2B1928.%2BTempera%252C%2Bwatercolor%2Band%2Bink%2Bon%2Bpaper.%2B20.5%2Bx%2B35.8%2Bcm..JPG"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 225px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-A0RX8vAFs3w/Ti0cqVhyPDI/AAAAAAAAAqA/-MrhVjKS_2E/s400/Wassily%2BKandinsky.%2BPicture%2BII%252C%2BGnomus.%2BStage%2Bset%2Bfor%2BMussorgsky%2527s%2BPictures%2Bat%2Ban%2BExhibition%2Bin%2BFriedrich%2BTheater%252C%2BDessau.%2B1928.%2BTempera%252C%2Bwatercolor%2Band%2Bink%2Bon%2Bpaper.%2B20.5%2Bx%2B35.8%2Bcm..JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5633190222569290802" border="0" /></a>Нэхэн санаж нэмж мөрөөдөхнээ<br />Өнө эртний дуртгалууд<br />өчигдөр тохиосон үйл явдал шиг<br />Өчигдөр тохиосон үйл явдалууд<br />өнө эртний дуртгал ч юм шиг ээ...<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><div style="font-style: italic; font-weight: bold;"><span style="font-size:85%;">"Үзэсгэлэнт байдал, яруу бодолтой<br />Үлэмжийн гэрэл гэгээ минь чамдаа..."</span></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-4093193515402847917?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-20472346778767951352011-07-22T02:52:00.000-07:002011-07-22T03:03:05.955-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/-zzYJMfUZiS8/TilKhZeHGFI/AAAAAAAAApg/5HDPsyxyCgQ/s1600/DSCN1193.JPG"><img style="MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 225px; FLOAT: left; HEIGHT: 400px; CURSOR: hand" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5632114746636834898" border="0" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/-zzYJMfUZiS8/TilKhZeHGFI/AAAAAAAAApg/5HDPsyxyCgQ/s400/DSCN1193.JPG" /></a>Хувь тавилангаа хүндлээгүйн гэсгээл ирж<br />Хуучнаараа ертөнц эхлэж, бидний санаснаар төгсөнө.<br />Чиний сэтгэл минийх шиг хоосон болохыг<br />Чи удахгүй ойлгоод над шиг амьдрах болно.<br />Цувтай хүмүүс шиг намар нэг нэгээрээ<br />Яруу найрагчдийн шүлгийн дэвтэрт нулимсаа сэгсэрч<br />Гансарсан навчисыг гудамжаар дүүрэн нисгээд<br />Эндээс буцахдаа бас л ганцаардсанаасаа болоод<br />Эргэж ирэхгүй гэж амласаар байх болно.<br />Хорин настай залуу хос өөрсдийнхөө сүүдэрт<br />Хорин настай бидний мөрөөдөл шиг хууртсаар<br />Хөх тогоруу шиг өдрүүдэд жиндэн суух болно.<br />Орхиод явахад минь нулимс унагаагүй чи<br />Одоо бүхнээс зоригтой, бүхнээс бардам амьдрах болно.<br />Зөөврийн тэргэнд суугаад эргэж буугаагүй намайг<br />Зөвтгөж чадсан чамд тийм чадал байгаа.<br />Хувь тавилангаасаа татгалзаж зүрхэлсэн бидэнд<br />Хуурамч зүйл байгаагүй, үнэнийг хэзээ ч олж үзээгүй.<br />Чиний сэтгэл минийх шиг хоосон болох цагт<br />Хуучнаараа ертөнц эхлэж, бидний санаснаар үргэлжилнэ.<br /><br /><strong>Г.Оргилболд</strong><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-2047234677876795135?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-71912395147270145532011-07-20T00:27:00.000-07:002011-07-20T00:52:53.822-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://nasukhbaatar.blog.gogo.mn/index.html"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 225px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-tNi2rbwdDq8/TiaEJCnKwDI/AAAAAAAAAo4/2LuDHGRnfSg/s400/iltgel8.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5631333674928226354" border="0" /></a><br /><div style="text-align: justify;">Энэ бол санаандгүй юм уу, чамирхан гоё үгийг чухалчлан нэрлэсэн хэрэг бус гэдгийг юуны өмнө уншигч танд хэлэх нь зүйтэй. Учир жанцанг нь намайг ярихаас өмнө та дараах хоёр өгүүлбэрээс хичээнгүйлэн уншина уу.<br /><strong></strong><br /><strong><br /></strong><div style="text-align: center;"><strong>Олон ах нарын ерөөлтэй</strong><br /></div><br />...Угсаа язгуурын зуун зууны түүх , соёл бүтээл туурвилыг залуу халуун насандаа ийнхүү цөхрөлтгүй сурвалжлан судалж, гүн утга, түмэн учрыг нээн дүгнэж, эрдмийн шастирт баринтаглан багтааж байгаа номын их буянт хүү чамдаа Увс нутгийн чинь зон түмэн үеийн үед баярлаж бахархаж байх эрхээ ийнхүү баттай олж авлаа...<br />Нутгийнхан тэнгэр, мэргэ¬дийнхээ мэлмийд ямагт мэхийн сүслэж, аав ээж, амраг хань, түмэн шавь буман ардынхаа асрал энэрлийг өглөө бүхэн тогтоож яваарай. Чамайг үргэлж үнэлэн хүндлэгч нөхөд чинь гээд ахлах захлах 10 хүн гарын үсгээ зурсан энэ утга учир уяа зангилаа бүрдсэн үгийг 2005.05.23-ны өдөр эрдэмт олон багш түүхчид цугларсан цайллага дээр уншиж Надмидын Сүхбаатарт гардуулжээ. Энэхүү дурсгалт үг мэндчилгээ гардан авсан Н.Сүхбаатар гэгч маань хэн бэ гэж асуух хүн мэдээж гарна.<br />Эдүгээ Монгол Улсын Боловсролын их сургуулийн түүхийн тэнхмийн багш, түүхийн ухааны доктор, дэд профессор Сорон овогт Надмидын Сүхбаатар Увс аймгийн Сагил суманд төрж өссөн. Нутгийнхны хэлдэгээр улаан дөрвөд. Дөрвөд гэдэг үг сонсохоороо онгод нь бяцхан огшиж хөөрцөглөдөг ”муу” зантай. Баяд ээжтэй, халх эхнэртэй, 3 хүүхэдтэй. Нутаг амьтай гэж жигтэйхэн. Ярихийм байхгүй. Ийм л нэг залуу эрдэмтэн.<br /><strong></strong><br /><strong><br /></strong><div style="text-align: center;"><strong>Ойрадын түүхийн онгодтой</strong><br /></div><br />На.Сүхбаатар (Увсчууд На гэж эцгийнх нь нэрийг хураангуйлаад дуудна. На иржээ, На ярилаа гэвэл Сүхбаатар доктор гэж бараг бүгд ойлгоно). На-гийн эрдмийн цол авсан гол бүтээл нь “Монголын түүхийн Тод бичгийн сурвалжууд” болой. На маань энэ сэдвээр эрдэмтэн болсноор сэтгэл ханаж, санаа амарч, гар оюун чухал сул байлгахыг чухалчилсангүй. Ойрадын түүхийг бүхий л талаар судлах нэгэн насны эрдмийн их аянд дөрөө чангалан мордсон эрдэмтэн гэвэл онох буйзаа.<br />Эрдэм судлалын болоод олон зуун шавь нараа эх түүхэндээ хүндэтгэлтэй мэдлэгтэй ханддаг судалдаг, сурвалжилдаг болгохын төлөө бие оюунаа чилэхийг огоорон хичээхийн хамтад ойрадын түүхэнд холбогдох эрт эдүгээгийн түүхчдийн бүтээл туурвилыг нэгэн багц цуврал болгон эрэмбэлэн гаргахын төлөө цуцалтгүй чармайж байгааг нь онцлон хэлэх ёстой.<br />Орос Зөвлөлтийн алдарт эрдэмтэн Б.Я.Владимирцовын нэгэнтээ ярьж зорьж байсан Ойрадын номын санг бий болгох гэсэн (библиотека Ойратская) эрдмийн гэрэлт үйлийг нь гүйцэлдүүлэхийн төлөө нэн чармайсаар Түүх соёл хэл бичиг судлалын “Тод номын гэрэл” төв-ийг 2006 онд үүсгэн байгуулж, энэ төвийнхөө зорилго үйл ажиллагааны хүрээнд энэ завсар 20 шахам боть номыг хэвлүүлж түмэнд түгээгээд байна. Тэрээр энэ мэт сурвалж судлалын цуврал бүтээлээрээ 2003 онд ШУА-ийн шилдэг бүтээлийн шагнал хүртсэн билээ.<br /><strong></strong><br /><strong><br /></strong><div style="text-align: center;"><strong>Ганц хуваарьт тасархай түрүүлж байлаа.</strong><br /></div><br />Хэрхэн түүхч болсон тухайд На.Сүхбаатар хэний ч өмнө нүүр бардам хэлэх үгтэй хүн юм.<br />-Би өөрийгөө захиалгаар бэлтгэгдсэн түүхч гэж бодож хичээж, бас урамшиж явдаг хүн дээ. 10-р ангийн сурагч байхдаа Тод үсгийн ном судар уншчихдаг, бас аав, ээж маань гайгүй лам болно, болгоно гэж ярилцдаг ч байлаа. Тэгтэл нутгийн сэхээтнүүд намайг дэмжиж сурагч байхад минь ойрад судлалын их хуралд төлөөлөгчөөр илгээсэн юм шүү. Ингээд л би түүхч болох замд эргэлт буцалтгүй орсон хүн. Тэр жил МУИС-ийн түүхийн ангид цорын ганц хуваарь ирснийг би 20 гаруй хүүхэдтэй өрсөлдөн онооны хол давуугаар авч байлаа.<br />-Таныг жинхэнэ түүхч болоход дэмжсэн томоохон түүхчид гэвэл?<br />-Би тийм том түүхч гэж өөрийгөө дөвийлгөмөөргүй байна л даа. Намайг өдий зэрэгт хүрэхэд эрдмийн болоод сэтгэлийн их буянаа хайрласан түүхчид эрдэмтэд бол түүхч Д.Гонгорын хүү Г.Дашням, доктор З.Лонжид, академич агсан Ч.Далай нарыгаа юуны өмнө нэрлэе. Ч.Далай гуай залуу гэж гололгүй Ойрадын түүх номоо уншуулсан. Миний санаа бодлыг сонсож байсан нь томоохон урам зориг хайрласан хэрэг байлаа. Ер нь энэ мэтчилэн олон хүнийг нэрлэж болно хэмээв.<br />Хүний унаган ухаан хийгээд ёс жудгийн нэгэн тод нотолгоо бол ач буянаа хүртээж тус дэмээ хайрласан хүмүүсээ ямагт дээдлэн хүндэлж дурсаж дуудаж явдаг чанар болой. На. Сүхбаатар бол өөрийг нь дэмжсэн хамжсан, тус дэмээ өгсөн нэг хүнийг ч орхилгүй хүндэлж урьж уулзаж, угтаж үдэж байдаг хүн юм.<br /><strong></strong><br /><strong><br /></strong><div style="text-align: center;"><strong>Өндөр огторгуй хэмээсэн учир</strong><br /></div><br />Торгууд, хошууд, дөрвөд, хотгойд<br />Тойрч цөөрч ирсэн овог, омгийн огторгуйд мөргөе<br />Тойв юүдэн малгайгаа дэвсэн дээдэлж<br />Тортог буртаггүй сэтгэл-огторгуйд нь мөргөе<br />Тодорсон бүдгэрсэн эвдрэл, эвлэрлийг нь өршөөж<br />Тосон айсуй мэргэд гийх огторгуйд нь мөргөе<br />Тоонотой гэр, тулгатай галаараа андгайлж<br />Торгон жолоог нь дэлхийн өмнө өргөж цоллоё<br />Энэ бол доктор На. Сүхбаатарт зориулсан нэгэн найрагчийн Дөрвөн Ойрадын Өндөр огторгуй шүлгийнх нь 8 мөр үг. Энэ шүлгээ гардаж авсных нь дараагаас энэ эрдэмтнийг анд нөхөд нь үе үе “Өндөр огторгуй” хэмээн сүжрүүлэн дууддаг болсон гэх. Түүнийг таньдаг мэддэг, бүтээл зүтгэлийг нь үнэлдэг хүндэлдэг бүхэн ийнхүү сэтгэлийн үгээ илэрхийлж яваа хэрэг буйзаа.<br />На. Сүхбаатар бол Халимаг, Тува зэрэг улсын төлөөлөгчдийг оролцуулан Баруун монголын шашин соёлын их хурал зохион байгуулж, төр нийгмийн зүтгэлтэн Ө.Бадрах, Түмэндэлгэржав нарт зориулан эрдэм шинжилгээний хурлыг төрөлх нутагт нь зохион байгуулж, намтар зохиолыг нь хэвлүүлж, түүхийн хялбаршуулсан ном товхимол бичиж жирийн уншигчдад түгээж, төрж өссөн Сагил сумынхаа тухай “Саран тамгатай Сагил”, мөн “Миний хайртай Улаангом” ном хамтран эмхэтгэн гаргаж, нутгийнхаа уул усны тахилгын утга учрыг уудлан сурвалжилж, овоо бумбыг нь сэргээн босгоход санаачилга гаргаж, өсвөр залуу үеийнхэнд лекц уншиж дотоод гадаадад болсон эрдэм шинжилгээний томоохон хурал зөвлөгөөнд илтгэл судалгаагаа танилцуулж үнэхээр эрдэмт хүний ёсоор буянт сайхан сэтгэлээр монгол түүхээ, Ойрад түүхээ судлан асарч дээдлэн үнэлж, зон олныхоо сэтгэлийн огторгуйг нь саруул тунгалаг болгохын төлөө нэгэн биед ахадсан гэхээр санаачилга зүтгэл гаргаж байгаад нь бахархаж “Түүхийг асрагч өндөр огторгуй” хэмээн энэхэн бичлэгээ нэрлэсэн болой.<br /><div style="text-align: right;"><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Б.Норов</span></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-7191239514727014553?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-81893015524923359132011-07-17T00:47:00.000-07:002011-07-17T03:54:22.704-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/-BB-X9ZXvSxw/TiKWOLlW2eI/AAAAAAAAAow/7xCULBLj1ZA/s1600/261582_158113727592056_100001802889808_316987_2307965_n.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 273px; height: 400px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-BB-X9ZXvSxw/TiKWOLlW2eI/AAAAAAAAAow/7xCULBLj1ZA/s400/261582_158113727592056_100001802889808_316987_2307965_n.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5630227654538353122" /></a><p class="MsoNormal" style="text-align: left;"><span class="Apple-style-span"><br /></span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Хорвоод би талархаж мэддэггүй</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Энэ амьдралын юунд баясах ёстойгоо ч ойлгодоггүй</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Хоног өдрүүд надад</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Угаагаад хатаасан ч хуучнаараа, хуниас бүхэндээ уйтгар нуусан</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Урагдах дөхсөн ч тэссээр буй хуучин даавууд шиг л санагддаг</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span"><br /></span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Өдөр хоногуудад яахин талархах, нарыг хараад хэрхэн инээмсэглэх</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Өндөр дээр гараад хашгирхад минь үргэсэн шувуудыг юу гэж тайтгаруулах</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Тэмүүлэх, тэмүүлэл тэмүүллийн угт</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Тэнэсэн сум шиг нэгэн итгэл зүрх хаваад газардахыг мэдрэх</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Энэ бүхний төгсгөлд яадаг гээч?</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Хиргүй ариухан төрөхөд минь бараан бүхнээ нялзааж</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Хивнэг сүүдэр надад урлаж нөмөргөсөн тэр гарыг</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Үзэгддэгддэггүй тэр гарыг зүгээр л</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span">Үнсмээр санагддаг...</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span"><br /></span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span"><br /></span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span"><br /></span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Arial, serif; font-size: 14px; font-weight: bold; line-height: 16px; "><a href="http://bayasgalanb.blogspot.com/" target="_blank" style="text-decoration: underline; ">Батсуурийн Баясгалан</a></span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8189301552492335913?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-47323315694068843172011-07-16T07:32:00.000-07:002011-07-16T08:05:21.691-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-Pux1k0Z9Wyc/TiGkl-MIbaI/AAAAAAAAAog/HCMRamQtuqQ/s1600/Dashbalbar.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 320px; height: 281px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-Pux1k0Z9Wyc/TiGkl-MIbaI/AAAAAAAAAog/HCMRamQtuqQ/s400/Dashbalbar.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5629961981445828002" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Намрын дунд сарын энэ өдрийн цэлэмгэр тэнгэрт өдрийн саран<br />Намайг ажин дув дуугүйхэн, цагаан үүлстэй сэм сэмхэн зөрнө<br />Сайн ажвал цахлай хэлбэртэй саран завь хөлөглөсөн намрын эзэн<br />Саруул тэнгэрийн гүнд дураар сэлгүүцэн хэн нэгийг хайж яваа мэт ээ!<br /><br />Хөх огторгуйн гүнд нүд алдран түүнээс цаашхыг шохоорхон хэвтэхэд<br />Хөөрхий хүмүүн гэгч энэ тэнгэрийн доор юутай жижиг хэрнээ агуу юм бэ?<br />Үүл нүүсэн орчлонгийн өвсөн дунд хэвтэж, ялаа шумуул үргээн<br />Үнэт бодол нь асар тэнгэрийн гүнд одоод, биеийг нь түүнтэй чацуулахыг хичээнэ.<br /><br />Хажууд бас уулын горхи харгиа хөгжим үүсгэж<br />Харахад зөөлөн, буурал цагаан уулыг би тасалваас нэгэн амь тасрах шиг...<br />Харуусахад энэ орчлон бүхэлдээ санаа алдах шиг...<br />Хан ертөнцийн нэгэн цогцос хийгээд бүх л биетийн холбоог гайхнам.<br /><br />Тэгээд би горхины дэргэд хүрч, ус руу унасан хөгшин улиасыг харваас<br />Тэнгэр минь, энэ модны амийг цагаан уул цэцэг шиг хэн таслав аа?<br />Үл үзэгдэх гараар байгаль зохист өөрчлөлтийг яаран хийхдээ<br />Үнэндээ биднээр дамжуулан ямар нэгэн юмыг сэм амжуулах мэт ээ!<br /><br />Намрын эзэн бяцхан шар навчин завь хөлөглөн<br />Налгар өдөр галын мандалаар ертөнцийг эрэн явах шиг ээ.<br />Би ингэж бодсоныг хэн мэднэ, бичил завь гол уруудан хөвнө.<br />Бишгүй л удаан харж зогсоход, навчин шар завинд амин сүнс байх шиг!<br />Тэртээгээс сарны дүр голын мандалд буусан нь намрын шар навч буюу...<br />Тийн ижилсэх хийгээд, дүрс хувирахын ёсонд үлэмж шидэт ертөнц<br />Тэнэмэл хөвгүүн надаас өөрийгөө нуун гэвч, тэрээр миний дотор оршин намайг өдөөх ажаамуу<br /><br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">О.Дашбалбар<br /></span> <span style="font-weight: bold;">Шидэт ертөнц /2003/ </span> <span style="font-weight: bold;"><br />286-р тал</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-4732331569406884317?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-85164991368942552542011-07-13T03:15:00.000-07:002011-07-13T03:21:23.417-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-2DwbGneXkDY/Th1xOOOmE5I/AAAAAAAAAoY/kZjzMtWEGdE/s1600/fmlac10759_10a.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 398px; height: 400px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-2DwbGneXkDY/Th1xOOOmE5I/AAAAAAAAAoY/kZjzMtWEGdE/s400/fmlac10759_10a.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5628779598434407314" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">...Хаа нэгтээ дурласан хүүхэн хүлээх шиг<br /> Хачин битүүлэг, өчүүхэн баяр ч үгүй<br /> Найз нөхөд, үл таних хумүүс сүүдэр мэт<br /> Нимгэн үүлс, жихүүн үдэш хүйтэн дарс мэт<br /> Догдлон түгших нь хүнтэй учрахыг мэдрэх шиг, хүнээс хагацахыг бас мэдрэх шиг<br /> Догдлон түгших нь бүхнийг орхихын харамсал шиг<br /> Үл ойлгогдох, алсын, хэрэггүй баярыг хүлээх шиг<br /> Од мэт чулууд хөлийн дор бүдэг бадаг<br /> Чулуу мэт оддын зүг одоход ойрхон.<br /> Намайг ер ямар нэгэн орчлон хүлээх шиг<br /> Намайг дурлалт хүүхнээс илүү цаг хугацаа татна.<br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;font-size:78%;" ><span style="font-size: 180%;">Тодорхой шүлэгч Б.Одгэрэл</span></span><br /><span style="font-weight: bold;">(Өдөр бүрийн шүлгүүдээс)</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8516499136894255254?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-21664859725768931502011-07-10T22:50:00.000-07:002011-07-10T23:15:37.717-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-4p9ExQyWxjc/ThqQSePetwI/AAAAAAAAAoI/CMo36Tmi2G8/s1600/18.%2BSubeedei.jpg"><br /></a><br /><br /><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Их түүхийн тэгш ой огтлолцсон энэ өдрүүдэд блогтоо нэгэн шинэ булан нээхээр шийдлээ.<br />“ХҮН хаана буй<br />Тэнд ТҮҮХ буй...”<br />хэмээх эл буландаа монголын түүхийн талаарх шинэ сэргэг бичвэр, үзэл таамналын ойлборуудыг нийтлэх юм.<br />Тэргүүнд, хар багаасаа уншиж ирсэн ширээний номоо цувралаар нийтлэх болно. 1990 онд зохиолч Тангадын МАНДИР “Хорин нэгэн хөрөг” хэмээх эсээний цоморлиг хэвлүүлсэнийг эрдэмтэн зохиолч Ш.Гаадамба хянан тохиолдуулжээ.<br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-rB2Gm1-kBys/ThqQJumi9fI/AAAAAAAAAoA/ujiZcoQnsP4/s1600/0.%2Bnuur.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 251px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-rB2Gm1-kBys/ThqQJumi9fI/AAAAAAAAAoA/ujiZcoQnsP4/s400/0.%2Bnuur.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5627969181155784178" border="0" /></a>Эл номд “Монголын нууц товчоон” лүгээ холбогдох 21 түүхэн хүний тухай эсээг “...Хөх судар зэрэг түүхэн зохиолын уран сайхны дүр болон эртний хятад, араб персийн эл үед холбогдох зургийн дурсгалууд, орчин үеийн зарим зураачдын бүтээлийг харшуулан үзэж, ургуулан сэтгэсний дүнд хөрөг зургуудыг нь бүтээсэн...” эш хөргүүдээр чимэглэж хэвлүүлсэн байна.<br /><br />Дор, өрнө дахинд Суботай хэмээн алдаршсан Их Монгол улсын суут жанжин Сүбээдэйн тухай хэсгийг нийтэлж байна.<br />Омог суут дээдсийнхээ заншлаар, ёроолгүй зовлонгийн үр оройгүй цэнгэлийг тэвчиж сайхан наадаарай!<br /></div><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-4p9ExQyWxjc/ThqQSePetwI/AAAAAAAAAoI/CMo36Tmi2G8/s1600/18.%2BSubeedei.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 259px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-4p9ExQyWxjc/ThqQSePetwI/AAAAAAAAAoI/CMo36Tmi2G8/s400/18.%2BSubeedei.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5627969331382892290" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center; font-weight: bold;"><span style="font-size:130%;">СҮБЭЭДЭЙ БААТАР<br /></span></div><br /><div style="text-align: justify;">Энэ аяллаа нам жимхэн, цуу дуулиангүй болгох гэж Сүбээдэй үнэн голоосоо хүсэж байлаа. Цэрэг цөөтэйдээ ч тэгсэнгүй, заавал баруун далайд хүрч үзсүгэй гэсэн зорилго нь замд гарснаас хойш нэг л үтэл хөнгөн зан мэт санагдаад ирсний дээр эзэн Бат хан нь даруй эргэж ирээрэй хэмээн шавдан хүссэн учир үл ялих зүйлд цаг үрэхээс болгоомжилжээ.<br />Гацаа тосгодыг тойрон их замаас дайжиж явах тул шан харамжид гар таталгүй газарчныг хангалттай элсүүлэв. Дөрөв таван тэргэнд уугуул нутгийнхан суугаад урт шилбэтэй эцэнхий морьдоо тас ороолгон давхилдана. Архи дарсыг тэдэнд зоргоор нь олгосон болохоор газарчид улаан зээрд болчхоод хааяа огцом аялгуутай дууг хоолой мэдэн бархирахад нь Сүбээдэй сахал дороо инээмсэглэн чагнаж явлаа. Тэдний дарвиж хөхисөн даруулгагүй зугаа монгол цэргүүдийн хөх инээдийг хүргэхээс цаашгүй. Тэгж явтал газарчдын нэг тэрэг замын хажуу руу хөмрөөд хараал ерөөл тавин босгосноос хойш тэд арай томоотой боллоо.<br />-Эрхэм ноёд бүү унтууцаарай. Эд чинь биднээс үхтлээ айсан хүмүүс шүү дээ. Сэтгэл нь тавираад л ингэж байгаа биз гэж Сүбээдэй баатар бараа болж яваа ихсийг тайвшруулаад, энэ байдлыг нэг өөрчлөхгүйг хүсэж байгаагаа илтгэжээ<span style="font-weight: bold;">...</span><br /></div><br /><div style="text-align: left;"><span style="font-style: italic;font-size:85%;" ><span style="font-weight: bold;">Түүхийн товчоо:</span><br />Намтар түүхийг нь сөхөн ярих байтугай нэрийг нь цухас дурдмагц өрнө, дорнын олон орныг дайрч өнгөрсөн монгол цэргийн довтолгооныг санагдуулах тийм нэгэн түүхт хүний тухай бичиж эхлэхдээ миний бие “Өнгөрснийг дурсаж шархыг бүү сэдрээ! Гэвч дурсахгүй бол чамайг бас хүн гэхэд хэцүү” гэсэн эртний арабын цэцэн үгийг эрхгүй шивнэн сууна.<br />Нэрд гарсан нэгэн романд түүнийг “Өрөөсөн нүдтэй, үнэг шиг зальтай, чоно шиг хэрцгий өвгөн” гэж дүрсэлсэн. Гар доорх бичиг номоосоо Сүбээдэй баатрын мэлмий бүрхэг байсныг гэрчлэх баримт өнөө хэр олоогүй ч чухамдаа түүнийг батлах буюу няцаахын аль аль нь гол биш санагдана.<br />Улс үндэстний хувьд тусгаар байдал, энх амгаланг хангах баталгаа бол өрсөлдөгч дайсангүй байх явдал мөн гэж үзэж байсан түүхийн цаг үе бий. Үүний төлөө олон сая хүний цус урссан. Харамсалтай нь аливаа энх амгаланг хэрхэн тогтоох вэ гэдгийг хүн төрөлхтөн одоо хэр шийдвэрлэж чадаагүй л байна.<br />Шинэ тутам төвхнөсөн Монгол улсад ч энэ асуудал хөрш орнуудаас шалтгаалж байсан нь зүйн хэрэг. Дотоодын дажнаас хальж гарсан татар, мэргид, найманы салан тусгаарлагчдыг хөрш улсууд дэмжин өөгшүүлж байсан нь манай улсад байнгын түгшүүрийг авчирч байсан юм. Үүний дээр язгуур аймгуудаа нэгтгэсэн нармай Монгол гүрэнд амиа аргацаасан овгийн байгууллын аж ахуй аргагүй жижигдэж, өргөн зах зээл шаардагджээ. Улс төр, эдийн засгийн энэ бүх бодот асуудлыг Хөх төрийн шинэ эзэд дипломат замаар шийдвэрлэх гэж зорьж байсныг батлах баримт цөөнгүй үлджээ. Харин тухайн санаачилгыг хөрш улсууд хүлээж авсангүй, зарим үед бүр хэрцгий аргаар (тухайлбал Алтан улс 1212 онд, Сартуул улс 1218 онд монголын элч, худалдаачдыг алсан) хориг саад тавьж байжээ. Орчин үеийн хэллэгээр бол “Эдийн засгийн бүслэлт” гэж болохоор байдалд монгол улс оров.<br />Ийм үед зах зээдийг эзэмших эцсийн арга нь хайр найргүй дайн байлаа. Тэр дайныг хэр амжилттай явуулахаас Монгол улсын хувь заяа хамаарах болов. Мухулай, Боорчи, Жорчидай, Зэв нарын шилдэг жанжид бүхэл бүтэн армийг сургуулилан, хээр талд дайчилгааны уухай дуурслаа.<br />Сүн улстай харилцах монголын худалдааны замыг даран боомтуудаа хаасан Зөрчидийн Алтан улсын эсрэг анхны аян дайнаас гучин зургаан настай залуу хошууч Сүбээдэй шалгаран тодорчээ.</span><br /></div><br /><br /><div style="text-align: justify;"><span style="font-weight: bold;">...</span>Хөнгөн аяны бас нэгэн өдөр шувтарч амьсгал давчидмаар битүү ногоон шугуйд хүрээ буудлаа зассаны дараа:<br />-Тэнгист хүрэхэд одоо хагас өдөржийн газар үлдлээ гэж нутгийнхан Сүбээдэйд мэдэгдэв. Сайхан мэдээ дуулгасанд нь талархаж газарчдадаа дахин том торх дарс шагнаад Сүбээдэй цэргээ эргэхээр гарлаа.<br />-Морьдын туурай сунаад явхад хэцүү боллоо гэж нэгэн хижээл аравтан гомдол барив.<br />-Халамцуу эрс эгдүүтэй юм. Тэднийг дуулалдахаар зүрх огшино гэж барласын Гачир баатар хэлэв. Сүбээдэй тэр гал дээр саатахыг мэдээд ойр орчмынхон нь цугларан тойрч суулаа. Дундад өргөргийн бөгчим шөнө эхэлж одод түгжээ. Өвгөн жанжных нь царайд ер бусын баярлаж ханасан байдал тодрохыг цэргүүд ажиж байв.<br />-Маргааш жин үдэд баруун далайн захад хүрнэ гэж Сүбээдэй хэлээд тэднийг тойруулан харснаа:<br />-Та нарын олонх тэнгис далайн шорвог усанд ханатал шүршүүлсэн ч тэр уудам далайг үзэхдээ сэтгэл чинь бас л өөр болох вий. Дэлхий дайд хичнээн уужим, эс үзсэн газар бас хэдүй байгааг хэн мэднэ гэвэл мөнөөх аравтан гашуунаар мөшилзөж:<br />-Мөнх тэнгэрийн хүчин дур миний бие бас цөөнгүй газар усыг үзэв. Гэвч төрөлх хөх бууцанд минь хүрэх нутгийг эс оллоо гэжээ. Гал тойрон суусан цэргүүдийн сэтгэлийг энэ үг эрхгүй хөндлөө.<br />Сүбээдэй шөнө дүл болтол тэнд суужээ. Яриа хөөрөө тэгсхийгээд татарч, нэгтээгээс цээлхэн хоолойтой хүн дуу эхлэхэд алаг цоогхон түрсээр төдөлгүй ягаахан өнгөт шил талаа дурсан санагалзсан уртын дууны аялгуу нил цэцэг анхилсан дулаан орны гүн хөх тэнгэрийн доогуур удтал хангинан дуурсчээ<span style="font-weight: bold;">...</span><br /></div><br /><br /><span style="font-size:85%;"><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Түүхийн товчоо:</span><br /><span style="font-style: italic;"> Сүбээдэй буюу заримын хэлж дадсанаар Сүвээдэй баатар 1176 онд төв монголын уулархаг нутагт, Жарчуудай урианханы язгууртан Хабалын дэд хүү болон мэндэлжээ. Арван дөрвөн наснаас хааны санг хамгаалах хошууч-хайгуулчийн алба хашиж, 1206 онд мянганы ноён болов. Мэргидийн үлдэгдлийг хэрлэн голын хөвөөнөөс Чүй мөрөн хүртэл нэхэж бут цохисноос хойш “Төмөр тэрэгт Сүбээдэй” хэмээн алдаршив. 1219 онд Сартуулыг довтолход Сүбээдэй Зүчи ханы дэргэд явж, Самаркандын байлдааны дараа тусгай зарлигаар Зэв жанжины хамт Мухамед шахыг нэхэмжлэн Европ, Азийн газарзүйн хилийг давсан. 1225 онд Хашин орныг зорьсон Чингис хааны сүүлчийн аяллыг элээн Яргай хотноо хар тугаа мандуулаад нөгчсөн эзний шарилыг хамгаалан эх нутагтаа эгэв.</span><br /><span style="font-style: italic;"> Өгөөдэй хаан ширээнд суусны дараагаар гүнжээ Сүбээдэйд буулган өгч, төрд байгуулсан түүний гавьяаг гэрэлтүүлэв. Тэр үеэс Сүбээдэй монгол цэргийн ерөнхий захирагчийн тушаалд дэвшиж Алтан улсыг дайлах ажлыг толгойлов. Алтаны өмнөд нийслэл Бян жяныг эзлэн, Зөрчидийн хаан ширээг холбируулаад 1235 оноос Бат ханыг дагалдан өрнө зүг хоёр дахь аяллаа хийхдээ Дорнод Европыг туулижээ.</span><br /><span style="font-style: italic;"> Сүбээдэй баатрын оролцсон хийгээд удирдсан энэ бүх аялал дээр өгүүлсэн монгол гүрний эдийн засгийн бэрхшээлийг арилгаж улс төрийн нөлөөг өргөжүүлэхэд зохих хувь нэмрээ өгсөн бөгөөд төрийн их сайдын хувьд үүнийг өөрөө сайн мэдэж байсан биз ээ.</span><br /><span style="font-style: italic;"> Сүбээдэй Алтан ордны улс байгуулхад идэвхтэй оролцож байгаад Гүюг хааныг өргөмжлөх улсын их хуралдайд уригдан1246 онд Туул гол дахь суугал нутагтаа буцаж иржээ. Тэр ёслолоос хойш Сүбээдэй эх орноосоо гаралгүй аж төрсөөр 1248 онд далан гурван насандаа таалал төгссөн билээ.</span></span><br /><br /><br /><div style="text-align: justify;"><span style="font-weight: bold;">...</span>Сүбээдэйн цэрэг тэнгис рүү хошууран орсон тэгш өндөрлөг дээр гарч ирэх үес огторгуйг зэгэл үүлс бүрхээд их усны зүгээс салхилж эхэллээ. Цэргүүд аравт аравтаараа цувж нарийн жимээр хэжин буулаа.<br />Тэнгисийн хөвөөнд Сүбээдэй түрүүлж хүрэв. Нутгийн ихсээс хоёр нь мориноосоо бууж баатрын хүлгийн зуузайнаас атган тэнгисийн ус руу орлоо. Нар үүлсийн цаагуур нуугдахад тэнгэр, тэнгис хоёрын зах мандал ууссан мэт, давалгааны хяр дээрх цав цагаан хөөс л энэ бүдэг саарал орчныг сүлнэ.<br />“Төрөлх хөх бууцанд минь хүрэх газар үгүй” гэсэн Бужиг аравтны үгийг Сүбээдэй эргэн дурслаа. Мориных нь хөлийг үл таних далайн ус угаана. Элсэн хаялгаар цэрэг морьд дүүрсэн ч эх захгүй шуугиан болсонгүй, өвгөн байцсыг уйгагүй өдөн оролдох айлгүй долгисын чимээ л нам гүмийг эвдэнэ. Сүбээдэй дуулгаа авлаа. Далайн орог буурал мандал түүнд хаврын хавсарганд нүдүүлсэн нутгийнх нь нүцгэн бор толгодыг санагдуулжээ.<br />-Атираатай байна гэж Сүбээдэй санаандгүй чанга хэлжээ.<br />Царайд нь санаашралын сүүдэр буугаад холхийг ширтэн хөшсөн цуут жанжныг нүд салгахгүй харж байсан харийн хоёр хүн тэр үгийг бие биендээ шивнэн лавлав. Сүбээдэй дуулгаа өмсөөд:<br />-Аяа, Атираат тэнгис гэж давтан өгүүлэхэд цэргүүд ам дамжуулан авч дор бүрнээ цээжлэх адил “Атираат тэнгис, Атираат тэнгис” гэлцжээ.<br /></div><br /><br /><br /><div style="text-align: right; font-weight: bold; font-style: italic;">Т.Мандир<br />“Хорин нэгэн хөрөг” /1990/ ном<br />100-105 дахь талд буй.<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-2166485972576893150?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-38886226567573148032011-07-09T20:47:00.000-07:002011-07-09T21:01:07.272-07:00<div style="text-align: center; font-weight: bold;"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" ><a href="http://badrangui.blogspot.com/">Ц.ГАЛБАДРАХ гуайн блогоос</a> энэ бичлэгийг уншаад өөрийн блогтоо хөтөлж авчирлаа. Дашрамд, өнөөдөр хүчит арслан маань хүний хорвоод ирсэн <a href="http://www.mglclub.com/4758718">өдөр</a> юм аа.</span><br /></div><p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span lang="MN" style="font-size:100%;"><span style="font-size:100%;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-2GxL9OhTJUU/ThkjZdYDmWI/AAAAAAAAAn4/uYKmISdJZZ4/s1600/Arslan_Ganbat01.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 300px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-2GxL9OhTJUU/ThkjZdYDmWI/AAAAAAAAAn4/uYKmISdJZZ4/s400/Arslan_Ganbat01.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5627568129665374562" border="0" /></a></span></span></p><p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" >Нэгэн шигтгээ. Аваргыг давж начин болсон бөх цөөнгүй. Мөнхүү, аваргыг хаяж заан цолд хүрсэн бөх цөөнгүй. Мөнхүү, аваргыг хазайлгаж арслан цол хүртсэн бөх цөөнгүй. Харин Батжаргалын Ганбат шиг дээрх гурван цолыг авахдаа гурвууланд нь аваргыг өвдөг шороодуулсан бөх ардын хувьсгалын жилүүдийн түүхэн дэх наадмуудад л лав байхгүй. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" > </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" >Тэрбээр 1998 оны наадмаар улсын заан С.Сүхбаатар, улсын арслан М.Мөнгөн, дархан аварга Х.Баянмөнх нарыг гурав, дөрөв, тавын даваанд унагаж начин, 1999 онд улсын начин И.Доржсамбуу /эдүгээгийн гарьд/, улсын заан Ж.Ганболд, улсын аварга О.Балжинням нарыг тав, зургаа, долоогийн даваанд давж заан, 2010 онд улсын заан М.Өсөхбаяр, улсын арслан Х.Мөнхбаатар, даян аварга Г.Өсөхбаяр нарыг долоо, найм, есийн даваанд өвдөглүүлэн түрүүлж арслан болсон бөлгөө. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" > </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" >Аваргыг давж аварга болдог гэсэн нэгэн ялгуун үг буй. Аваргыг даваад начин, аваргыг даваад заан, аваргыг даваад арслан болсон, жилдээ ганцхан болдог үндэснийхээ их баяр наадамд ганцаархнаа тахим өгөлгүй босоо үлдэж магнайлсан хүний тухайд нарийн яривал, аль ч спортын төрөлд түрүүлэх л юм бол аварга болдог дэлхий даяхны жишгийг бодолцох юм бол “аварга” л гэсэн үг. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" > </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" >Нэгэн шигтгээ. Манайд, эрэмбэ, чансаагаараа улсын их баяр наадмын дараа ордог, жил бүр болоод бүүр заншчихсан, арван таваас цааш жилийн хур түүхтэй уламжлалт барилдаан цөөнгүй. Ухаан нь, билгийн улирлын хаврын тэргүүн цагаан сарын шинийн нэгэнд зориулсан “бага наадам”, Бүрэн эрхт бүгд найрамдах улсаа тунхагласан өдөр, шинэ Үндсэн хуулийг баталсан өдөр, Тамирчдын баярын өдөр, Цэргийн баярын өдөр, Нийслэлийн өдөрт зориулсан... гээд л хөвөрч өгнө. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" > </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" >Эдгээр барилдаанд хамгийн олон түрүүлсэн үнэмлэхүй дээд амжилтын эзэн нь хөдөлмөрийн баатар, гавьяат тамирчин, дархан аварга Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" > </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" >Нэгэн цаг үеийг эзэгнэн төрсөн цуут аварга маань 1965 оноос эхтэй Тамирчдын өдөрт зориулсан барилдаанд долоо, 1963 оноос улбаатай цагаан сарын барилдаанд 13, 1990 оноос хойш тогтмолжсон Улс тунхагласан өдөрт зориулсан барилдаанд зургаа, 1992 оноос хойш тасралтгүй болж буй шинэ Үндсэн хуулийг баталсан өдөрт зориулсан барилдаанд дөрөв, 1994 оноос эхлэлээ авсан Нийслэлийн өдөрт зориулсан барилдаанд зургаа, 1977 онд анхных нь болсон Цэргийн баярт зориулсан барилдаанд тав магнайлсан байдаг. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" > </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;mso-layout-grid-align:auto; punctuation-wrap:hanging;text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; mso-vertical-align-alt:auto"><span style="Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;;mso-ansi-language:MNfont-family:&quot;;font-size:100%;" lang="MN" >Харин залуу арслан Батжаргалын Ганбат шиг 2002, 2004, 2005, 2007, 2008, 2010 оны Цэргийн баярт зориулсан барилдаанд өвдөг шороодолгүй түрүүлж Баагий аваргын ноёрхлоо тогтоосон олон дээд амжилтын нэгийг эвдээд байгаа бөх өдгөө түүнээс өөр алга. </span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3888622656757314803?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-65881656928419066612011-07-06T01:29:00.000-07:002011-07-06T01:41:42.075-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-BQpiRk5t_Fw/ThQeePfg0YI/AAAAAAAAAnc/SMVS8JOzzC4/s1600/19055_311129743774_724793774_3570314_7538598_n.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 266px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-BQpiRk5t_Fw/ThQeePfg0YI/AAAAAAAAAnc/SMVS8JOzzC4/s400/19055_311129743774_724793774_3570314_7538598_n.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5626155339396206978" border="0" /></a><br /><span style="text-decoration: underline;"></span><div style="text-align: center;"><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Дэлгэрмаа-д</span><br /></div><div style="text-align: center;"><br />Сар өдрүүдийн хөх урсгал ухааны гэрэл тасчина<br />Сайхан эрхэмсэг бүхэн санаанд үгүйл олдоно<br />Гоо саран мэт харанхуйн дууч охины<br />Гортиг цайвар царай л санаанаас үл холдоно<br />Зүүднээс зүүдийг минь хулгайлаад чанагш одох хаврын<br />Зүүж хэлхсэн өдрүүдийн хамгийн сүүлчийн цэцэг минь<br />Зөргийн цаад зөрөг дээр даашинзны чинь өнгөтэй манан<br />Зөндөө олон удаа хөл нүцгэн гүйлээ<br />Онгод хөлөглөн бүжиглэгч харанхуйн дууч охин минь<br />Огт гуньдаггүй сэтгэлийн чинь нулимс хаана нуугдана вэ<br />Галбингаан дуу мэт уянгалаг дэндүү уянгалан хоолой<br />Ганц удаа чичирэн гунихыг нэг үзэхсэн<br />Талимаат алаг нүдэнд чинь ус гүйснийг харвал ч<br />Тавдугаар сарын бороо гучин нэгэндээ зогсохгүй биз<br />Тэр л цагийн гэгээнд голын хөвөө бараадна<br />Тэнд л хулгайч хавар зүүдийг минь эргүүлж өгнө<br />Сар өдрүүдийн хөх гэрэл ухааны урсгал тасчина<br />Сайхан эрхэмсэг бүхэн үүрд энд оршино<br />Голын урсгал мэт харанхуйн дууч охины<br />Гортиг цайвар царай л санаанаас үл холдоно<br /><br /><span style="font-style: italic;">2010.01.27</span><br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Хатанбаатарын ГАНТУЛГА</span><br /><span style="font-weight: bold;">"Тав дахь улирал" /2010/ ном</span><br /><span style="font-weight: bold;">92-р тал.</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-6588165692841906661?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-44265975365529029392011-07-03T19:44:00.000-07:002011-07-05T00:17:53.847-07:00<div style="text-align: center;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-GI33aRTuiWw/ThEqMjUo-TI/AAAAAAAAAnM/u8P2jJ6f8Cs/s1600/colorchecker_white.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 300px; height: 300px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-GI33aRTuiWw/ThEqMjUo-TI/AAAAAAAAAnM/u8P2jJ6f8Cs/s400/colorchecker_white.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5625323804691069234" border="0" /></a><span style="font-weight: bold;">Гоо охид голын уснаа угаал үйлдэх нь</span></div><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Байгальтай нөхцөх мэт болоод</div><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Урлаг ичээнэ.<br /><br /><br /><a href="http://menhbaatar.blogspot.com/"><small style="font-style: italic; font-weight: normal;" class="metadata"><span class="chronodata">М.Энхбаатар </span></small></a><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-4426597536552902939?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-17288665074688947712011-07-01T05:38:00.000-07:002011-07-01T05:46:10.397-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-no4vgYjl91c/Tg3BeoJ3VtI/AAAAAAAAAnE/j_-6slhyhjw/s1600/7_sariin_1.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 230px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-no4vgYjl91c/Tg3BeoJ3VtI/AAAAAAAAAnE/j_-6slhyhjw/s400/7_sariin_1.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5624364241574647506" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;"> Сайн сайхны тухай уулга алдан ярих<br />Сайхан хүмүүсийн эх оронд нар ургалаа<br />Сэтгэл хөдөлгөм учирлуудыг зөгнөж<br />Сэм сэмхэн цонхоор өнгийлөө.<br /><br />“Өтөл нас” хүүхэд настай минь хөтлөлцөн ирээд<br />“Өглөө боллоо” гэж чангаар хашгичлаа.<br />Өрөөндөө хичнээн ганцаар үлдэхийг хичээвч<br />Өнөр олны урсгал даллан дууднам, намайг.<br /><br />Сайн сайхны тухай уулга алдан ярилцахаар<br />Сайхан хүмүүсийн зүг би гарлаа<br />Үүдний цаана үүрдийн “Залуу нас” үлдээд<br />Үхлийн тухай солгой хоолойгоор дуулж байлаа.<br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">2009.06.29</span> <span style="color: rgb(255, 0, 0); font-weight: bold;"><br />УЛААН</span><span style="color: rgb(51, 51, 255); font-weight: bold;">баатар</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-1728866507468894771?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-80582796955404301962011-06-29T22:56:00.000-07:002011-06-29T23:16:57.319-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-IYrbEJrz9Dw/TgwRfEMjm-I/AAAAAAAAAm8/wy4dXIQWnn0/s1600/1366.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 306px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-IYrbEJrz9Dw/TgwRfEMjm-I/AAAAAAAAAm8/wy4dXIQWnn0/s400/1366.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5623889260078930914" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Лаа урссаар... , лаа урссаар... хэмээн<br />Цаасан дээр<br />Лавтайяа түмэнтээ бичээд<br />Надад дурсгасан!...<br />Тэр олон лааг<br />Үлээж би зүрхлээгүй<br />Тийм олон лаа<br />Үргэлж ассаар байдаг...</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;"><br /><span style="font-style: italic;">2002.07.14-15</span><br /></div><br /><br /><br /><div><br /></div><div><br /><div style="text-align: center; font-style: italic; font-weight: bold;">Яруу найрагч Г.Сонинбаяр<br /><br />Бодлын сар /УБ.2007/<br />23-р тал.<br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-8058279695540430196?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-55748773163017222922011-06-28T03:49:00.000-07:002011-11-11T00:13:08.104-08:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/-glcUUstvGAk/Tgmy5pH6cDI/AAAAAAAAAm0/u475LrGROUY/s1600/dream-catcher.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 378px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-glcUUstvGAk/Tgmy5pH6cDI/AAAAAAAAAm0/u475LrGROUY/s400/dream-catcher.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5623222313110106162" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-family:arial;">Эвлэршгүй дайсан, хагацашгүй анд минь билээ сэтгэл минь чи</span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">Эрүүдэн шүүж болдоггүй гавъяа шиг ял билээ сэтгэл минь чи</span><br /><br /><span style="font-family:arial;">Энэлэл хайр, хорсол зэвүүцлийн илдийг хурцлагч</span><br /><span style="font-family:arial;"></span><span style="font-family:arial;">Эмзэг атлаа хүнд зэвсэг юм сэтгэл минь чи</span><br /><br /><span style="font-family:arial;">Ертөнцийн амьдрал баян ч чиний энд хүрэхгүй</span> <span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">Ер бусын сэлүүрт хөлөг онгоц юм сэтгэл минь чи</span><br /><span style="font-family:arial;"> </span><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">Авсан дотор ч баяртайяа сэрж мэдэх</span><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">Аз жаргалын сэрүүн хүйтэн зүүд шүү дээ сэтгэл минь чи</span><br /><span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">Зам зуурын салхин Зандааг сэмрээж орхивол</span> <span style="font-family:arial;"></span><br /><span style="font-family:arial;">Завсарт нь бүтэн үлдэнэ ээ сэтгэл минь чи<br /><br /><br /><br /><a href="http://anduusanaa.blogspot.com/2009/11/blog-post_23.html">Яруу найрагч Б.Занданхүү</a><br /></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5574877316301722292?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-32997194495898993942011-06-27T01:05:00.000-07:002011-06-27T01:12:41.290-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-WEInoAtgXDk/Tgg7aU_XfVI/AAAAAAAAAms/pqY6G87Kyog/s1600/Picasso_Nude_in_a_blackArmchair.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 316px; height: 400px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-WEInoAtgXDk/Tgg7aU_XfVI/AAAAAAAAAms/pqY6G87Kyog/s400/Picasso_Nude_in_a_blackArmchair.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5622809458269191506" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Архи дарс, цалгилан байж<br />Уруул хүрэхэд онгод ирнэ<br />Аманд дүлэх янжуурын утаа<br />Цагаан цааснаа сүгийг нь орхиод<br />Цэнхэрлэн ууршина<br />Тун ч удахгүй дээ, тэр сүг сүнслэн биежээд<br />Тунгалаг гэрэлт хүүхнүүдийн<br />Ягаахан уруулаар хотолд түгнэ<br />Архи дарс цалгилан айсуй<br />Түүнийг буй болгосон суут мэргэний<br />Түймэр цадигийг таах л гэж би мунгинана<br />Мунгинах бүр мулгуу тархи<br />Задралаас биежин сүнс сүүдэртэйгээ холилдоно<br />Архиар урсах хөөрлийн онгод<br />Тамхиар үүсэх бодолд цэгцэрч<br />Хүүхний уруулаар олонд түгэхэд<br />Хүүр мэт байгаагүйдээ бяцхан баясна<br /><br /><br /><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;font-size:85%;" >Яруу найрагч Ж.Баяржаргал<br />"Дурлалдаа халуурсан охид" /УБ.2001/<br />24-р тал</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3299719449589899394?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-11891865813960035072011-06-24T05:48:00.001-07:002011-06-24T05:53:23.352-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-vfu906Ox3-s/TgSHu2iZTiI/AAAAAAAAAmc/zgf35vgGYUI/s1600/oilan_02.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 309px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-vfu906Ox3-s/TgSHu2iZTiI/AAAAAAAAAmc/zgf35vgGYUI/s400/oilan_02.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5621767473848733218" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Алхаад л байвал анхны цэгтээ<br />Эргээд л ирдэг<br />Алиман хэлбэртэй дэлхий шиг<br />Амттайхан амьдрал:<br />Хахир хатуу өвлийн зүрхэнд<br />Хаврын шимийг нууцалсан<br />Хайрга шавар дундаас өндийн цэцэглэгч<br />Багваахай цэцгийн бутан дороос<br />Би аз жаргалын жимийг олсон.<br /><br />Өнгөрсөн цаг дээр өгүүлэгдэхүүнээ<br />Хадаж бичсэн<br />Өгүүлбэр бүхнийхээ төгсгөлд<br />Хатгасан цэг:<br />Өнөөдөр нээсэн диваажингийн<br />Үүдэнд намайг хөтлөж ирсэн<br />Хүч чадлын шавхагдашгүй ундарга<br />Хүний тухай шүлгийг<br />Хүнгэнэтэл унших хүчийг өгсөн<br /><br /><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">“Зуны өглөө багваахай цэцэгсийг хараад бичсэн шүлгүүд”-ээс</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-1189186581396003507?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-15795615375191694402011-06-22T00:23:00.001-07:002011-06-22T00:52:27.844-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-kEk-imNuXoQ/TgGY3wl6bVI/AAAAAAAAAlc/YaLbIIvDvVo/s1600/Beautiful-Photos-Of-Rain-022.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 300px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-kEk-imNuXoQ/TgGY3wl6bVI/AAAAAAAAAlc/YaLbIIvDvVo/s400/Beautiful-Photos-Of-Rain-022.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620941893639236946" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">ЦАГААНЧУЛУУГИЙН ДЭЛГЭРМАА</span><br /><br />***<br />Ай, яасан хүйтэн өдөр вэ...<br /><span style="font-weight: bold;">Аравдугаар сарын тэнгэрээс бороо асгаад л</span><br />Гунихын шалтгаант энэ л улиралд<br /><span style="font-weight: bold;">Гудамжаар нэл бороо шиврээд л...</span><br /><br />Хүйтэн байна, үсээ нөмрөөд цонхны дэргэд суухад<br />Хүсэл минь нүдний өмнө алгуур дэвсээр газардахад<br />Хэдэн болжмор будаа мэт тоншоод тэнгэр өөд нисчихлээ<br />Хэзээ бууж ирэх бол доо тэд, алган дээр минь.<br /><br />2006.10.21<br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-S8zJpg6FeYI/TgGZSZxptbI/AAAAAAAAAlk/zeaF2CFZzAM/s1600/Beautiful-Photos-Of-Rain-001.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 300px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-S8zJpg6FeYI/TgGZSZxptbI/AAAAAAAAAlk/zeaF2CFZzAM/s400/Beautiful-Photos-Of-Rain-001.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620942351370925490" border="0" /></a><span style="font-weight: bold;">ОРООЛОНГИЙН ЭЛБЭГТӨГС</span><br /><br />***<br />Баярлахдаа миний базаж хаясан тэнгэрийн<br />Баруун зүүн хаяанд нар, саран мандана<br />Эрт цагийн үлгэрээр эвтэйхэн зүйж хийсэн<br />Эвхмэл модон орон дээр бүхий л насаа барна<br />Гунихрагч нэгэн хөгжмийн хэлээр надад<br />“Гутамшигт өнгөрсөн үүрд арилан одож<br />Гайхамшигт ирээдүй үүд сөхөж байна” хэмээн<br />Өвдөг дээрээ сөхөрч гараас минь адис аваад<br />Өөдөөс минь дөхсөөр бие дотор орчихов<br />Бодол эрэгцүүллээс илүүтэй бодит амьдралд тэмүүлж<br />Олж авсан бүхэн минь хоосон зугаа төдий<br /><span style="font-weight: bold;">Бороо шиг шуугиантай насанд учрал бүхэн эмзэг ч</span><br />Орогнох бяцхан хэвтэр минь уужим амьсгалахад хангалттай. <br /><br />2010.02.18<br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-QoEuqVbUBAU/TgGZglF-NNI/AAAAAAAAAls/u6EZBSBwycA/s1600/Beautiful-Photos-Of-Rain-002.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 300px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-QoEuqVbUBAU/TgGZglF-NNI/AAAAAAAAAls/u6EZBSBwycA/s400/Beautiful-Photos-Of-Rain-002.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620942594927113426" border="0" /></a><span style="font-weight: bold;">БАТСУУРИЙН БАЯСГАЛАН</span><br /><br />***<br />Хотын дээрх тэнгэрийг хэн ингэтлээ гомдоочихоод<br /><span style="font-weight: bold;">Хорин хоног тасралтгүй бороогоор уйлдаг байна аа</span><br />Гуниж дуслуулсан нулимсыг нь алгандаа тосч хөнтөрчихөөд<br />Гурван хоног би чинь согтуу юм шиг л алхаллаа<br /><br />Үнэ хямдтай гоёлын шаахай бидний гунигийг даасангүй<br />Үүл болоод солонгын тухай үглэж дуулаад ч сонссонгүй<br />Норсон гэзэг, гандмал шүхэр, чихарсан нойтон савлуур л<br />Ноднин жилийн тэнэгхэн дурлалын тунгалаг шаналлыг сэдрээнэ дээ<br /><br />Үргэлжийн бүүдгэр бүхэнд ингэтлээн адгаж дасчихаад<br />Үүр цайхад нар мандчихсан байвал үхмээр л санагдах байх даа.<br /><br />2008.06.25<br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-NG8sY34pFv8/TgGZ45_qMsI/AAAAAAAAAl0/uGMU1_h3E-8/s1600/Beautiful-Photos-Of-Rain-011.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 300px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-NG8sY34pFv8/TgGZ45_qMsI/AAAAAAAAAl0/uGMU1_h3E-8/s400/Beautiful-Photos-Of-Rain-011.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620943012854641346" border="0" /></a><span style="font-weight: bold;">ЖАРГАЛСАЙХАНЫ ОРГИЛ</span><br /><br /><span style="font-style: italic;">ЗУН</span><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Энэ их улирсан бороо зогсож,</span><br />нар үүлсийн сиймхийгээр гийнэ гэдэгт итгэхгүй нь!<br />Энгэрт минь нэвчсэн<br />хүйтэн хэрнээ усархаг дуслуудыг ээ...<br />Итгэл болоод ирээдүйг минь урсгачихаад,<br />өнгөрснийг л үлдээчихсэн<br />Ийм хөндүүр хоногуудыг би тэгээд<br />“зун” гэж нэрлэх үү?<br /><br />2009.1.4 нд УБ хот<br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-sU-rl-PRB1k/TgGa2DoJGXI/AAAAAAAAAl8/OVphERYL-84/s1600/Beautiful-Photos-Of-Rain-008.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 300px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-sU-rl-PRB1k/TgGa2DoJGXI/AAAAAAAAAl8/OVphERYL-84/s400/Beautiful-Photos-Of-Rain-008.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620944063412377970" border="0" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">ШАГДАРСҮРЭНГИЙН ХАТАНБҮҮВЭЙБААТАР</span><br /><br /><span style="font-style: italic;">БОРООНЫ ДАРАА</span><br /><br /> <span style="font-style: italic;">Б.Мөнхзолд</span><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Борооны дараа солонго татсан</span><br />Худлаа бодол минь л татсан<br />Болжмор тагтан дээр минь жиргэж<br />Шинэхэн бодолд минь аялгуу нэмэхдээ<br />Даашинзныхаа хормойгоор салхи<br />Эрхлүүлэн ирж явааг чинь хэлсэн<br />Нар оройжин аальгүйтэж, аальгүйтэж жаргахдаа<br />Сарыг үлдээсэн. Сарны савлуур дээр<br />Суугаад үнсэлцэхийг минь болжмор л харсан<br /><span style="font-weight: bold;">Борооны дараа бодол минь татсан</span><br />Худлаа, солонго л татсан<br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-NO0H3r38Zas/TgGbpqzRYJI/AAAAAAAAAmE/T_FvtGBCBIs/s1600/Beautiful-Photos-Of-Rain-015.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 300px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-NO0H3r38Zas/TgGbpqzRYJI/AAAAAAAAAmE/T_FvtGBCBIs/s400/Beautiful-Photos-Of-Rain-015.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620944950101368978" border="0" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">НЯМХҮҮГИЙН НАРАНГЭРЭЛ</span><br /><br />***<br /><span style="font-weight: bold;">Гадаа бороо орж байна</span><br />Чамайг санахаар миний доторх<br />Сонин сонин амьдрал<br />Гадаа бас тохиож байна.<br />Чиний инээмсэглэл миний нүдийг аргаддаг шиг<br />Тэр тэнгэрийн дуслууд урсаад<br />Газраас хараат болж байна.<br />Сулхан дуугаар мөрөөдлөө хэлээд<br />Сураггүй алсад зүсрээд ирж байна.<br />Чанадаас чинь наашлах дуу<br />Тасарсаар миний зүрхэнд<br />Хүрдэг шиг<br />Даруухан цогисоор<br /><span style="font-weight: bold;">Бороо орж байна.</span><br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-eCmFsXyodpA/TgGcBBGw7RI/AAAAAAAAAmM/btBpSSirKBg/s1600/Beautiful-Photos-Of-Rain-014.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 300px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-eCmFsXyodpA/TgGcBBGw7RI/AAAAAAAAAmM/btBpSSirKBg/s400/Beautiful-Photos-Of-Rain-014.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620945351225699602" border="0" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">МЯГМАРСҮРЭНГИЙН ХАНГАЛ</span><br /><br />***<br />Хэрэв уйлж чадахгүй бол...<br />Тэнгэр ширтэж удаан сууна<br />Тэгээд үүл болно.<br /><span style="font-weight: bold;">Бороо болно.</span><br />Надад итгэдэг харцыг дахин гуниглуулбал...<br />Мартагдана, харин<br />Мартагдашгүй шүлэг бичиж чадах билүү...<br />Үхэх, Яг яруу найраг шиг<br />Надад цагаанаар төсөөлөгддөг<br />Гэрэлтээд л...<br />Гэхдээ сүүмгэр цагаан<br />Хөвөөд л...<br />Хөвөөд л<br />...<br />Ийм мэдрэмж төрүүлэх сонсголонт аязыг эрсээр ээ.<br />Одоо уйлмаар санагдвал л...<br />Хуруугаараа агаарт хөгжимдөхийг хичээнэ.<br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-bolmsFFgvII/TgGcSwnMqnI/AAAAAAAAAmU/RYKI5279CFg/s1600/parke_summer-rain.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 274px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-bolmsFFgvII/TgGcSwnMqnI/AAAAAAAAAmU/RYKI5279CFg/s400/parke_summer-rain.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5620945656035977842" border="0" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">ЯДАМСҮРЭНГИЙН БАЯРАА</span><br /><br />***<br />Хатсан цэцгэнд<br /><span style="font-weight: bold;">Бороон дусал</span><br />Түйтгэр болно<br />Хагссан зүрхийг<br />Хайр мөн<br />Тэгж ононо.<br /><br />Цацарч хагарсан<br />Цэцгийн дэлбээ<br />Цаснаас олон<br />Цасанд тодрох<br />Мөрийг нь дагавал<br />Гуниг л олно.<br /><br />2008 он Улаанбаатар<br /><br /><br /><br /><br /><div style="text-align: right;"><span style="font-weight: bold;">"ХӨХ МЭДРЭХҮЙ"</span><br /><span style="font-weight: bold;">шүлгийн цоморлигоос...</span><br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-1579561537519169440?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-23160857660268572592011-06-19T01:22:00.000-07:002011-06-19T01:36:35.165-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-5DqukYoQaR8/Tf20Vc6xz2I/AAAAAAAAAk0/Unop_doGbO0/s1600/%25D0%2594.%25D0%2591%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B1%25D0%25B0%25D1%258F%25D1%2580-zindaa.mn.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 200px; height: 157px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-5DqukYoQaR8/Tf20Vc6xz2I/AAAAAAAAAk0/Unop_doGbO0/s200/%25D0%2594.%25D0%2591%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B1%25D0%25B0%25D1%258F%25D1%2580-zindaa.mn.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5619846190661226338" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Монголын яруу найрагт бүсгүй хүнийг Явуухулан дээрээс нь, Нямсүрэн доороос нь дуулсан. Энэ бол билгийн нүд...<br /></div><div style="text-align: center;"><span style="font-style: italic;">Д.Батбаяр /Төрийн шагналт зохиолч/</span><br /><br /><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-tX6wjE36OmQ/Tf20UUx31lI/AAAAAAAAAkc/LLS2Of88bYY/s1600/d-rose-thumb-520x329-13170.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 200px; height: 126px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-tX6wjE36OmQ/Tf20UUx31lI/AAAAAAAAAkc/LLS2Of88bYY/s200/d-rose-thumb-520x329-13170.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5619846171296519762" border="0" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">Залуу насыг залуу хүн л үрэн таран хийдэг. Үүнээс илүү харуусал гуниг үгүй...</span><br /><br /><span style="font-style: italic;">Дерик Роүз /Чикаго Буллс/</span><br /><br /><br />.<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-4q9oT1vMj9w/Tf20UjG2t1I/AAAAAAAAAkk/VHFv2PkkJJI/s1600/images.jpeg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 143px; height: 200px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-4q9oT1vMj9w/Tf20UjG2t1I/AAAAAAAAAkk/VHFv2PkkJJI/s200/images.jpeg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5619846175142623058" border="0" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">...Гумберт, Бахман гээд В.Набоковын баатрууд сэтгэцийн эмнэлэгт хүргэгдэх тавилантай. Харин минийх шууд л үхлийг сонгодог. Гэвч үхэж чаддаггүй...</span><br /><br /><span style="font-style: italic;">М.Уянсүх /Яруу найрагч/</span><br /><br /><br /><br />.<br /><span style="font-weight: bold;">Нэмээд нэгэн шүлэг:</span><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-jsy9a0bjMUA/Tf20U8MXfuI/AAAAAAAAAks/yMd5FPcjMwA/s1600/sdfwewewewwe.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 120px; height: 150px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-jsy9a0bjMUA/Tf20U8MXfuI/AAAAAAAAAks/yMd5FPcjMwA/s200/sdfwewewewwe.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5619846181876629218" border="0" /></a><br />Гүнзгий санаа алдмаар<br />Сар шиг бүсгүй чи минь юм<br />Гүнд нь цангинасан дууны<br />Эгшиг нь миний сэтгэл юм...<br /><br /><span style="font-style: italic;">Б.Явуухулан /Яруу найрагч/</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-2316085766026857259?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-38279113496635415442011-06-12T02:38:00.000-07:002011-09-21T21:19:10.021-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-oCsu-YgLHKo/TfSLlgkCi9I/AAAAAAAAAj0/hn6nI2Ksk3Q/s1600/2zpsjlt.jpg"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer; width: 241px; height: 400px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-oCsu-YgLHKo/TfSLlgkCi9I/AAAAAAAAAj0/hn6nI2Ksk3Q/s400/2zpsjlt.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5617268111750368210" border="0" /></a><br /><div style="text-align: justify;">Манан будан гэдэг мундаг зузаан романыг дөрөвдүгээр ангидаа уншсанаас хойш анх удаа ийм зовуурь залхаантайгаар ном уншиж үзлээ. Хятадын зохиолч Зян Рун хэмээх эрхэмийн 2003 оны өвөл бичсэн баримтат уран сайхны “Чонон сүлд” роман. Миний мэддэг бичиг үсэгтэй болгон шахуу энэ зохиолыг магтаж тагшаад, хэрийн юманд цочирхоо байсан дөжирсөн толгой Тагтаа минь хүртэл магтаалын үг унагасан тул тун ч хорхой шуналтайгаар орсоныг хэлэх үү. За ер нь хөдөөний борог амьдралын зах зухаас нь амсаж өссөн мань мэтийнх нь хувьд энэ номон дахь мэдээлэлүүд цочир содон зүйл биш байсан бөгөөд, эр эм нь ялгагдахгүй эрлийз соёлтой болсон картын барааны хүүхдүүдэд бол харь гаригийн соёлыг тайлбарласантай агаар нэгэн санагдах нь аргагүй л дээ.<br /><br />Орчуулгын хэл найруулгын хувьд өөлж гоочлох зүйл үгүй байсан ч роман бүхэлдээ сул тунгаар найруулсан нойрны эмийг санагдуулсан нь цаад зохиолчийнх нь бичлэгийн онцлог л юм байлгүй. Бас нэгэн ойлгомжгүй зүйл байсан нь уг номын бүлгүүдийг тодотгосон ишлэл дээр Хүннүгийн өмнө нэр дурдагдаад байсан Цуань Рунчууд гэж хэний тухай яриад байна вэ?<br /><br />Гучдугаар бүлгээс хойш роман тун сонирхолтой болж ирсэн. Энэ нь магадгүй өнөөгийн монголын тухай баримтат кино үзэж байгаа юм шиг сэтгэгдэлийг надад үлдээснээс тэр байх л даа. Урианхай гуайн нэг эсээнд “Цаг удах тусам хүний чанар муудаж, чанараа дагаад яс нь хэврэгшсэн тухай” санаа байдаг юм. Чухамдаа бидний муудсан чанар, хэврэг ясан дээр тогтож буй энэ нийгэмд өгөх үр нөлөөгөөрөө энэ ном гарцаагүй чухалчилан яригдах эрхтэй болж байна. Гэхдээ “Чонон сүлд”-ийг магтаж тагшихын тулд эхлээд их зохиолч Донровын Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь” хэмээх нэр мандсан шоорт новелийг сайтар эргэцүүлэн бодоод, агуу Чингиз Айтматовын “Цаазын тавцан”, “Зуунаас ч урт өдрүүд”-ийг санан дурсах хэрэгтэй юм. Гонкурын шагналт зохиолч Хомерикийн “Монгол чоно” гэдэг романыг франц нөхөртэй нэгэн монгол бүсгүй орчуулж хэвлүүлсэн нь номын дэлгүүрүүдэд мэр сэр харагдсаар удахгүй далд агуулахад нь шилжих болсоныг ч анхаарч үзэх нь зүйтэй юм.<br /><br />Өөрийнх нь улигласнаар бол Зян Рун, Ар монголд ирэхдээ ганц Аким гуайтай уулзсан бөгөөд, түүний “Тэнгэрийн нохой” номыг нанхиад хэлнээ буулгахаар тохиролцсон ажээ. Бидний соёл зөвхөн дээл малгайтан төдийгүй өнгөт нүдтэний дотор ч судлагдаж, сонирхогдож, тэр чинээгээрээ тэс өөр өнцгөөс харж, эгдүүцэн зэвүүцэм, ээнэгшин уншим дүгнэлт хийж буй нь сайшаалтай хэрэг юм. Хамгийн гунигтай нь тэдгээр дүгнэлтүүд ганц л санаанд зангилагдах юм. Тэр нь “Мөхөж буй нүүдлийн соёл иргэншил”. Эрнан Кортес мэтийн алуурчид өмнөд америкийн гайхалтай соёл иргэншлийг бүрэлгэн сүйтгэсний дараа хүн судлаачид тэр зүгт хүүр тоноочин мэт цувж эхэлсэн шиг, тэдний хэлдгээр “Мөхөж буй...” бидний соёл иргэншил тунчиг сонирхолтой судалбарлагдахуун болжээ.<br /><br />Би л хувьдаа мотоцикл унаад айл хэсэн архидаж яваа үеийнхээ залуугийн нүднээс хар багынх нь гэнэн тунгалаг занг олж хараагүйдээ огт гайхаагүй, харин шинэхэн буулгасан эхнэртэйгээ орой бүр оросын сувгаар гардаг порно үздэгээ яриад, хөдөө нутгийг хөгжиж байгаа тухай сайрхахад дэргэдээс нь бушуухан босож явахаас аргагүй болсон юмдаг.<br /><br />Өдөр туж хөлөө сэлгэлгүй найрладаг дэнхэр өвгөчүүдийн сууринд аав минь сууж, хаясан хаягдсан тухай ЖА ахын дууг орилолдож орилолдсоор бөөн зодоон цохиондоо тулдаг болсон баяд найраа үзээд аглаг онгон нутагтай минь холбох амин шижим нэгээр тасарсаныг ёгхийтэл мэдэрсэн дээ.<br /><br />Манай уран зохиолд яагаад нэг иймэрхүү романтай зах зээлээ булаалцалдах ганц ормаан алга байна вэ? Манай зохиолчид яагаад нэг иймэрхүү ормаан ч бичиж чадахгүй байна вэ? Миний хувьд зохиолч сүүлийн үед гарсан романуудаас Г.Аюурзанын “Бөөгийн домог” романыг “Чонон сүлд”-ээс ач холбогдол, хийц, гаргалгаараа хувь илүү гэж хэлж чадна. Саяхны нэг “Утга зохиол урлаг” сонинд докторант Батсуурь гэгчийн хэвлүүлсэн “Бөөгийн домог-Мөхлийн домог” хэмээх тун амбицлаг бичвэрээс өөрөөр манай доовтор ахай эгэй нар “Бөөгийн домог”-ийн талаар ганц үг ган хийсэнгүй нь өнөө л атаа жөтөө, тамын тогооны үлгэртэй нь холбоотой.<br /><br />Романаас надад хамгийн таалагдсан гаргалгаа нь уртын дууг чонын улиантай холбосон явдал байлаа. Чень Жень гэгч тэр хэнхэг нөхөр Хүннүгийн судар ишлэн байж энэ тухай нотолсон нь надад тун сонирхолтой бас үнэмшилтэй санагдсан. Далайд төөрсөн хоёр итали залуу бие биеээ дуудаж орилсоор байгаад дуурь үүссэн гэдэг биз дээ. Нөгөөтэйгүүр зохиолын хуудас хойшлох тусмаа улам сэвтгэл өвтгөм болж байсныг тэмдэглэх хэрэгтэй. Хамаг сүүлийн хуудаснаа мэдэрсэн миний сэтгэлийн орь хөндүүрийг хэрэв хөдөлгөөнд тооцох аваас миний сэтгэл /Инжинаш ахайн хэлснээр/ аль нэг хэсгээрээ хөдөлгөөн хийсэн байнам. Энэ ном миний сэтгэлийг хөдөлгөсөн байнам.<br /><br />Эцэст нь, би вээр малчин Батын гэрт ирсэн хижээл насны хоёр хятадын хамт “Ээн күүн моонгол күн Эк оорандаан хайртай күнн” хэмээн халамцан дуулж суухдаа цөөн дусал үнэт нулимас унагасан хийгээд, тэдгээр нулимас гуйж олсон номын хуудасыг цоохортуулсан, хонины хашаанд орсон чонын тухай хэсэг дээр нойрондоо дийлдэснээс болж кофегоо татаж асгасан зэрэг уншигчийн зүгээс байж боломгүй бүдүүлэг үйлдэл хэдэнтээ хийснээ хүлээж байна. Басхүү, билэг авьяасын хийгээд гунигт үнэний “Үнэн”-д дийлдэн толгой мэхийж байна.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3827911349663541544?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com26tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-2191389182837207262011-06-09T03:58:00.000-07:002011-11-13T05:52:51.494-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-ze247GpxSck/TfCngFf3VVI/AAAAAAAAAjk/Ss3RFImdlYA/s1600/kahlo60.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 340px; height: 400px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-ze247GpxSck/TfCngFf3VVI/AAAAAAAAAjk/Ss3RFImdlYA/s400/kahlo60.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5616172905004488018" border="0" /></a><div style="text-align: center;">Чив чимээгүй, гэрэлтэй, цэнхэр тэнгэрийн доор<br />Чиний гар дээр би амьсгал хураахыг хүснэ<br />Чиний гар дээр л би амьсгал хураахыг хүснэ<br />Чив чимээгүй алсыг ширтэх модны дор...<br /><br />Дэргэд маань тэр үед амьдрал дуудах үүлгүй<br />Дээр нь бас санаа алдах салхигүй<br />Амьсгал татахад минь араас уйлах шувуудгүй<br />Аяа, ямар сайхан. Намуухан...<br /><br />Тэгэхэд чи минь цамцгүй байвал зүгээр<br />Тэгээд бас инээмсэглэж суувал сайхан<br />Үргэлж намайг дурлуулдаг<br />ихэмсэг төрх чинь ч хэвээрээ...<br />Үсийг минь илэх гар чичрэхгүй байвал зүгээр<br /><br />Чив чимээгүй, гэрэлтэй, цэнхэр тэнгэрийн доор<br />Чиний гар дээр би амьсгал хураахыг хүснэ<br />Чиний гар дээр л би амьсгал хураахыг хүснэ<br />Чив чимээгүй алсыг ширтэх модны дор<br /><br />Алсыг ширтэх модны дор, чиний өвөр дээр л<br />Амьдралыг би гуниггүйхэн үлдээнэ<br />Үүрд зүрхэнд чинь сонсогдох ганцхан юмыг асууна<br />&lt;&lt;Үнэхээр чи надад хайртай юу?&gt;&gt;<br /><br />1999 он<br /><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/-c2JhGQc8KsY/TfCnoneTURI/AAAAAAAAAjs/LbxqYgR-bxQ/s1600/picasso13%255B1%255D.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 273px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-c2JhGQc8KsY/TfCnoneTURI/AAAAAAAAAjs/LbxqYgR-bxQ/s400/picasso13%255B1%255D.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5616173051563692306" border="0" /></a><br /><br /><span style="font-size:85%;"><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Яруу найрагч Л.ӨЛЗИЙТӨГС</span><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">“Тэнгэрт ургадаг модод” шүлгийн түүвэр /УБ. 2000/</span> <span style="font-weight: bold; font-style: italic;"><br />81-р талд буй.</span></span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-219138918283720726?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com13tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-17995770219017410052011-06-07T03:28:00.000-07:002011-06-07T03:35:11.554-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-4_-Us9jGTrI/Te3-rqCd2CI/AAAAAAAAAjc/fA-WJVM15Fw/s1600/ari_523_a75b131b.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-4_-Us9jGTrI/Te3-rqCd2CI/AAAAAAAAAjc/fA-WJVM15Fw/s400/ari_523_a75b131b.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5615424336373340194" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Нас барчихсан хайртай хүндээн би яаж дуу дуулах билээ<br />Нэгэнт одсон уужуу сэтгэлтэй хүндээн дуугаан яаж дуулах билээ.<br />Дотно хүнийхээ шарил дээр би ямархан анхилуун цэцэг өргөх билээ<br />Дорноос үлээх, өрнөөс үлээх тэнгисийн салхи<br />Баруунтайгаас үлээх, зүүнтэйгээс үлээх тэнгисийн салхи<br />Баян талд уулзах энэ салхи<br />Энэ миний дууны амьсгал<br />Энэ цэцгийн тансаг үнэрийг<br />Эрхэм хүнийхээ шарил дээр би авч очно.<br /></div><br /><br /><br /><br /><br /><div style="text-align: center; font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">Уолт Уйтмен</span> <span style="font-weight: bold;"><br />"Энэ хавах хашаан дотор гэрийн урдтай монос цэцэглэхийн цагт"</span><br />/М.Цэдэндоржийн орчуулга/</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-1799577021901741005?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-57804096511023399202011-06-03T03:49:00.000-07:002011-06-03T03:51:53.175-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-3ZC0AxS01ZQ/Tei8s3qZtnI/AAAAAAAAAjU/bpzz3BtyIWY/s1600/anna-akhmatova-1911-1%25281%2529.jpg%2521Large.jpg"><img style="margin: 0pt 0pt 10px 10px; float: right; cursor: pointer; width: 400px; height: 265px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-3ZC0AxS01ZQ/Tei8s3qZtnI/AAAAAAAAAjU/bpzz3BtyIWY/s400/anna-akhmatova-1911-1%25281%2529.jpg%2521Large.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5613944414559385202" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;"><div style="text-align: left;">Түүний судсаар<br /></div><div style="text-align: left;">Арван хувийн орос цус<br />Хорин хувийн хятад цус<br />Гучин хувийн монгол цус<br />Дөчин хувийн архи<br />Холилдон гүйж байгаа<br /><br />Түүний амнаас<br />Эхүүн үнэр эхэлж үнэртээд<br />Эрмэг халуун үгс ялгаран гараад<br />Улмаар уянгат нялуун өнгө аясад хувирч<br />Эцэст нь эх адаггүй хөлчүүрэл болон замхардаг<br /><br />Улаан үст минь<br />Зузаан уруулт минь<br />Учир битүүлэг<br />Далдын харцат минь.</div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5780409651102339920?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-34277095364719110842011-06-01T21:24:00.000-07:002011-11-13T05:53:41.132-08:00<div style="text-align: right;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/-Iq17Wa_TPrM/TecR-uTtijI/AAAAAAAAAi4/qwf2OfXFKJg/s1600/Picasso_Oil_Painting_Reproductions_Arlekin_and_a_Friend.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="margin: 0pt 0pt 10px 10px; float: right; cursor: pointer; width: 320px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-Iq17Wa_TPrM/TecR-uTtijI/AAAAAAAAAi4/qwf2OfXFKJg/s400/Picasso_Oil_Painting_Reproductions_Arlekin_and_a_Friend.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5613475229820881458" border="0" /></a><span style="font-weight: bold;font-size:85%;"><span style="font-style: italic;">Анд нөхөр А.Эрдэнэ-Очиртоо зориулав</span><br /></span></div><br /><br />Олны салхинд туугдаж сэтгэл гундуухан явахад<br />Олмоо чангалж гарман дээр хүлээсэн их анд минь<br />Омтгойрон гүйж халгин цалгин дэвэрч урсахад<br />Ойрхон байж холоос хашсан их эрэг минь<br /><br /><br />Наран доогуур үүлс алгуурхан нүүж байна<br />Намар болох нь дээ өвсний чийг холдчихож<br />Намайг чамайг бүүвэйлсэн хонгор салхин сэвэлзээд<br />Нас нэмж дээ хол ойрыг бодож сууна<br /><br /><br />Эр цөөхөн андтайгаа дуулалдан ижилдэж өссөн юм<br />Эрх байлгүй яах вэ дээ сэтгэлийн үзүүр нялхамсуу<br />Энэ зуурхан орчлонд дураараа шувуу шиг жиргэсэн юм<br />Эрт байлгүй яах вэ дээ сэвлэг даахь нь үнэрээрээ<br /><br /><br />Цаг хугацааны салхи бидний дундуур туучиж<br />Цахилсан мянган зэрэглээ шиг зүүдэн алсад аваачсан байна<br />Цамцаа дэрвүүлсэн бага нас бодлын гүнд ирж хуучлаад<br />Цармын алтан бялзуухай зүс хувиргаж одсон байна<br /><br /><br />Аж төрөхийн цагаан манан хэн хэнийг минь уусгаж<br />Аанай л бид хүүхэд шиг шуугилгүй удсан байна<br />Амтат дарс гэнэн бодлууддаа халамцан<br />Амьдрал мөнх гэж хүүрнэн суулгүй удсан байна<br /><br /><br />Сүүлчийн автобус хажуугаар чимээтэйхэн өнгөрөхөд<br />Шүлэг уншиж инээлдэн алхдаг минь холдсон байна<br />Сөл өвс ганхсан намрын талд дөрөө харшуулж<br />Шүүдэрт талаас өвгөдийн газарт очилгүй удсан байна<br /><br /><br />Орой үдэш хонх дуугарч хэн нэг нь халамцуухан ирж<br />Орон хотын сонин дэлгэн хөдөөгөө санаашрах минь цөөрсөн байна<br />Орчлон ийм нам гүм байхад хэзээ бид даслаа<br />Он цаг ийм гунигтай байхыг хэнээс бид уншлаа<br /><br /><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/-Q5qbKWYGmSU/TecTU4yXnSI/AAAAAAAAAjI/KVzE1CQP-CY/s1600/6a0134813b8855970c0133ee15a462970b.png" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer; width: 267px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-Q5qbKWYGmSU/TecTU4yXnSI/AAAAAAAAAjI/KVzE1CQP-CY/s400/6a0134813b8855970c0133ee15a462970b.png" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5613476710102572322" border="0" /></a>{...}<br /><br />Зовлон дааж гэлдэрэхэд талыг нь үүрч боссон<br />Зол баярын дуу аялахад талд нь түрж асгаруулсан<br />Хүний ертөнцөөс буцахын цагт<br />Хүүгээ захиж үлдээх ганц анд минь ээ<br /><br /><br />Намрын талд эр суль өвс гандахад сэтгэл сэмэрнэ<br />Надаас тийм хол сууж хэдэн оныг үдэх вэ<br />Хаврын талд эрх хонгор зэрэглээ татахад сэтгэл уясна<br />Хаалга зөөлөн тогшиж хэдийд чи манайд ирэх вэ.<br /><br /><br />2010-11-23<br /><br /><br /><br /><h3 style="font-style: italic; font-weight: normal;" class="post-title entry-title"><span style="font-size:85%;"><a href="http://sugleg.blogspot.com/2011/05/blog-post_31.html?showComment=1306988416634#c6534227972287507429">Х.Сүглэгмаа</a><br /></span></h3><h3 class="post-title entry-title"><span style="font-style: italic; font-weight: normal;font-size:85%;">«Цаг хугацааны дэргэд» номоос хэсэглэн авав.</span><br /></h3><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-3427709536471911084?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-57956077770801148202011-05-24T21:26:00.000-07:002011-05-24T21:28:49.209-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-S_2dsGBJE1Y/TdyFPheq62I/AAAAAAAAAio/RhpM-s5CVrU/s1600/desgrandchamps-2.1203545681.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 274px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-S_2dsGBJE1Y/TdyFPheq62I/AAAAAAAAAio/RhpM-s5CVrU/s400/desgrandchamps-2.1203545681.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5610505737528339298" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Хотын гудам загварын тайз шиг<br />Хоёр нүд минь түүний шал шиг<br />Төгс төгөлдөр шүлгийн холбоц шиг<br />Төгс төгөлдөр охидын алхаанд<br />Төөрсөн зүрх минь эвдэрхий луужин шиг...<br />...Зүг чигээ алдсан миний очсон<br />Зүг бүхэнд гоо үзэсгэлэн ноёрхоно<br /><br />Хотын гудам эрдэнэсийн дэлгүүр шиг<br />Хоёр нүд минь үзмэрийн шил шиг<br />Очир алмаазны гэрэл хугарал шиг<br />Омог төгөлдөр охидын алхаанд<br />Олзлогдсон сэтгэл минь эвдэрхий цаг шиг...<br />...Цаг тоололоо алдсан миний амьсгалсан<br />Цаг мөч бүрт гоо сайхан ноёрхоно.<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-TslQHxaaVqY/TdyFP1Z5I7I/AAAAAAAAAiw/tH6Bvp47ku8/s1600/md3.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 187px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-TslQHxaaVqY/TdyFP1Z5I7I/AAAAAAAAAiw/tH6Bvp47ku8/s400/md3.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5610505742877008818" border="0" /></a><br /><span style="font-style: italic;"><br />2010.09.30 Улаанбаатар</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6141051983606707872-5795607777080114820?l=hargana.blogspot.com' alt='' /></div>Я.Баярааhttp://www.blogger.com/profile/09452793435423491173noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-6141051983606707872.post-10337626633502687982011-05-22T07:34:00.001-07:002011-05-22T08:04:17.003-07:00<div style="text-align: center; font-weight: bold;">Энэ өгүүллэгийг уншихаар, урт шар унь эргүүлж байгаад духыг минь хавдтал цохьчихоод айсандаа минчийтэл улайгаад зогсож байсан ганц охин дүүгээ, дүн өвлөөр давтлагаа таслаж өдөржин бөмбөг өшиглөчихөөд орой нь доголсоор орж ирээд аавд навс балбуулахаа алдсан эрх ганц эр дүүгээ эрхгүй санадаг юм.<br /></div><div style="text-align: center; font-weight: bold;">Үргэлж нойтон сормуустай хуудсыг нь эргүүлдэг... Миний хамгийн хайртай өгүүллэг:<br /><br /><br /></div><div style="text-align: center; font-weight: bold;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-C87aAueHbuE/TdkkNI_METI/AAAAAAAAAiY/36G4xO2LsAk/s1600/home-decor-sculpture-statue-praying-girl-2-small.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 144px; height: 144px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-C87aAueHbuE/TdkkNI_METI/AAAAAAAAAiY/36G4xO2LsAk/s400/home-decor-sculpture-statue-praying-girl-2-small.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5609554619036078386" border="0" /></a><span style="font-size:180%;">Ганцаардалд бууж өгөхгүй<br /></span><br /></div><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-zJOJ1nj-Op8/TdkgTGVuCfI/AAAAAAAAAiA/rFPMxkV4i8k/s1600/img_52131.jpg"><br /></a><div style="text-align: justify;"> Модны найлзуур зөөлөн бамбалзуур болж, шинэхэн ногоон навчис цухуйх үест хар муу санаа бодлуудаа хаяж, сэтгэл дотроосоо тунгалагшин цэвэршихийг хүсэх боллоо. Сайхан инээмсэглэл, сайхан халуун дулаан үгсийг хэнээс ч хамаагүй сонсохыг хүсэх боллоо. Газрын дулаан хий, нарны гэрэлтэй сүлэлдэж, ялимгүй цагаан тоос тоосрон ахуйд эрт урьдын хатуу зөөлөн бүх үгсийг мартаад сэтгэлээ цэлмээхийг хүсэх болов. Өмнө нь огт анзаарч байгаагүй зүйлс одоо хамгийн хачирхмаар, хамгийн тайлагдашгүй болж хувираад, хэдэн шоргоолж, нэг бүдүүн хар ялааг үүрээд нүх рүүгээ тэмцэн явахыг харж бүтэн өдөржин суусан байлаа. Эмэгтэй хүний алчуур з